Leczenie starczowzroczności - coraz doskonalsze metody

Starczowzroczność (presbiopia) – objawy i przyczyny

Starczowzroczność (presbyopia) jest konsekwencją fizjologicznego procesu stopniowej utraty zdolności akomodacyjnych oka. Przyczyną zmian jest zmniejszenie elastyczności i twardnienie soczewki.

Aby złagodzić objawy choroby i umożliwić dotkniętym nią pacjentom normalne funkcjonowanie, naukowcy nie ustają w opracowywaniu nowoczesnych technik likwidujących związane z nią dolegliwości.

Starczowzroczność – objawy

Starczowzroczność to zjawisko naturalne, które dotyka wielu z nas w pewnym momencie życia. Wyraźne widzenie bliskich obiektów zaczyna być wyzwaniem, co może mieć wpływ na codzienne życie. Jakie są charakterystyczne objawy starczowzroczności i jak można sobie z nimi poradzić?

Trudności w czytaniu

Pierwszym sygnałem, że starczowzroczność może wkroczyć do naszego życia, jest trudność w czytaniu tekstu znajdującego się blisko. Wciąż uwielbiane gazety, ulubiona książka czy praca przy komputerze mogą stać się wyzwaniem.

Konieczne staje się trzymanie tekstu w pewnej odległości, aby litery zyskały na wyraźności.

Zmęczenie oczu

Podczas próby skupienia się na bliskich obiektach, takich jak czytanie czy praca przy komputerze, oczy zaczynają się męczyć. Często towarzyszy temu uczucie pieczenia czy zaczerwienienia, które mogą negatywnie wpłynąć na komfort.

Rozmyte widzenie z bliska

Obraz, który pojawia się przed naszymi oczami w bliskiej odległości, może stać się rozmazany czy nieostro zarysowany. To zjawisko jest charakterystyczne dla starczowzroczności i powoduje trudności w wyraźnym skupieniu wzroku.

Potrzeba większego oświetlenia

Osoby z prezbiopią często zauważają, że potrzebują więcej światła, aby wygodnie czytać czy wykonywać precyzyjne czynności. Dodatkowe oświetlenie staje się nieodzowne, aby zachować wyraźność widzenia bliskich detali.

Trudności w pracy na urządzeniach mobilnych

W dobie technologii i ekranów dotykowych praca na urządzeniach mobilnych może stanowić dodatkowe wyzwanie dla osób z prezbiopią. Małe litery na ekranie telefonu czy tabletu mogą być trudne do wychwycenia bez dodatkowego skupienia wzroku.

Konieczność przekładania okularów

Dla tych, którzy nie noszą okularów na co dzień, starczowzroczność może oznaczać konieczność ciągłego przekładania okularów do czytania i bliskich obiektów, a potem ich zdejmowania na dalsze dystanse.

Nieinwazyjne leczenie presbiopii

Nieinwazyjne metody leczenia starczowzroczności obejmują te, które nie wymagają chirurgicznego zabiegu ani trwałej zmiany struktury oka.

Istnieje kilka nieinwazyjnych metod leczenia i korekcji starczowzroczności, a wybór zależy od indywidualnych preferencji pacjenta oraz oceny okulisty.

Do nieinwazyjnych opcji korekcji zaliczamy:

• Okulary – to najprostsza i powszechna metoda korekcji starczowzroczności. Okulary do czytania lub okulary progresywne (wieloogniskowe) mogą poprawić zdolność widzenia na bliskie i dalekie odległości.

• Soczewki kontaktowe – dostosowane do prezbiopii pozwalają na poprawę widzenia na różne odległości. Mogą być jednodniowe, dwutygodniowe, miesięczne.

• Soczewki hybrydowe – to rodzaj soczewek kontaktowych, które łączą zalety soczewek twardych i miękkich, umożliwiając poprawę widzenia z bliska i z daleka.

• Soczewki kontaktowe monowizyjne – noszenie soczewki kontaktowej na jednym oku do widzenia z bliska, a na drugim do daleka. Metoda wymaga adaptacji.

• Okulary specjalistyczne – dostępne są okulary o specjalnych właściwościach, jak okulary lupowe lub do pracy przy komputerze, poprawiając widzenie w konkretnych sytuacjach.

• Krople do oczu poprawiające widzenie z bliska (miotyki) – stosowane doraźnie, powodują zwężenie źrenicy i zwiększenie głębi ostrości. Efekt pojawia się w ciągu kilkudziesięciu minut i utrzymuje się przez kilka godzin.

• Ortokorekcja – specjalne sztywne, gazoprzepuszczalne soczewki noszone podczas snu, które czasowo modelują kształt rogówki, zapewniając lepsze widzenie w ciągu dnia.

• Ćwiczenia wzrokowe – nie odwracają prezbiopii, ale mogą wspierać komfort pracy z bliska i ergonomię widzenia; efekty są indywidualne i ograniczone.

Najnowszym rozwiązaniem są krople, które doraźnie łagodzą objawy starczowzroczności poprzez zwężenie źrenicy i zwiększenie głębi ostrości. Przedstawiono je podczas III Międzynarodowego Forum Chirurgii Okulistycznej, zorganizowanego w Katowicach.

Kropli nie można jeszcze dostać w Polsce. Produkt jest na etapie rejestracji. Badane i w niektórych krajach stosowane preparaty (np. na bazie pilokarpiny 1,25%) u części pacjentów przynoszą poprawę widzenia z bliska w ciągu 15–30 minut, z efektem utrzymującym się do 6 godzin.

Nie leczą jednak przyczyny prezbiopii. Najczęstsze działania niepożądane obejmują ból głowy i przekrwienie spojówek; możliwe jest przejściowe zamglenie widzenia oraz gorsze widzenie w słabym oświetleniu.

W razie wystąpienia nagłych błysków, mętów lub „zasłony” w polu widzenia konieczna jest pilna konsultacja okulistyczna.

Regularne badania wzroku są kluczowe u osób z prezbiopią – zaleca się pełne badanie okulistyczne co 1–2 lata po 40. roku życia. Kontrole pozwalają dobrać optymalną korekcję i wcześnie wykryć inne schorzenia oczu.

Operacyjne leczenie presbiopii (laser, IOL)

Pogarszający się wzrok można skorygować operacyjnie, jednak nie każdy pacjent może poddać się takiemu zabiegowi. Według okulistki, prof. Ewy Mrukwy-Kominek z Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego nr 5 Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, operacje chirurgiczne są wskazane jedynie dla wąskiej grupy, szacowanej na ok. 30% wszystkich ludzi cierpiących na starczowzroczność.

Laserowa korekcja wzroku (LASIK, PRK)

Do takich metod należą m.in. zabiegi laserowe (LASIK, PRK): Niektórzy pacjenci wybierają opcję korekcji laserowej, taką jak LASIK lub PRK, aby poprawić komfort widzenia.

Metody te nie przywracają naturalnej akomodacji, lecz korygują refrakcję (np. monowizja lub tzw. blended vision) i/lub zwiększają głębię ostrości.

Soczewki wewnątrzgałkowe (IOL): wieloogniskowe, EDOF

Operacje wewnątrzgałkowe (zabiegi wszczepiania soczewek wewnątrzgałkowych) są polecane zwłaszcza w przypadku pacjentów, którym usunięto zaćmę. Procedurę wszczepienia można przeprowadzić podczas tego samego zabiegu.

Soczewki wieloogniskowe, EDOF lub pseudoakomodacyjne zwiększają zakres widzenia na różne odległości; w większości przypadków nie przywracają one jednak naturalnej akomodacji, a dobór rozwiązania wymaga szczegółowej kwalifikacji.

Operacje wewnątrzgałkowe i niedawno opracowane krople to rozwiązania dla osób, u których nie można wykonać zabiegu laserowego (np. mają zbyt cienką rogówkę), nie mogą nosić okularów lub źle tolerują soczewki kontaktowe.

W przypadku kropli należy pamiętać o ich czasowym działaniu oraz możliwych działaniach niepożądanych; decyzję o terapii zawsze podejmuje lekarz po badaniu.