Przepuklina pępkowa w ciąży - jak wygląda?

Przepukliną pępkową nazywamy patologiczne uwypuklenie otrzewnej ściennej (worka przepuklinowego) łącznie z jego zawartością (najczęściej pętlami jelitowymi) poprzez pierścień pępkowy, aż do tkanki podskórnej przedniej ściany brzucha. Dolegliwość ta dotyczy przede wszystkim dzieci oraz kobiet, które cierpią z powodu przepukliny pępkowej 10 razy częściej niż mężczyźni. Wiąże się to z przebytymi ciążami i porodami.

Na rozwój przepukliny pępkowej wpływ mają nie tylko czynniki mechaniczne, ale również jakość tkanki łącznej. Aktualne obserwacje kliniczne wskazują na rolę predyspozycji genetycznych oraz zaburzeń syntezy kolagenu, które mogą sprzyjać powstawaniu i nawrotom przepuklin.

Przyczyny i mechanizm powstawania przepukliny pępkowej

Przepuklina pępkowa u dorosłych wynika z procesu starzenia się organizmu lub powstaje w wyniku następstwa urazu w okolicy pępka. Osłabienie budowy powięzi poprzecznej z towarzyszącym wzrostem ciśnienia wewnątrz jamy brzusznej powoduje rozsunięcie się tkanek i wytworzenie otworu przepuklinowego.

Czynniki ryzyka przepukliny pępkowej:

• przebyte ciąże
• otyłość
• palenie tytoniu
• przewlekły kaszel
• zaparcia
• ćwiczenia fizyczne z dużym obciążeniem

Przepuklina pępkowa w ciąży – przebieg

U kobiet ciężarnych przepuklina pępkowa rozwija się najczęściej w wyniku stopniowego osłabienia powłok brzusznych oraz narastającego ciśnienia wewnątrz jamy brzusznej wraz z rozwojem ciąży. Istotną rolę odgrywają także zmiany hormonalne, w tym działanie relaksyny, które zwiększają elastyczność tkanek i sprzyjają poszerzeniu pierścienia pępkowego.

W większości przypadków  przepuklina pępkowa w ciąży ma łagodny przebieg i nie powoduje znacznych dolegliwości bólowych. Objawy mogą jednak nasilać się w drugim i trzecim trymestrze, zwłaszcza podczas kaszlu, parcia lub długotrwałego stania. Z tego względu zalecana jest regularna obserwacja oraz zgłaszanie lekarzowi wszelkich nowych lub nasilających się objawów.

Jeżeli nie występują objawy powikłań, takich jak uwięźnięcie przepukliny, postępowanie w okresie ciąży ma charakter zachowawczy. Obejmuje ono unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego oraz kontrolę lekarską. Leczenie operacyjne najczęściej planuje się po zakończeniu ciąży i okresu połogu, kiedy warunki anatomiczne umożliwiają bezpieczne przeprowadzenie zabiegu.

Leczenie przepukliny pępkowej w ciąży

Przepuklina pępkowa często dotyka kobiet ciężarnych, u których dochodzi do osłabienia powłok brzusznych. Mimo, iż u dorosłych dolegliwość ta jest zawsze wskazaniem do leczenia operacyjnego, postępowanie to jest odmienne w przypadku kobiet spodziewających się dziecka. W takiej sytuacji zabieg zostaje odroczony o kilka miesięcy po porodzie.

Jeżeli jednak dojdzie do uwięźnięcia przepukliny, operacja będzie konieczna. Warto dodać, że zwiększone ryzyko powstawania przepukliny w ciąży występuje, jeśli kobieta przechodziła w przeszłości operacje okolicy brzucha.

U większości kobiet w ciąży z niewielką i niepowikłaną przepukliną pępkową możliwe jest bezpieczne prowadzenie ciąży pod kontrolą lekarza, z zastosowaniem postępowania zachowawczego, takiego jak unikanie nadmiernego wysiłku i regularna obserwacja.

Po zakończeniu ciąży i okresu połogu zaleca się ponowną ocenę stanu powłok brzusznych. W zależności od wielkości przepukliny, nasilenia objawów oraz planów prokreacyjnych pacjentki, lekarz może zaproponować optymalny moment leczenia operacyjnego zgodnie z aktualnymi standardami.