Co to są miniimplanty?

Miniimplanty zostały wprowadzone na rynek na początku lat 90. XX wieku. Początkowo używano ich głównie jako tymczasowego wspomagania leczenia, jednak obecnie wiadomo, że mogą być rozwiązaniem długoterminowym, ponieważ u wielu pacjentów osiągają osteointegrację – stabilne, bezpośrednie połączenie implantu z kością.

W 2002 r. firma IMTEC Corporation uzyskała zgodę FDA (ang. Food and Drug Administration) na stosowanie w trybie długoterminowym miniimplantów dentystycznych. Zaraz po jej wydaniu wzrosło zainteresowanie zabiegami wszczepiania miniimplantów. Potocznie mówi się o „wrastaniu” implantu w kość, jednak precyzyjniejszy termin to właśnie osteointegracja.

Miniimplanty dentystyczne – co to jest?

Miniimplanty (MDI – ang. Mini Dental Implants) to małe śrubki, zwykle wykonane z tytanu. Ich średnica zwykle nie przekracza 3 mm. Standardowo używane są śrubki o średnicy 1,8 mm, 2,1 mm i 2,4 mm oraz długości 10 mm, 13 mm, 15 mm lub 18 mm. Główka śrubki ma kształt kuli, na której podczas mocowania protezy zatrzaskuje się gumowy O-ring.

Miniimplanty są zazwyczaj konstrukcją jednoczęściową (trzon z kulistą główką), dzięki czemu mogą od razu współpracować z protezą mocowaną na zatrzaskach. MDI pełnią rolę korzenia zęba i są stosowane zazwyczaj wtedy, gdy wszczepienie tradycyjnych implantów jest niemożliwe lub niekorzystne.

Dzieje się tak m.in. u osób z ograniczoną szerokością wyrostka kostnego, przy wąskiej przestrzeni międzyzębowej, lub u pacjentów, u których chce się uniknąć bardziej rozległych zabiegów augmentacyjnych. U niektórych pacjentów ogólnomedyczne czynniki ryzyka mogą przemawiać przeciwko rozległym operacjom – w takich sytuacjach miniimplanty bywają mniej obciążającą alternatywą, choć decyzja zawsze wymaga indywidualnej kwalifikacji.

Miniimplanty są coraz bardziej popularne także ze względu na dostępność różnych konfiguracji kształtu i rozmiaru, co pozwala dostosować je do indywidualnych potrzeb pacjenta. Warto podkreślić, że proces i czas gojenia przy miniimplantach bywa krótszy niż w przypadku tradycyjnych implantów, a w wybranych sytuacjach możliwe jest ich natychmiastowe połączenie z protezą (tzw. natychmiastowe obciążenie), o ile stabilność po wszczepieniu jest wystarczająca.

Osteointegracja miniimplantów

Osteointegracja to biologiczny proces, w którym powierzchnia implantu łączy się bezpośrednio z żywą kością bez pośredniej tkanki włóknistej. Po wprowadzeniu implantu uzyskuje się tzw. stabilizację pierwotną (mechaniczną), a następnie w ciągu kolejnych tygodni do kilku miesięcy zachodzi przebudowa kości i tworzy się stabilizacja wtórna (biologiczna).

Odpowiednia higiena, kontrola obciążenia zgryzowego i dobre dopasowanie protezy sprzyjają trwałej osteointegracji, natomiast nadmierne mikroruchy lub przeciążenia mogą ją zaburzać.

Zalety i ograniczenia miniimplantów

Miniimplanty to nowoczesne rozwiązanie stosowane w stomatologii, które pozwala na stabilizację uzupełnień protetycznych przy minimalnej ingerencji chirurgicznej. Charakteryzują się krótszym czasem zabiegu i rekonwalescencji, jednak nie w każdej sytuacji klinicznej mogą stanowić pełnowartościową alternatywę dla klasycznych implantów. Dlatego przed ich zastosowaniem konieczna jest indywidualna ocena korzyści i możliwych ograniczeń.

Korzyści miniimplantów:

• mniejsza inwazyjność zabiegu (często bez nacinania płata i szycia),
• krótszy czas gojenia,
• możliwość stabilizacji ruchomej protezy i poprawa komfortu żucia oraz mowy,
• zwykle niższy koszt niż w przypadku pełnowymiarowych implantów.
• szeroki zakres rozmiarów umożliwiający leczenie w wąskich wyrostkach,
• zastosowanie także jako tymczasowe zakotwiczenie ortodontyczne.

Ograniczenia:

• mniejsza wytrzymałość na zginanie niż w implantach standardowych (ryzyko złamania przy dużych obciążeniach, np. w strefach bocznych u osób z nasilonym zgrzytaniem),
• ograniczone wskazania do stałych koron w odcinkach bocznych.,
• konieczność regularnej wymiany elementów retencyjnych protezy (O-ringi ulegają zużyciu),
• skuteczność długoterminowa zależna od jakości kości, higieny i kontroli sił zgryzowych.

Zabieg miniimplantów – przebieg i rekonwalescencja

Wszczepianie miniimplantów jest małoinwazyjne i u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów obarczone stosunkowo niewielkim ryzykiem, choć nie można go całkowicie wyeliminować. Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym i polega na wkręceniu w żuchwę lub szczękę zwykle od dwóch do sześciu śrubek (dokładna liczba zależy od planu leczenia) oraz zamocowaniu pozostałej części systemu – zatrzasku – do protezy.

Zatrzaski można wymieniać każdorazowo po zużyciu. U części pacjentów protezę można ustabilizować natychmiast po zabiegu, u innych konieczne jest odczekanie okresu gojenia przed pełnym obciążeniem. Bezpośrednio po zabiegu większość pacjentów wraca do codziennych zajęć, a poprawa stabilizacji protezy jest zazwyczaj odczuwalna od razu.

Przygotowanie do zabiegu

Przygotowanie do zabiegu obejmuje wywiad ogólnomedyczny i stomatologiczny, badanie kliniczne, ocenę higieny, a także diagnostykę obrazową (np. zdjęcie pantomograficzne lub tomografię CBCT) w celu oceny ilości i jakości kości oraz przebiegu struktur anatomicznych.

Przed wszczepieniem leczy się stany zapalne jamy ustnej, stabilizuje choroby ogólne (np. cukrzycę), omawia przyjmowane leki i czynniki ryzyka (m.in. palenie tytoniu), a także planuje liczbę i rozmieszczenie implantów oraz sposób obciążenia protezą. Jeśli lekarz uzna to za zasadne, może zalecić odpowiednie leki oraz modyfikacje higieny jamy ustnej przed i po zabiegu.

Zastosowanie w ortodoncji

Miniimplanty znajdują zastosowanie również w ortodoncji, w technice zwanej zakotwiczeniem. Chodzi o umieszczenie śrubki w kości, np. między zębami, oraz oparcie na niej wyciągu, który ma przesunąć ząb w pożądanym kierunku. W ten sposób można leczyć wiele wad zgryzu, bez ryzyka przesunięcia zęba w niewłaściwe miejsce, a także wtedy, gdy zakotwiczenie na własnych zębach jest niemożliwe lub niewystarczające.

Warto dodać, że ortodontyczne miniśruby zakotwiczające zazwyczaj działają jako tymczasowe elementy i po zakończeniu leczenia są usuwane - w ich przypadku osteointegracja nie jest celem.

Możliwe powikłania

Jak każdy zabieg medyczny, wszczepienie miniimplantów wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Choć procedura jest uznawana za małoinwazyjną i zazwyczaj dobrze tolerowaną, u części pacjentów mogą pojawić się określone powikłania, których świadomość pozwala na szybką reakcję i właściwe postępowanie po zabiegu.

Potencjalne powikłania po wszczepieniu miniimplantów obejmują m.in.:

• ból,
• obrzęk i zasinienie tkanek miękkich,
• podrażnienie lub odleżyny od protezy,
• poluzowanie lub złamanie elementu,
• stan zapalny tkanek wokół implantu,
• rzadziej uszkodzenie sąsiednich struktur anatomicznych.

Ryzyko ogranicza właściwa kwalifikacja, delikatna technika zabiegowa, prawidłowe dopasowanie protezy, dobra higiena oraz regularne kontrole.

Zalecenia po zabiegu

Po zabiegu ważne jest przestrzeganie zaleceń lekarza dotyczących higieny jamy ustnej oraz regularne wizyty kontrolne. To zapewnia długoterminowy sukces leczenia i komfort pacjenta. Zwykle zaleca się przez pierwsze dni miękką dietę i unikanie nadmiernego obciążania protezy, a następnie codzienne dokładne oczyszczanie okolicy implantów oraz okresową wymianę O-ringów, gdy ulegną zużyciu.

Długoterminowa skuteczność miniimplantów zależy od utrzymania dobrej higieny, kontroli parafunkcji (np. zgrzytania zębami) oraz planowych wizyt kontrolnych.

Niepowodzenie i ponowne leczenie

Gdy osteointegracja się nie powiedzie (np. implant pozostaje ruchomy lub powoduje dolegliwości), lekarz zwykle odciąża protezę, usuwa implant, leczy i czeka na wygojenie tkanki, a następnie ocenia przyczynę niepowodzenia. Po okresie gojenia możliwe jest ponowne wszczepienie w tym samym lub innym miejscu, zastosowanie innej średnicy/długości implantu, zwiększenie liczby implantów dla lepszego rozłożenia sił albo rozważenie implantu standardowej średnicy czy zabiegu odbudowy kości – decyzja zależy od indywidualnych uwarunkowań.