Leczenie hemoroidów falami radiowymi

Ze wszystkich schorzeń proktologicznych najczęściej spotykaną przypadłością są hemoroidy. Zdrowe, pełnią ważną funkcję uszczelniania odbytu, a zmienione chorobowo (w wyniku złej diety bądź mało aktywnego trybu życia) zaczynają się zsuwać, by w zaawansowanym stadium schorzenia wypadać poza kanał odbytu. Do głównych symptomów, jakie powinny nas zaniepokoić, należą bóle, uczucie pieczenia lub swędzenia w odbycie, a także krwawienia. Oznaką mogącą świadczyć o pojawieniu się choroby hemoroidalnej jest również uczucie niecałkowitego wypróżnienia, tzw. „mokry odbyt” oraz trudności w utrzymaniu higieny.

Po wystąpieniu krwawienia, bólu, wypadania guzków lub innych niepokojących objawów warto skonsultować się z lekarzem. Choroba hemoroidalna nie przekształca się w nowotwór, jednak krwawienie z odbytu może występować również w przebiegu raka jelita grubego, nieswoistych chorób zapalnych jelit, szczeliny odbytu i innych schorzeń, dlatego nie powinno być automatycznie przypisywane hemoroidom. 

Przyczyny i objawy hemoroidów

Guzki krwawnicze są prawidłowymi strukturami anatomicznymi, natomiast choroba hemoroidalna rozwija się wtedy, gdy powodują krwawienie, wypadanie, świąd, sączenie wydzieliny lub inne dolegliwości. Jej rzeczywista częstość jest trudna do precyzyjnego określenia, ponieważ wyniki badań zależą od wieku badanej populacji, przyjętej definicji oraz sposobu rozpoznawania choroby.

Część pacjentów nie zgłasza objawów lekarzowi, dlatego dane epidemiologiczne mogą nie odzwierciedlać pełnej skali problemu. Powoduje to, iż liczbę chorujących na żylaki odbytu szacuje się w zaokrągleniu, a prócz tego u tych, którzy postanawiają poddać się terapii, zmiany guzków są już zaawansowane. Z drugiej strony, postęp współczesnej medycyny umożliwia wybór spośród kilku metod, bez konieczności ograniczania się wyłącznie do operacji chirurgicznego wycięcia hemoroidów.

Do rozwoju lub nasilenia choroby hemoroidalnej mogą przyczyniać się przewlekłe zaparcia, silne i długotrwałe parcie podczas wypróżnienia, biegunki, ciąża, otyłość oraz nieprawidłowe nawyki związane z defekacją. Mała ilość błonnika i płynów w diecie może sprzyjać zaparciom. Podstawą profilaktyki i leczenia zachowawczego jest zatem regulacja rytmu wypróżnień, odpowiednia podaż błonnika i płynów, aktywność fizyczna oraz unikanie długiego przesiadywania w toalecie.

Kiedy można rozważyć leczenie falami radiowymi?

Leczenie zabiegowe rozważa się zazwyczaj wtedy, gdy postępowanie zachowawcze nie przynosi wystarczającej poprawy. Wybór metody zależy od dominujących objawów, stopnia wypadania hemoroidów wewnętrznych, obecności zmian zewnętrznych, wcześniejszego leczenia i ogólnego stanu pacjenta. Nowoczesna ablacja radiofrekwencyjna jest oceniana przede wszystkim jako metoda leczenia wybranych hemoroidów II–III stopnia. W zaawansowanych zmianach III–IV stopnia, szczególnie z istotnym komponentem zewnętrznym, konieczna może być hemoroidektomia albo inna metoda operacyjna.

Nowoczesne leczenie hemoroidów

Jedną z małoinwazyjnych metod leczenia choroby hemoroidalnej jest wykorzystanie energii radiofrekwencyjnej. W procedurze RFITT wykonywanej systemem Celon bipolarną elektrodę wprowadza się do tkanki guzka krwawniczego. Wytworzone ciepło powoduje kontrolowaną koagulację naczyń, włóknienie oraz stopniowe obkurczanie hemoroidu. Podobny cel ma procedura Rafaelo, podczas której specjalna sonda dostarcza energię bezpośrednio do guzka, ograniczając jego ukrwienie i objętość. Obie metody różnią się jednak stosowanym urządzeniem, parametrami zabiegu i zakresem dostępnych badań, dlatego nie należy przedstawiać ich jako identycznych.

Odrębnym rozwiązaniem jest Hemoron, zaliczany do metod elektroterapii. Elektrody przykłada się w okolicy podstawy hemoroidu, aby ograniczyć przepływ krwi i doprowadzić do stopniowego zmniejszenia zmiany. Hemoron nie jest odmianą systemu Celon ani procedury Rafaelo. Dobór technologii zależy od stopnia choroby, dominujących objawów, obecności zmian zewnętrznych oraz doświadczenia lekarza. Ze względu na ograniczoną liczbę badań żadnej z tych metod nie należy przedstawiać jako rozwiązania zawsze skuteczniejszego od gumkowania, skleroterapii lub leczenia operacyjnego.

Wytyczne i skuteczność terapii

Nowoczesne technologie, takie jak EVRF i Hemoron, są obecnie szeroko stosowane w wielu krajach Europy Zachodniej. W ostatnich latach techniki te zostały również zarejestrowane w oficjalnych wytycznych leczenia hemoroidów publikowanych przez europejskie i amerykańskie towarzystwa chirurgii kolorektalnej. Podkreśla się ich wysoką skuteczność przy niskim ryzyku powikłań, co czyni je atrakcyjną alternatywą dla pacjentów, którzy chcą uniknąć klasycznego zabiegu chirurgicznego.

Kwalifikacja do zabiegu

Przed zabiegiem konieczne są wywiad, badanie okolicy odbytu, badanie palcem oraz zazwyczaj anoskopia. W zależności od wieku, objawów i czynników ryzyka lekarz może zlecić dodatkową diagnostykę, w tym kolonoskopię. Należy poinformować go o chorobach przewlekłych i wszystkich przyjmowanych lekach, zwłaszcza przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych. Nie wolno odstawiać ich samodzielnie. Przeciwwskazaniami lub przyczynami odroczenia procedury mogą być m.in. aktywne zakażenie okolicy odbytu, niewyrównane zaburzenia krzepnięcia oraz brak jednoznacznego rozpoznania źródła krwawienia.

Przebieg zabiegu falami radiowymi

Leczenie hemoroidów metodą Celon trwa ok. 30 minut i wymaga krótkiego znieczulenia ogólnego. Zabieg polega na ograniczeniu przepływu krwi przez sploty hemoroidalne oraz na zmniejszeniu uniesienia błony śluzowej, co zniweluje jej wypadanie przez kanał odbytu. W trakcie przeprowadzania procedury chirurg wprowadza specjalną elektrodę do tkanki podśluzówkowej i wywołuje termoablację splotów hemoroidalnych. Zostają zamknięte bez pozostawiania ran i uszkodzeń (zniekształceń) odbytu. Żylaki zewnętrzne cofają się do wewnątrz kanału, natomiast żylaki wewnętrzne zanikają. Pacjent opuszcza klinikę po kilku godzinach, a do codziennych zajęć może wrócić następnego dnia.

Terapia z użyciem aparatu Hemoron jest przeprowadzana w znieczuleniu miejscowym. Zazwyczaj dzieli się ją na kilka etapów, trwających od 15 do 20 minut. W trakcie zabiegu chirurg przykłada do guzka krwawniczego elektrody bipolarne i przepuszcza między nimi prąd zwiększający temperaturę tkanek hemoroidu. Technologia wykorzystywanej aparatury umożliwia precyzyjne podgrzanie tkanki do temperatury 60–80 stopni Celsjusza energią fal radiowych przesyłanych poprzez specjalny aplikator bipolarny. Reakcja tkanek jest przez cały czas monitorowana, a ich zmiany są sygnalizowane akustycznie, dzięki czemu lekarz ma pełną kontrolę słuchową podczas zabiegu. Układ mikroprocesora pozwala również na monitorowanie temperatury, co eliminuje ryzyko powstania oparzeń sąsiednich tkanek.

Terapia nie wymaga długiej rekonwalescencji. Praktycznie zaraz po wizycie w gabinecie można powrócić do swoich obowiązków, a do normalnej aktywności zawodowej – po upływie doby. Pacjenci mogą odczuwać niewielki ból w rejonie zabiegu, jednak można go łatwo zniwelować przy pomocy zwykłych środków przeciwbólowych.

Rekonwalescencja i możliwe powikłania

Chociaż leczenie falami radiowymi należy do małoinwazyjnych procedur, warto przestrzegać zaleceń lekarskich po zabiegu. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego przez kilka dni oraz stosować dietę bogatą w błonnik, aby zapobiegać zaparciom. W niektórych przypadkach może pojawić się lekki obrzęk lub uczucie napięcia w okolicy odbytu, które zwykle ustępuje samoistnie.

Potencjalne powikłania należą do rzadkości, jednak mogą obejmować przejściowe krwawienia, infekcje, a w bardzo rzadkich przypadkach – niewielkie oparzenia błony śluzowej. Dzięki nowoczesnym systemom monitorowania temperatury oraz kontroli dźwiękowej, ryzyko takich komplikacji zostało jednak zminimalizowane do poziomu poniżej 1%.

Zaleca się, aby pacjenci poddani terapii falami radiowymi stawili się na wizytę kontrolną po około 2–3 tygodniach, celem oceny efektów leczenia i ewentualnego zaplanowania dalszych etapów terapii, jeśli zajdzie taka potrzeba.