Operacje żylaków odbytu metodą klasyczną

Choroba hemoroidalna jest dolegliwością, z którą zmaga się prawie połowa polskiego społeczeństwa według różnych danych. Przyczyną tej choroby mogą być nieodpowiednia, uboga w błonnik dieta, nadmierna otyłość lub ciąża. Problem z bolesnymi żylakami odbytu dotyczy zarówno kobiet, jak i mężczyzn. Częstość występowania tej choroby zwiększa się wraz z wiekiem – u osób powyżej 60. roku życia wynosi około 50–60%. Najwięcej osób dotkniętych bólem związanym z żylakami odbytu to pacjenci w wieku 60–80 lat.

Duży odsetek chorych na hemoroidy uważa swoją dolegliwość za bardzo wstydliwą, co ich powstrzymuje od wizyty u lekarza. Próbują oni pomóc sobie samodzielnie, stosując terapię farmakologiczną (czopki, kremy, maści itp.) i zmagając się z bólem w tajemnicy. Niestety, dopiero nasilające się dolegliwości zmuszają ich do odwiedzenia gabinetu proktologa i rozpoczęcia leczenia. W wielu przypadkach okazuje się, że choroba osiągnęła już III lub IV stopień zaawansowania i konieczna jest interwencja chirurgiczna.

Objawy i diagnostyka hemoroidów

Jeżeli najbardziej odczuwanym objawem jest ból, może to wskazywać nie tylko na żylaki odbytu, ale także na inne schorzenia, takie jak zakrzepica splotu przyodbytowego, wypadnięcie i zakrzepica hemoroidów czy szczelina odbytu. Nie można również wykluczyć nowotworu, dlatego rzetelna diagnostyka przewodu pokarmowego jest niezmiernie istotna. W razie potrzeby lekarz podejmie decyzję o operacji chirurgicznej.

W praktyce klinicznej rozpoznanie opiera się na wywiadzie, badaniu per rectum, anoskopii i – w razie wskazań – rektoskopii. Stopień zaawansowania choroby (I–IV) oraz dominujące objawy decydują o doborze metody leczenia, od zachowawczych po zabiegowe.

Do najczęściej zgłaszanych objawów żylaków odbytu należą:

• uporczywy ból (nie tylko przy wydalaniu),
• krwawienie z odbytu,
• uczucie pieczenia lub swędzenia,
• zakrzepy,
• wypadanie guzków hemoroidalnych,
• uczucie niecałkowitego wypróżnienia.

Operacja hemoroidów – wskazania, przeciwwskazania i ryzyko

Zabieg chirurgiczny wykonuje się w sytuacjach, gdy inne metody leczenia są nieskuteczne. Jak pisze na swojej stronie dr Krzysztof Lubecki, leczenia operacyjnego wymaga mniej niż 5% pacjentów zmagających się z żylakami odbytu. Podobną opinię ma dr n. med. Artur Jurczyszyn, który informuje, że około 5–10% pacjentów wymaga zabiegu chirurgicznego. Dotyczy to zaawansowanych stadiów choroby, czyli hemoroidów IV stopnia oraz przypadków wypadania odbytu.

Przeciwwskazaniami do leczenia chirurgicznego hemoroidów są:

• zakażenia okolicy okołoodbytniczej,
• choroby zapalne jelit,
• choroby przebiegające z obniżeniem odporności (w tym białaczka),
• ciąża.

Prawdopodobieństwo nawrotu choroby u dorosłych waha się między 10–20% (dane ze strony leczyc-hemoroidy.pl).

Klasyczna hemoroidektomia – metody operacji żylaków odbytu

Klasyczne metody zabiegowe można podzielić na kilka rodzajów różniących się techniką wykonania. W zależności od wybranej metody powstałe po usunięciu hemoroidów rany są zszywane całkowicie, częściowo lub pozostawiane do samodzielnego gojenia.

Wskazane jest wykonanie rektoskopii, a czasem także kolonoskopii przed operacją, aby wykluczyć inne choroby jelita grubego. Nawet mimo rozwoju małoinwazyjnych metod, klasyczna hemoroidektomia pozostaje standardem w przypadku zaawansowanych zmian, dużych guzków z komponentą zewnętrzną oraz istotnego wypadania odbytu.

W wielu ośrodkach używa się narzędzi z energią (np. elektrotermiczna lub ultradźwiękowa koagulacja), co może zmniejszać krwawienie i skracać czas gojenia w porównaniu z tradycyjnym skalpelem.

Metoda Milligana-Morgana

Najczęściej stosowaną techniką leczenia operacyjnego hemoroidów jest metoda Milligana-Morgana, opracowana w 1937 roku przez lekarzy Milligana i Morgana. Zabieg wykonany tą techniką nosi nazwę hemoroidektomii otwartej. Procedura pozwala uniknąć zwężenia odbytu oraz nietrzymania stolca, będącego niekiedy rezultatem innych metod (np. Whiteheada), ale jej wadą są bolesności pooperacyjne trwające około dwóch tygodni.

Metoda polega na chirurgicznym wycięciu hemoroidów i podwiązaniu naczyń doprowadzających krew do guzka. Lekarz wycina trzy zespoły guzków, pozostawiając rany do ziarninowania, czyli wytworzenia nowej tkanki z bogatą siecią naczyń. Gojenie przez ziarninowanie ma miejsce, gdy nie dochodzi do pierwotnego zamknięcia rany. Operację przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym lub podpajęczynówkowym.

Pacjent zazwyczaj zostaje w klinice przez kilka dni, przyjmując silne leki przeciwbólowe. Po opuszczeniu szpitala kontynuuje leczenie przez około miesiąc.

Operacja techniką Fergusona

Modyfikacją metody Milligana-Morgana jest operacja techniką Fergusona (hemoroidektomia zamknięta). Różni się ona tym, iż powstała po wycięciu guzka rana zamykana jest szwem ciągłym. Obecność szwów wymaga dłuższego pobytu w szpitalu (od 3 do 5 dni). Zastosowanie szwów może powodować ból podczas oddawania stolca i trwa przez okres gojenia (ok. 5–6 tygodni).

Metodę Fergusona stosuje się w Stanach Zjednoczonych od 1952 roku i jest ona stosowana u pacjentów z intensywnym krwawieniem z guzków.

Technika Longo

Do nowszych metod usuwania hemoroidów należy technika Longo, która polega na usunięciu hemoroidów razem z okrężnym pierścieniem błony śluzowej. Podczas operacji używany jest stapler intraluminalny. Technika Longo stosowana jest w leczeniu guzków wewnętrznych III i IV stopnia.

W porównaniu z klasyczną hemoroidektomią, metoda ta zwykle wiąże się z mniejszym bólem pooperacyjnym i szybszym powrotem do codziennej aktywności. Trzeba jednak pamiętać, że nie usuwa ona komponenty zewnętrznej, a ryzyko nawrotu objawów może być większe u części chorych z zaawansowanym wypadaniem guzków.

Nowoczesne techniki a metody klasyczne

W ostatnich latach pojawiło się wiele nowoczesnych metod leczenia choroby hemoroidalnej, które różnią się od klasycznych zabiegów przede wszystkim stopniem inwazyjności i przebiegiem rekonwalescencji. Techniki takie jak dopplerowskie podwiązywanie tętnic hemoroidalnych (THD/DGHAL), czasem połączone z liftingiem śluzówki, są zabiegami małoinwazyjnymi i zazwyczaj wiążą się z mniejszym bólem oraz szybszym powrotem do codziennej aktywności niż tradycyjna hemoroidektomia. Trzeba jednak pamiętać, że przy bardzo zaawansowanej chorobie lub dużych zmianach zewnętrznych ryzyko nawrotu może być w ich przypadku nieco większe.

Podobnie laserowa hemoroidoplastyka czy leczenie z użyciem fali radiowej to metody oszczędzające tkanki, często wykonywane bez rozległych nacięć. Dla wielu pacjentów oznacza to łagodniejszy okres pooperacyjny i mniejsze dolegliwości bólowe. Z drugiej strony, w ciężkich postaciach choroby ich długoterminowa skuteczność bywa niższa niż przy klasycznym wycięciu guzków.

Warto też wspomnieć, że nawet w tradycyjnej hemoroidektomii coraz częściej stosuje się nowoczesne, energooszczędne narzędzia – elektrotermiczne lub ultradźwiękowe – które pozwalają ograniczyć krwawienie i zmniejszyć wczesny ból po zabiegu, zachowując jednocześnie wysoką skuteczność leczenia.

W praktyce klasyczne wycięcie guzków pozostaje najskuteczniejsze w trwałym zniesieniu dolegliwości u pacjentów z IV stopniem zaawansowania lub znaczną komponentą zewnętrzną, kosztem dłuższej i bardziej bolesnej rekonwalescencji. Techniki małoinwazyjne i staplerowe zazwyczaj zapewniają krótszy powrót do sprawności i mniejszy ból, ale część pacjentów może wymagać ponownego leczenia.

Ostateczny wybór metody powinien uwzględniać stopień choroby, objawy, choroby współistniejące, oczekiwania pacjenta oraz doświadczenie zespołu.

Rekonwalescencja po operacji hemoroidów

Warto zauważyć, że po zabiegu operacyjnym mogą wystąpić pewne powikłania. Pacjenci mogą doświadczać bólu, trudności w wypróżnianiu się oraz krwawienia. W rzadkich przypadkach może dojść do zakażeń lub innych komplikacji, które będą wymagały dodatkowej interwencji medycznej.

Do możliwych, choć rzadkich powikłań należą także: zatrzymanie moczu, ropień i przetoka, zwężenie kanału odbytu oraz przemijające zaburzenia trzymania gazów. Ryzyko tych zdarzeń ogranicza odpowiedni dobór metody, doświadczenie ośrodka oraz ścisłe przestrzeganie zaleceń pooperacyjnych.

Wskazówki dotyczące rekonwalescencji i opieki pooperacyjnej:

• stosuj leki przeciwbólowe i przeczyszczające zgodnie z zaleceniami lekarza; pierwsze 48–72 godziny mogą być najbardziej bolesne,
• dbaj o miękką konsystencję stolca: dieta bogata w błonnik, odpowiednie nawodnienie, unikanie zaparć i parcia na stolec,
• zalecane są nasiadówki w letniej wodzie (ok. 10–15 minut) 2–3 razy dziennie oraz po wypróżnieniu, jeśli lekarz nie zaleci inaczej,
• higiena okolicy odbytu: delikatne podmywanie wodą, unikanie drażniących środków, osuszanie bez tarcia,
• aktywność: krótkie spacery już w pierwszych dobach, unikanie dźwigania i intensywnego wysiłku przez kilka tygodni; praca siedząca z przerwami na krótki ruch,
• niewielkie krwawienie lub plamienie może utrzymywać się przez pewien czas – w razie obfitego krwawienia, gorączki, nasilającego się bólu mimo leków, zatrzymania moczu lub niemożności oddania stolca należy pilnie skontaktować się z lekarzem,
• wizyty kontrolne odbywają się według zaleceń (zwykle w ciągu kilku tygodni); jeśli założono szwy niewchłanialne, lekarz poinformuje o terminie ich usunięcia.

Leczenie hemoroidów w Polsce – koszty i turystyka medyczna

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (World Health Organization, WHO), problemy z hemoroidami ma połowa ludzi powyżej 50. roku życia i trzy czwarte kobiet w ciąży i po porodzie. Żylaki odbytu są najczęstszą chorobą proktologiczną i jedną z najczęstszych przyczyn krwawienia z dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Określa się je mianem choroby cywilizacyjnej, gdyż dosięga dużą część społeczeństwa, niezależnie od wieku, płci i zawodu.

Chęć poddania się zabiegom często rozbija się o kwestię finansową. Z tego powodu osoby cierpiące na hemoroidy coraz częściej wyjeżdżają na leczenie za granicę – w tym do naszego kraju. Polscy chirurdzy cieszą się zaufaniem i dobrą opinią wśród turystów medycznych z Wielkiej Brytanii, USA i innych państw, gdzie leczenie jest o wiele droższe.

W polskich klinikach cudzoziemcy otoczeni są troskliwą opieką, a zabiegi wykonywane są na poziomie nieodbiegającym od zachodnich standardów. Zadowoleni pacjenci polecają polskich specjalistów znajomym, a sami wracają na inne zabiegi, np. wyszczuplające czy poprawiające skórę.

Oprócz atrakcyjnych kosztów, dodatkową korzyścią dla pacjentów zagranicznych jest krótki czas oczekiwania na zabieg. Wiele klinik oferuje kompleksową opiekę pooperacyjną, obejmującą wizyty kontrolne oraz dodatkowe wsparcie medyczne.