Przepuklina pępkowa u dorosłych – leczenie

Przednią ścianę jamy brzusznej stanowią głównie mięśnie wraz z powięziami i pasmami tkanki łącznej, które pełnią funkcję ochronną w stosunku do głębiej położonych narządów. Przepukliny powstają w miejscach o tzw. zmniejszonej oporności. Zalicza się do nich m.in. kresę białą, kanał pachwinowy oraz pępek. Gdy otrzewna (błona surowicza), wraz z pokrytymi przez nią narządami, przemieszcza się do tkanki podskórnej, wówczas mamy do czynienia z przepukliną.

Przepuklina pępkowa u dorosłych jest schorzeniem, które powstaje w ciągu życia i – w przeciwieństwie do przepuklin u dzieci – nie ustępuje samoistnie. Dlatego wymaga regularnej kontroli, odpowiedniej diagnostyki oraz leczenia dopasowanego do stanu zdrowia i codziennego funkcjonowania pacjenta.

Objawy i diagnostyka przepukliny pępkowej

Początkowo przepuklina pępkowa przypomina niewielki guzek lub obrzęk zlokalizowany w pępku lub w jego okolicach. Pępek jest wypukły, nieco zdeformowany, co szczególnie uwidacznia się, gdy mięśnie brzucha są napięte, np. podczas śmiechu lub kaszlu. Z czasem zmienia się kolor pępka i wokół niego, skóra staje się ścieńczona i zaczerwieniona. Objawem wzrokowym u dorosłego pacjenta może być też siny pępek.

Warto wiedzieć, że u osoby otyłej  przepuklina pępkowa bywa niemalże niewidoczna. U części pacjentów mogą jednak pojawić się dodatkowe dolegliwości, takie jak uczucie rozpierania, dyskomfort w jamie brzusznej lub ból nasilający się podczas wysiłku fizycznego, kaszlu bądź długotrwałego stania.

Najczęstsze objawy przepukliny pępkowej:

• niewielki guzek lub obrzęk w okolicy pępka,
• wypuklenie i deformacja pępka,
• zmiana koloru skóry wokół pępka,
• dyskomfort lub ból nasilający się przy wysiłku,
• uczucie rozpierania w jamie brzusznej.

Rozpoznanie przepukliny pępkowej zazwyczaj opiera się na badaniu lekarskim. W sytuacjach wątpliwych lub przed planowanym leczeniem operacyjnym lekarz może zlecić badania obrazowe, najczęściej USG jamy brzusznej, a w wybranych przypadkach tomografię komputerową, które pozwalają ocenić wielkość przepukliny oraz jej zawartość.

Przyczyny i czynniki ryzyka przepukliny pępkowej

Przepuklina pępkowa często dotyczy noworodków, u których przednia ściana brzucha ma fizjologicznie mniejszą oporność. Dolegliwość ta może jednak wystąpić również u dorosłych, najczęściej w sytuacjach długotrwałego lub nagłego wzrostu ciśnienia wewnątrzbrzusznego.

Czynniki predysponujące do wystąpienia schorzenia to:

• nadmierna masa ciała,
• wielokrotne ciąże,
• przebycie operacji jamy brzusznej,
• przewlekły kaszel.

W aktualnych zaleceniach medycznych zwraca się także uwagę na osłabienie tkanki łącznej związane z paleniem tytoniu, wiekiem, chorobami przewlekłymi oraz zaburzeniami gojenia, które mogą zwiększać ryzyko powstania przepukliny oraz jej nawrotów po leczeniu.

Leczenie przepukliny pępkowej u dorosłych

Jak długo można chodzić z przepukliną pępkową? Otóż osoby dorosłe z bezobjawowymi i niewielkimi przepuklinami pępkowymi nie zawsze muszą być poddawane natychmiastowej operacji. Zaleca się jednak regularne kontrole lekarskie i obserwację ewentualnego powiększania się zmiany.

Z drugiej strony przypadłość ta nie znika samoistnie, a aktywność fizyczna, polegająca zwłaszcza na treningach siłowych, może przyczynić się do powiększenia przepukliny. Dlatego tak ważne jest regularne monitorowanie dolegliwości oraz modyfikacja stylu życia.

Często stosowaną metodą postępowania jest leczenie zachowawcze, obejmujące unikanie dźwigania ciężkich przedmiotów oraz stosowanie pasów przepuklinowych. Metody te mogą zmniejszać objawy, ale nie usuwają przyczyny schorzenia. W przypadku narastania dolegliwości bólowych lub powiększania się worka przepuklinowego konieczne staje się leczenie operacyjne.

Operacja przepukliny pępkowej i rekonwalescencja

Można wyróżnić dwie metody hernioplastyki, czyli operowania przepukliny pępkowej. Różnią się one przede wszystkim stopniem ingerencji w tkanki. Obie wymagają wcześniejszego wykonania badań oraz odpowiedniego przygotowania pacjenta, w tym czasowego odstawienia niektórych leków, np. wpływających na krzepliwość krwi.

Wybór metody operacyjnej zależy od wielkości przepukliny, jej nawrotowości, ogólnego stanu zdrowia pacjenta oraz doświadczenia zespołu operacyjnego.

Aspekty, które wpływają na wybór metody operacji:

• wielkość przepukliny i rozległość ubytku,
• czy przepuklina jest nawrotowa,
• ogólny stan zdrowia pacjenta,
• możliwości i doświadczenie zespołu operacyjnego.

Operacja przepukliny pępkowej metodą chirurgiczną

Standardowa operacja chirurgiczna przepukliny pępkowej polega na wykonaniu nacięcia wokół pępka, odprowadzeniu worka przepuklinowego do jamy brzusznej oraz wzmocnieniu powłok brzusznych przy użyciu syntetycznej siatki. Rozwiązanie to znacząco zmniejsza ryzyko nawrotu przepukliny. Zabieg trwa od 30 do 90 minut i zazwyczaj wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym.

Rekonwalescencja po metodzie chirurgicznej trwa od 2 do 6 miesięcy. W tym czasie zaleca się unikanie wysiłku fizycznego oraz stosowanie się do zaleceń dotyczących pielęgnacji rany i stopniowego powrotu do aktywności.

Operacja przepukliny pępkowej metodą laparoskopową

Technika laparoskopowa jest mniej inwazyjna i polega na wykonaniu kilku niewielkich nacięć, przez które wprowadza się laparoskop oraz narzędzia chirurgiczne. Wbudowana kamera umożliwia dokładną kontrolę przebiegu zabiegu, a mniejsze uszkodzenie tkanek sprzyja szybszemu powrotowi do sprawności.

Zabieg trwa zwykle 40–60 minut i również przeprowadzany jest w znieczuleniu ogólnym. Metoda ta bywa wybierana szczególnie w przypadku nawrotów przepukliny. Z uwagi na koszty sprzętu i wyszkolenia personelu operacje laparoskopowe są zazwyczaj droższe niż zabiegi otwarte.

Powrót do aktywności po operacji przepukliny pępkowej

Po leczeniu przepukliny pępkowej pacjent stosunkowo szybko wraca do codziennego funkcjonowania. Już następnego dnia po operacji zalecane jest wstawanie i chodzenie. Powrót do pracy możliwy jest zazwyczaj po około czterech tygodniach.

Unikanie dźwigania oraz przestrzeganie zaleceń lekarskich jest kluczowe, ponieważ każda przepuklina może nawrócić. Ryzyko nawrotu zależy zarówno od stylu życia pacjenta, jak i od zastosowanej metody operacyjnej. W przypadku metody laparoskopowej nawroty obserwuje się u ponad 10% pacjentów.