Trabekuloplastyka laserowa SLT - zabieg przeciwjaskrowy

Jak wynika z danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), jaskra jest jedną z najczęstszych przyczyn nieodwracalnej utraty wzroku na świecie. Aktualne materiały WHO potwierdzają wiodącą rolę jaskry w nieodwracalnej ślepocie. Głównym czynnikiem ryzyka pozostaje podwyższone ciśnienie wewnątrzgałkowe, choć uszkodzenie nerwu wzrokowego może wystąpić także przy prawidłowych wartościach ciśnienia.

Obecny stan wiedzy nie pozwala na całkowite, przyczynowe wyleczenie jaskry. Możliwe jest natomiast spowolnienie lub nawet zahamowanie postępu choroby. Dostępne są metody farmakologiczne, zabiegi laserowe oraz klasyczne zabiegi chirurgiczne, których celem jest spowolnienie wytwarzania oraz ułatwienie odpływania cieczy wodnistej z gałki ocznej.

Laserowe leczenie jaskry

Wprowadzenie laserów do terapii jaskry było swojego rodzaju przełomem w okulistyce. W sytuacji, kiedy farmakoterapia nie dawała wystarczającego obniżenia ciśnienia w gałce ocznej, trzeba było przeprowadzić u chorego zabieg operacyjny, który jest obarczony sporym ryzykiem powikłań. Od momentu wprowadzenia do okulistyki laserów stanowią one drugą linię walki z jaskrą – po farmakoterapii, a przed klasycznym leczeniem chirurgicznym. W tym celu stosuje się zwykle laser argonowy lub laser diodowy. Wadą takiej terapii jest powstawanie bliznowacenia beleczkowania, przez co zabieg daje stosunkowo krótki efekt i nie można go powtarzać.

Wprowadzenie selektywnej trabekuloplastyki laserowej (SLT) stanowiło kolejny krok naprzód. W przeciwieństwie do innych technik, SLT nie wywołuje głębokich zmian w strukturze beleczkowania, co minimalizuje ryzyko bliznowacenia. Zabieg ten okazał się również być bardziej efektywny u pacjentów z wcześniejszymi zabiegami laserowymi.

Kolejna rewolucja w okulistyce miała miejsce w 1995 roku, kiedy to Latina i Park po raz pierwszy zastosowali w leczeniu jaskry laser neodymowo-YAG (Nd:YAG). Ściślej rzecz ujmując, wykorzystuje się wiązkę drugiej harmonicznej pulsowego lasera Nd:YAG o długości fali 532 nm, a zabieg nosi nazwę selektywnej trabekuloplastyki laserowej (SLT). Istotą zabiegu SLT jest to, że promień lasera działa selektywnie na melaninę zawartą w melanosomach komórek beleczkowania. W miejsce uszkodzenia wędrują monocyty i makrofagi, których zadaniem jest usuwanie nieprawidłowego barwnika oraz innych substancji powodujących utrudnienia w odpływie cieczy wodnistej oka. Po ich usunięciu ciecz może sprawniej przepływać, co prowadzi do obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego.

SLT a ALT – bezpieczeństwo i różnice

Autorzy pracy "Comparison of the morphologic changes after selective laser trabeculoplasty and argon laser trabeculoplasty in human eye bank eyes" badali zmiany histopatologiczne tworzące się w kącie przesączania cieczy wodnistej po wykonaniu trabekuloplastyki argonowej (ALT) oraz selektywnej trabekuloplastyki laserowej (SLT). Okazało się, że po zabiegu z wykorzystaniem lasera argonowego zaobserwować można koagulację tkanek, uszkodzenie włókien kolagenowych, wysięk włóknikowy oraz uszkodzenie komórek endotelialnych. Po zabiegu SLT zmiany są minimalne; można zaobserwować niewielką liczbę pęknięć beleczkowania. Badanie to potwierdza bezpieczeństwo selektywnej trabekuloplastyki laserowej.

Selektywna trabekuloplastyka laserowa (SLT) – na czym polega?

Selektywna trabekuloplastyka laserowa (SLT) to procedura laserowa stosowana w leczeniu jaskry w celu obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego. Jest to technika, która ma na celu selektywne docieranie do wybranych komórek w beleczkowaniu (trabekulum), czyli strukturze odpowiedzialnej za odpływ cieczy wodnistej z oka.

Podczas procedury SLT laser emituje pulsujące światło o odpowiedniej długości fali, które jest absorbowane przez melaninę obecną w beleczkowaniu. Powoduje to selektywne niszczenie wybranych komórek, co prowadzi do poprawy drożności układu odpływowego i poprawy przepływu cieczy wodnistej.

Czas gojenia i ryzyko powikłań po zabiegu SLT są znacznie mniejsze niż w przypadku innych metod laserowych, co czyni tę procedurę bezpieczną i skuteczną opcją dla wielu pacjentów z jaskrą.

Wskazania, przeciwwskazania i kwalifikacja do SLT

Zabieg SLT może być także opcją dla pacjentów, którzy nie tolerują leków przeciwjaskrowych lub mają trudności z regularnym przyjmowaniem leków, co czyni ją atrakcyjną alternatywą farmakoterapii.

Kiedy wykonuje się SLT?

Selektywna trabekuloplastyka laserowa (SLT) jest stosowana w leczeniu jaskry, szczególnie w przypadkach, gdy farmakoterapia nie przynosi wystarczającego obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego, a przed podjęciem decyzji o tradycyjnej operacji.

SLT może być stosowana w różnych postaciach jaskry, takich jak:

• jaskra pierwotna otwartego kąta,
• jaskra wtórna otwartego kąta (np. pseudoeksfoliacyjna, barwnikowa),
• nadciśnienie wewnątrzgałkowe,
• u wybranych pacjentów jako alternatywa dla kropli lub terapia pierwszego rzutu – po decyzji okulisty.

W jaskrze zamkniętego kąta SLT zasadniczo nie jest metodą z wyboru; może być rozważona jedynie w oczach po skutecznej irydotomii (z wystarczająco otwartym kątem i widocznym beleczkowaniem), po indywidualnej ocenie lekarza.

Przeciwwskazania i ograniczenia SLT:

• Brak dostępu do beleczkowania (bardzo wąski/zamknięty kąt, zrosty przednie) lub niewystarczająca widoczność z powodu obrzęku/zmętnień rogówki.

• Jaskra neowaskularna, aktywne zapalenie błony naczyniowej lub aktywne infekcje oka.

• Zaawansowane bliznowacenie kąta po wcześniejszych zabiegach – mniejsza skuteczność.

• Ograniczona skuteczność w niektórych postaciach jaskry wrodzonej/rozwojowej; decyzja wymaga oceny specjalistycznej.

• Nie wszyscy pacjenci odpowiadają na leczenie (część nie uzyska istotnego obniżenia IOP); efekt może z czasem słabnąć i wymagać powtórzenia zabiegu lub kontynuacji leczenia kroplami.

Efekty i powtarzalność SLT

Minimalna liczba zmian pozostałych w gałce ocznej po zabiegu SLT pozwala na wyciągnięcie wniosku, że zabieg ten można wykonywać kilkakrotnie, co nie jest możliwe podczas zabiegów wykorzystujących inne rodzaje lasera. Jest to szczególnie istotne u pacjentów, którzy nie wyrażają zgody na leczenie operacyjne, oraz u młodych chorych, u których prawidłowe leczenie może pozwolić na zachowanie dobrej ostrości wzroku oraz prawidłowego pola widzenia przez wiele lat.

Nowe badania sugerują, że choć efekt działania SLT może z czasem maleć, wiele osób doświadcza znaczącego obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego przez lata. Regularne kontrole pomagają monitorować skuteczność terapii i planować kolejne interwencje, jeśli zajdzie taka potrzeba. Należy pamiętać, że w części przypadków konieczne pozostaje równoległe stosowanie kropli przeciwjaskrowych lub wdrożenie innych metod leczenia.

Koszt i dostępność zabiegu SLT

Koszt zabiegu oraz jego finansowanie zależą od kraju, systemu ochrony zdrowia, ubezpieczenia i rodzaju placówki. Informacje te mają charakter lokalny i mogą się istotnie różnić, dlatego należy je każdorazowo potwierdzić w wybranej klinice lub u ubezpieczyciela.

Selektywna trabekuloplastyka laserowa (SLT) jest dostępna w wielu ośrodkach okulistycznych. O zakresie dostępności i ewentualnej refundacji należy dowiadywać się lokalnie – u swojego okulisty lub w placówkach wykonujących zabieg.

Dane kontaktowe do placówek możesz znaleźć m.in. na naszym portalu kliniki.pl, co ułatwia porównanie i wybór miejsca leczenia.