Przepuklina po cesarskim cięciu - objawy i leczenie

Przepuklina (z jęz. łac. hernia) może pojawić się już w trakcie ciąży i jest to związane z rozciąganiem się powłok brzusznych. Kobiety obserwują uwypuklenie w okolicy pępka, poniżej (w tzw. kresie białej), we wcześniejszej bliźnie pooperacyjnej lub (najrzadziej) w kanale udowym. Może również rozwinąć się przepuklina pooperacyjna w bliźnie po cc (cesarskim cięciu) po poprzedniej ciąży.

Zwiększone ryzyko dotyczy kobiet z nadwagą lub otyłością, po wielokrotnych cięciach cesarskich, z przebytą infekcją rany, a także wieloródek. Warto odróżnić przepuklinę od rozejścia kresy białej (rozstępu mięśni prostych brzucha), które objawia się poszerzeniem linii pośrodkowej bez rzeczywistego ubytku w powłokach.

Diagnostyka i profilaktyka przepukliny po cesarskim cięciu

W diagnozowaniu przepukliny po cesarskim cięciu kluczowe znaczenie ma badanie fizykalne oraz ultrasonografia, która pozwala na dokładne określenie wielkości przepukliny i jej lokalizacji. Badanie USG bywa wykonywane również dynamicznie (podczas kaszlu/napinania), co ułatwia różnicowanie z rozejściem kresy białej.

W niektórych przypadkach może być również zalecana tomografia komputerowa, zwłaszcza przy większych, nawrotowych lub niejednoznacznych uwypukleniach.

Aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia przepukliny pooperacyjnej, zaleca się stosowanie zbilansowanej diety i utrzymywanie prawidłowej wagi ciała. Po zabiegu ważne jest unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego oraz stopniowe wprowadzanie regularnej aktywności fizycznej pod kontrolą specjalisty.

Istotne jest także właściwe leczenie kaszlu i zaparć, zaprzestanie palenia, odpowiednia pielęgnacja rany pooperacyjnej oraz kontrola glikemii u osób z cukrzycą. Współpraca z fizjoterapeutą uroginekologicznym po porodzie może pomóc bezpiecznie wzmacniać gorset mięśniowy i prawidłowo planować obciążenia.

Objawy przepukliny po cesarskim cięciu

Objawy przepukliny po cc są podobne jak w przypadku innych odmian przepuklin brzusznych. Początkowo w miejscu powstania dolegliwości odczuwalny jest lekki dyskomfort. W trakcie wysiłku związanego z napinaniem mięśni brzucha (śmiech, kaszel, kichanie czy też wzmożone parcie) pojawia się uwypuklenie.

Z czasem zwiększa ono swoją objętość i pojawia się na dłużej; mogą pojawić się również trudności z jego odprowadzeniem na swoje miejsce. Dodatkowo warto pamiętać, że rozstęp mięśni prostych może dawać uczucie „rozlewania się” brzucha bez wyraźnego, twardego guzka – to odrębny problem niż przepuklina.

Należy pamiętać, że kobiety, które nabawią się przepukliny w trakcie ciąży, muszą pozostawać pod stałą opieką lekarską.

Objawy alarmowe i monitorowanie

Ważne jest, aby każda kobieta po cesarskim cięciu regularnie monitorowała stan swojego zdrowia i konsultowała się z lekarzem w przypadku pojawienia się jakichkolwiek niepokojących objawów. W ramach czujnej obserwacji i zarządzania przepukliną w ciąży zaleca się zgłaszanie wspomnianych objawów alarmowych oraz kontrolne badania fizykalne/USG według zaleceń prowadzącego lekarza.

Leczenie przepukliny po cesarskim cięciu

Jeżeli przepuklina pojawi się w trakcie ciąży, zazwyczaj lekarze stosują leczenie zachowawcze. Dopiero po rozwiązaniu lekarz podejmuje decyzję o usunięciu przepukliny poprzez planowany zabieg chirurgiczny (w sposób klasyczny lub laparoskopowy), gdyż dolegliwość ta nie cofa się samoistnie.

Jeśli przepuklina brzuszna po cc lub porodzie naturalnym jest duża, w trakcie operacji stosuje się specjalne siatki, które mają za zadanie wzmocnić naderwane powłoki brzuszne i ograniczyć ryzyko nawrotu schorzenia.

Wybór metody (otwarta vs laparoskopowa), rodzaju materiału i rozległości rekonstrukcji jest indywidualizowany i uwzględnia m.in. wielkość ubytku, lokalizację (np. bliznę po cięciu poprzecznym nad spojeniem łonowym vs okolice pępka), stan tkanek, choroby współistniejące oraz plany prokreacyjne.

Nowoczesne metody chirurgiczne, takie jak laparoskopia, znacząco przyczyniają się do szybszego powrotu do zdrowia. Laparoskopia jest mniej inwazyjna, co oznacza mniejszy ból pooperacyjny i krótszy czas hospitalizacji. Niezależnie od techniki, zabieg wiąże się jednak z możliwymi powikłaniami.

Wśród nich można wymienić infekcję rany lub przestrzeni podskórnej, krwiaka lub surowiczym zbiornikiem (seromą), zaburzeniami gojenia, nawrotem przepukliny, a rzadziej przewlekłym bólem okolicy operowanej. U większości pacjentek po skutecznym leczeniu poprawia się jakość życia (mniej bólu, lepsza sprawność), ale u części dolegliwości mogą utrzymywać się dłużej – decyzję o operacji warto podejmować po rozmowie o korzyściach i ryzyku.

Nie wszystkie pacjentki kwalifikują się do operacji od razu. W sytuacjach, gdy ryzyko zabiegu jest wysokie lub występują przeciwwskazania, możliwe jest postępowanie niefarmakologiczne (tzw. czujna obserwacja).

Postępowanie zachowawcze w przypadku odroczenia zabiegu:

• stosowanie pasa/brzucha wspierającego (jeśli jest zalecany przez lekarza),
• modyfikację aktywności (unikanie dźwigania, stopniowe zwiększanie obciążeń),
• fizjoterapię ukierunkowaną na bezpieczne wzmacnianie mięśni głębokich tułowia i pracę oddechową,
• redukcję masy ciała u osób z nadwagą/otyłością oraz leczenie zaparć i kaszlu,
• leczenie bólu środkami zaleconymi przez lekarza,
• regularne kontrole w celu wczesnego wykrycia uwięźnięcia.

Zarządzanie przepukliną w ciąży

Zarządzanie przepukliną w ciąży zwykle ma charakter zachowawczy: edukacja w zakresie objawów alarmowych, kontrola dolegliwości, noszenie odzieży podtrzymującej brzuch oraz dostosowanie aktywności. Plan porodu ustala się z położnikiem – coraz częściej sam fakt istnienia niewielkiej, bezobjawowej przepukliny nie determinuje sposobu zakończenia ciąży, o ile nie pojawią się powikłania.

Do pilnej konsultacji lekarskiej w ciąży i poza nią skłaniają:

• nagły, silny ból uwypuklenia,
• jego bolesna nieodprowadzalność,
• zaczerwienienie/ocieplenie skóry nad przepukliną,
• nudności/wymioty,
• wzdęcie czy gorączka – mogą to być objawy uwięźnięcia.

Rehabilitacja pooperacyjna i powrót do aktywności

Kluczowe jest również dobre postępowanie pooperacyjne i zaplanowana rehabilitacja pooperacyjna, które mają wpływ na gojenie i ograniczenie ryzyka nawrotu:

• wczesna, bezpieczna mobilizacja oraz ćwiczenia oddechowe zalecone przez personel,
• pielęgnacja rany (suchość, obserwacja zaczerwienienia/wycieku),
• unikanie dźwigania i gwałtownego napinania mięśni brzucha przez pierwsze tygodnie – powrót do obciążeń według zaleceń operującego,
• stopniowe wprowadzanie aktywności fizycznej i ćwiczeń stabilizacji tułowia z pomocą fizjoterapeuty,
• dieta wspierająca regularne wypróżnienia i odpowiednie nawodnienie,
• kontrola bólu zgodnie z zaleceniami oraz zaplanowane wizyty kontrolne.

Przepuklina w bliźnie po cesarskim cięciu (pooperacyjna)

Jeśli dolegliwość pojawi się w kolejnej ciąży, operację trzeba będzie odroczyć; jeśli jednak przepuklina wystąpi niezależnie od kolejnej ciąży, decyzję o zakwalifikowaniu do zabiegu podejmie lekarz. Zwykle nie zaleca się zwlekać z operacją i warto przeprowadzić ją jak najszybciej. W każdym przypadku plan leczenia powinien uwzględniać także edukację w zakresie postępowania pooperacyjnego, możliwości rehabilitacji pooperacyjnej oraz wpływu leczenia na codzienne funkcjonowanie i jakość życia pacjentki.

Przepuklina w bliźnie po cc

Nieco inną kwestią jest przepuklina pojawiająca się w bliźnie po cesarskim cięciu — może ona wystąpić bowiem nie tylko podczas kolejnej ciąży, ale też w wyniku nieprawidłowego gojenia tkanek (np. po infekcji rany) — wówczas mówimy o przepuklinie pooperacyjnej (przepuklina w bliźnie).

Różni się ona od przepukliny pępkowej czy nadpępkowej lokalizacją (najczęściej nad spojeniem łonowym, w linii cięcia poprzecznego) oraz okolicznościami powstania (po interwencji chirurgicznej). Postępowanie w jej przypadku jest zasadniczo takie jak w sytuacji innych przepuklin brzusznych, jednak naprawa może wymagać szerszego wzmocnienia siatką z uwagi na osłabienie tkanek blizny.