Leczenie jaskry metodą irydektomii

Główną przyczyną jaskry (łac. glaucoma) jest zbyt wysokie ciśnienie panujące we wnętrzu gałki ocznej. Choroba ta jest niezwykle groźna, przy braku leczenia dochodzi bowiem do postępującego uszkodzenia siatkówki oraz nerwu wzrokowego, co ostatecznie grozi wystąpieniem nieodwracalnej ślepoty.

Najdokładniejsze klasyfikacje dzielą jaskrę na kilkanaście podtypów, główny podział odbywa się jednak według obecności otwartego lub zamkniętego tzw. kąta przesączania. Podziały te są o tyle istotne, że postać choroby występująca u pacjenta definiuje sposób leczenia, któremu powinien on być poddany.

Leczenie jaskry poprzez irydektomię chirurgiczną

Pacjenci, u których wykryto jaskrę zamkniętego kąta, kwalifikowani są zwykle do leczenia zabiegowego. U tych osób przyczyną nadmiernego ciśnienia w gałce ocznej są zaburzenia przepływu cieczy w obrębie oka. Fizjologicznie płyn przedostaje się poprzez przestrzeń znajdującą się pomiędzy rogówką a tęczówką. W warunkach chorobowych pojawia się blokada uniemożliwiająca przepływ płynu pomiędzy przednią i tylną komorą oka, skutkująca wystąpieniem objawów jaskry.

Istnieją różne podtypy irydektomii, z których najczęściej stosuje się:

• irydektomię obwodową,
• irydektomię podstawno-obwodową,
• inne specjalistyczne typy zależnie od specyfiki przypadku.

Jedną z dostępnych możliwości udrożnienia drogi przepływu dla wspomnianego płynu jest zabieg irydektomii. Nazwa procedury wywodzi się od greckich słów 'iris' (tęcza) oraz 'ektome' (wycięcie). Istnieje kilkanaście podtypów tego zabiegu, w leczeniu jaskry zazwyczaj stosuje się tzw. irydektomię obwodową.

Przebieg irydektomii chirurgicznej

Irydektomia chirurgiczna to zabieg dość inwazyjny, niekiedy wymagający znieczulenia ogólnego. W takich przypadkach przed przyjęciem do szpitala pacjent musi wykonać podstawowe badania i skonsultować się z anestezjologiem. Przed przystąpieniem do zabiegu lekarz podaje pacjentowi znieczulenie w postaci kropel do oczu i ewentualnie leki zapobiegające wzrostowi ciśnienia w gałce ocznej. Podczas operacji pacjent leży na stole, a jego głowa i oko zostają unieruchomione. Cała procedura wykonywana jest przez lekarza, który obserwuje oko przez mikroskop i używa specjalnych mikronarzędzi.

Zabieg irydektomii chirurgicznej polega na wycięciu fragmentu tęczówki oka (zazwyczaj z jej okolicy brzeżnej lub podstawnej). Dostęp uzyskiwany jest przez wykonanie nacięcia w obrębie rogówki, a pole zabiegowe obserwowane jest z użyciem mikroskopu. Po usunięciu fragmentu tkankowego tęczówka, dzięki swojej elastyczności, powraca na pierwotnie zajmowane miejsce.

Korzyści z irydektomii chirurgicznej

Irydektomia chirurgiczna może zapewnić długotrwałe korzyści i utrzymanie poprawionego przepływu cieczy wodnistej przez długi okres. Dzięki temu pacjent może doświadczać trwałego obniżenia ciśnienia wewnątrzgałkowego i zmniejszenia ryzyka dalszych uszkodzeń nerwu wzrokowego.

Irydektomia chirurgiczna:

• pomaga zmniejszyć objawy, takie jak ból gałki ocznej, zaczerwienione oko, światłowstręt, nudności czy zawroty głowy,

• może być stosowana jako opcja ratunkowa w przypadkach, gdy inne metody leczenia farmakologicznego czy procedury laserowe nie przynoszą wystarczających rezultatów w kontrolowaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego,

• jest metodą, którą można stosować u pacjentów z zaawansowaną jaskrą lub gdy inne metody nie są odpowiednie.

Irydektomia chirurgiczna cechuje się stosunkowo dobrymi rezultatami. Według danych prezentowanych przez portal surgeryencyclopedia.com, 6 na 10 pacjentów, u których przeprowadzono zabieg, uważa go za skuteczny. Skuteczną metodą w leczeniu jaskry zamkniętego kąta jest również trabekulektomia.

Wskazania do zastosowania irydektomii chirurgicznej

Wskazania do zabiegu irydektomii obejmują, poza leczeniem jaskry zamkniętego kąta przesączania, również jednoczesne operacje jaskry i zaćmy czy niektóre stany związane z urazem gałki ocznej; czasami usunięcie fragmentu tęczówki przeprowadzane jest w związku z implantacją soczewki wewnątrzgałkowej. Poza wymienionymi metoda może być wykorzystywana w leczeniu czerniaka zlokalizowanego w gałce ocznej oraz, rzadko, przy usuwaniu ciał obcych z oka.

Laserowa irydektomia w leczeniu jaskry

Obecnie bardzo często stosowaną metodą leczenia jaskry zamkniętego kąta przesączania jest irydektomia laserowa (irydotomia). Polega ona na wytworzeniu otworu u nasady tęczówki, dzięki któremu płyn w oku będzie mógł swobodnie przepływać. Do tego celu wykorzystywany jest laser Q-switched Nd:YAG, który wykonuje w ciągu maksymalnie siedmiu pulsacji bardzo małe, precyzyjne cięcie. Powstały otwór jest na tyle niewielki, że może dojść do zarośnięcia i konieczności powtórzenia zabiegu za jakiś czas.

Procedura irydektomii laserowej obejmuje:

• stosowanie kropli ze środkiem zapobiegającym wzrostowi ciśnienia wewnątrzgałkowego godzinę przed zabiegiem,
• podawanie kropli znieczulających,
• zakładanie specjalnej soczewki kontaktowej przed procedurą,
• krótką rekonwalescencję po zabiegu,
• znacznie mniejsze ryzyko powikłań niż przy zabiegu chirurgicznym.

Godzinę przed zabiegiem pacjent dostaje krople ze środkiem zapobiegającym wzrostowi ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz krople znieczulające, a bezpośrednio przed rozpoczęciem procedury do oka chorego zakładana jest specjalna soczewka kontaktowa, która powiększa elementy leczonej okolicy. Rekonwalescencja po zabiegu przebiega podobnie jak w przypadku irydektomii chirurgicznej, jest jednak znacznie krótsza, a sama laseroterapia wiąże się z mniejszym ryzykiem powikłań.

Przeciwwskazania do irydektomii laserowej

Przeciwwskazaniem do laserowej irydektomii może być słaba przezierność rogówki pacjenta lub mała odległość między jego rogówką a tęczówką. Jeśli tęczówka staje się zbyt sztywna lub szklista, wykonanie irydektomii laserowej może być trudne lub niemożliwe. U takich chorych preferowana jest raczej irydektomia chirurgiczna. Ponadto przewaga tej metody leczenia dotyczy także osób z ostrą postacią zamknięcia kąta przesączania.

Rekonwalescencja po zabiegach irydektomii

Okres rekonwalescencji po irydektomii jest krótki i obejmuje noszenie opatrunku na oku, które było operowane, zakraplanie oka lekami zapobiegającymi infekcji oraz przyjmowanie doustnych leków przeciwbólowych w razie wystąpienia dyskomfortu.

Gojenie się rany może różnić się w zależności od wielkości nacięcia tęczówki i indywidualnej zdolności organizmu do regeneracji tkanek.

W tym okresie ważne jest unikanie wszelkich czynników, które mogą prowadzić do infekcji oka, takich jak dotykanie oka brudnymi rękami czy narażenie na zanieczyszczenia. Równie ważne jest leczenie zachowawcze, czyli podawanie do oka kropli na jaskrę zapobiegających wzrostowi ciśnienia w gałce ocznej oraz regularne kontrole u okulisty.

Postępowanie zgodnie z zaleceniami lekarza po operacyjnym leczeniu jaskry jest bardzo istotne w okresie rekonwalescencji.