Gatroskopia diagnostyczna a zabiegowa

Pierwsza gastroskopia na świecie została zademonstrowana we Fryburgu w 1868 roku przez Adolfa Kussmauala i była wykonana za pomocą sztywnej, metalowej rury. Natomiast w Polsce metoda ta została po raz pierwszy użyta w 1881 roku w Krakowie przez Jana Mikulicza–Radeckiego. Dopiero w 1957 roku dr Basil Hirschowitz wykorzystał do gastroskopii w pełni giętki endoskop, dodatkowo wyposażony w światłowód do przekazywania obrazu.

Gastroskopia jest wykonywana u pacjentów z podejrzeniem choroby górnego odcinka przewodu pokarmowego. Ta metoda badania pozwala na rozpoznanie choroby i ocenę stopnia jej zaawansowania, umożliwia także pobranie materiału do badania histopatologicznego lub mikrobiologicznego. W niektórych przypadkach na gastroskopię są kierowani pacjenci, wymagający endoskopowego leczenia niektórych dolegliwości górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Różnice między gastroskopią diagnostyczną a zabiegową

Gastroskopia wykonywana w celach diagnostycznych umożliwia ocenę błony śluzowej górnego odcinka przewodu pokarmowego. Podczas badania lekarz ocenia elastyczność oraz ruchomość ścian przełyku, żołądka i dwunastnicy.

Gastroskopia jest wskazana w przypadku podejrzenia choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy, wykonuje się ją także przy zapaleniach błony śluzowej przełyku, żołądka i dwunastnicy oraz przy chorobach bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych.

Gastroskopia może również wykluczyć lub potwierdzić chorobę refluksową, a także zmiany nowotworowe. Wskazaniem do wykonania gastroskopii może być również poszukiwanie przyczyny niedokrwistości lub miejsca krwawienia. Dodatkowo, badanie endoskopem górnego odcinka przewodu pokarmowego jest wykonywane w diagnostyce celiakii.

W gastroskopii zabiegowej lekarz może wykonywać następujące czynności:

• tamowanie krwawień,
• usuwanie polipów oraz ciał obcych,
• opaskowanie żylaków przełyku,
• poszerzanie zwężeń przełyku i odźwiernika,
• wykonywanie gastrostomii lub protezowania przełyku,
• usunięcie błony śluzowej z wczesnymi zmianami nowotworowymi,
• zniszczenie guzków nowotworowych za pomocą lasera lub plazmy argonowej.

Przeciwwskazania i ryzyko związane z gastroskopią

Głównym przeciwwskazaniem do wykonania gastroskopii jest podejrzenie perforacji górnego odcinka przewodu pokarmowego. Nie powinno się wykonywać gastroskopii również u pacjentów z zaburzeniami psychicznymi, z niekontrolowanym nadciśnieniem, po wstrząsie lub świeżo przebytym zawale serca, a także u chorych z niestabilną chorobą wieńcową, niedokrwistością, zaburzeniami krzepnięcia krwi oraz z ostrą niewydolnością oddechową. Szczególną ostrożność należy zachować u kobiet w ciąży oraz osób starszych z wieloma chorobami współistniejącymi.

Gastroskopia, jako badanie inwazyjne, obarczona jest ryzykiem wystąpienia powikłań, jednak w praktyce pojawiają się one niezwykle rzadko. W niektórych przypadkach podczas badania endoskopem może dojść do perforacji przewodu pokarmowego, infekcji lub komplikacji sercowo-naczyniowych. Nowoczesne metody monitorowania pacjentów oraz zaawansowane technologie endoskopowe pomagają minimalizować to ryzyko.

Przygotowanie do gastroskopii

Aby zapewnić skuteczność i bezpieczeństwo badania, pacjent musi odpowiednio przygotować się do gastroskopii. Zaleca się, aby pacjent był na czczo co najmniej 6-8 godzin przed zabiegiem. Niektóre leki mogą wymagać przerwania lub dostosowania dawki przed badaniem, co powinno być skonsultowane z lekarzem.

Różnica w przygotowaniu do gastroskopii diagnostycznej a zabiegowej jest zazwyczaj niewielka, ale w przypadku zabiegów bardziej inwazyjnych może być wymagane dłuższe pozostawanie na czczo lub dodatkowe badania diagnostyczne przed zabiegiem. W dniu badania warto przyjść z osobą towarzyszącą, ponieważ po samym zabiegu, ze względu na zastosowanie środków uspokajających, pacjent może nie być w stanie prowadzić pojazdów.

Nowoczesne technologie w endoskopii

W ostatnich latach wprowadzono wiele innowacji w technologii endoskopowej, które zwiększają precyzję i komfort badania. Nowoczesne endoskopy są wyposażone w zaawansowane systemy obrazowania, takie jak endoskopia wąskopasmowa (NBI), która pozwala na dokładniejszą ocenę błony śluzowej.

Ponadto, rozwijane są metody endoskopii kapsułkowej, które mogą w przyszłości stanowić alternatywę dla tradycyjnych metod diagnostycznych. Endoskopia kapsułkowa polega na połknięciu małej kapsułki z wbudowaną kamerą, co pozwala na zbadanie przewodu pokarmowego bez potrzeby wprowadzania endoskopu.