Celon - bezoperacyjne leczenie hemoroidów

Guzki krwawnicze, nazywane hemoroidami, są prawidłowymi poduszkami naczyniowo-łącznotkankowymi znajdującymi się w kanale odbytu. Wspomagają jego szczelne zamknięcie, dzięki czemu uczestniczą w kontrolowaniu oddawania gazów i stolca. Hemoroidy wewnętrzne są położone powyżej linii grzebieniastej, natomiast hemoroidy zewnętrzne – poniżej niej, pod skórą okolicy odbytu. Linia grzebieniasta przebiega wewnątrz kanału odbytu i stanowi ważną granicę anatomiczną, między innymi ze względu na różnice w unerwieniu obu obszarów.

O chorobie hemoroidalnej mówi się wtedy, gdy guzki krwawnicze powiększają się, przemieszczają lub zaczynają powodować dolegliwości, takie jak krwawienie, świąd, wydzielina albo wypadanie poza kanał odbytu. Rozwój choroby wiąże się między innymi z osłabieniem tkanek podtrzymujących poduszki naczyniowe, ich stopniowym zsuwaniem się oraz zaburzeniami przepływu krwi. Stan zapalny może towarzyszyć chorobie lub jej powikłaniom, ale nie występuje w każdym przypadku i nie stanowi jedynego mechanizmu jej rozwoju.

Hemoroidy – statystyki i czynniki ryzyka. Kto jest najbardziej narażony?

Choroba hemoroidalna jest jedną z najczęstszych chorób proktologicznych. Najnowsze metaanalizy wskazują, że może dotyczyć około 17–26% populacji, czyli w przybliżeniu co piątej osoby. Dokładne oszacowanie częstości pozostaje jednak trudne ze względu na różne metody rozpoznawania choroby, wiek i charakter badanych populacji oraz niezgłaszanie łagodnych lub krępujących objawów lekarzowi.

W dalszym ciągu wielu pacjentów uważa chorobę hemoroidalną za przypadłość wstydliwą i nie podejmuje się jej leczenia. Zazwyczaj pacjenci zgłaszają się do lekarza w sytuacji nasilenia dolegliwości oraz znacznego pogorszenia jakości życia.

Najczęściej występujące czynniki ryzyka hemoroidów:

• siedzący tryb życia,

• uboga w błonnik dieta,

• niewystarczająca ilość przyjmowanych płynów,

• zaparcia,

• ciąża i związane z nią zmiany hormonalne.

Hemoroidy występują najczęściej po 30. roku życia, przy czym ryzyko pojawienia się problemu wzrasta z wiekiem. Najwięcej osób zgłaszających się z chorobą hemoroidalną jest w wieku od 45 do 65 lat. Schorzenie występuje zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.

Przyczyny i objawy choroby hemoroidalnej

Przyczyny powstawania hemoroidów nie są do końca wyjaśnione. Istnieją różne koncepcje, które przedstawiają mechanizmy prowadzące do rozwoju schorzenia. Teoria mechaniczna zakłada, iż podłoże choroby związane jest ze zwiotczeniem tkanek utrzymujących żylaki w odpowiednim położeniu. Wiąże się to ze zmianami, jakie pojawiają się z wiekiem, a mianowicie degeneracją części składowych, które podtrzymują tkankę łączną. W trakcie rozciągania zwieraczy odbytu uszkodzeniu ulegają włókna sprężyste oraz mięśniowe. Na skutek tego procesu możliwa jest ruchomość guzków krwawniczych, które w wyniku przewlekłych zaparć lub ciąży mogą przemieszczać się poza odbyt. Koncepcję potwierdza występowanie schorzenia u kilku członków rodziny z obciążeniem genetycznym w postaci słabszego aparatu podporowego.

Kolejną jest teoria hemodynamiczna, w której podstawową rolę w powstawaniu hemoroidów pełni układ żylny oraz układ tętniczy. W przypadku układu żylnego uważa się, iż główny wpływ na pojawienie się żylaków ma zaburzony odpływ krwi żylnej z obszaru bańki odbytnicy. Dochodzi do tego w wyniku utrudnionego krążenia żylnego, które może być efektem podwyższonego ciśnienia wewnątrzbrzusznego, jak również na skutek zaburzeń w zakresie rozkurczu mięśnia zwieracza wewnętrznego podczas defekacji. Podwyższone ciśnienie w kanale odbytu oraz nieprawidłowe krążenie żylne w danym obrębie może wywołać odwrót odpływu żylnego oraz doprowadzić do poszerzenia żył określanego mianem pompy bańkowej. Wpływ może mieć również układ tętniczy poprzez podwyższony przepływ krwi w obrębie tętnicy krezkowej dolnej, co prowadzi do zwiększonego wypełnienia i rozszerzenia wewnętrznych naczyń splotu hemoroidalnego.

Istnieje również teoria zapalna, która zakłada rozwój choroby hemoroidalnej na skutek procesu zapalnego, który dotyczy rozrostu splotu żylnego oraz tkanki kanału odbytu.

Podsumowanie teorii powstawania hemoroidów:

• teoria mechaniczna - zwiotczenie tkanek,

• teoria hemodynamiczna - zaburzony odpływ krwi żylnej,

• teoria zapalna - proces zapalny w tkankach.

Najczęstsze dolegliwości i symptomy

Podczas przebiegu choroby hemoroidalnej można zaobserwować okresy nasilenia objawów, jak i remisji. Intensywność dolegliwości uzależniona jest od stopnia rozwoju schorzenia.

Objawy, jakie mogą wywoływać hemoroidy, to:

• 

  krwawienie z odbytnicy - pojawia się podczas wypróżniania, chory może wówczas zaobserwować niewielkie ilości krwi na powierzchni stolca lub na papierze toaletowym, występuje u około 10% dorosłych i zazwyczaj u 70-80% pacjentów jest wynikiem choroby hemoroidalnej,

• ból - pojawia się rzadko, u większości chorych hemoroidy rozwijają się bezboleśnie, wystąpienie dolegliwości bólowych najczęściej wiąże się z współistnieniem innych chorób, np. szczeliny odbytu lub powikłań stanów zapalnych, zakrzepicy hemoroidów i związanych z nimi obrzmień, które mogą trwać nawet kilka tygodni,

• wypadanie hemoroidów - pojawia się w zaawansowanej fazie choroby, pacjent może wówczas odczuwać ruchomość hemoroidów oraz wysuwanie ich na zewnątrz, w zależności od przypadku wypadanie hemoroidów może ustąpić samoistnie lub wymagać odprowadzenia ręcznego do kanału odbytu, u niektórych pacjentów dochodzi do uwypuklenia guzków jednak bez wypadania, w takich sytuacjach chory może odczuwać dyskomfort w postaci obrzęku okolic odbytu,

• świąd odbytu - występuje często jako jeden z początkowych objawów, czemu towarzyszyć może uszkodzenie śluzówki, jeżeli nie towarzyszą mu inne dolegliwości, to bywa przez pacjentów pomijany, co w efekcie opóźnia rozpoznanie schorzenia, u większości pacjentów oprócz świądu pojawia się również wypadanie guzków oraz sączenie wydzieliny, świąd może być oznaką innych chorób, dlatego lekarz przeprowadza diagnostykę różnicową,

• sączenie wydzieliny z odbytu - u chorego może wystąpić uczucie wilgoci w odbycie w postaci wodnistej lub śluzowej wydzieliny, u pacjenta może pojawić się brudzenie bielizny, ponadto chory odczuwa dyskomfort oraz ma problemy z utrzymaniem higieny, co jednocześnie może przyczynić się do rozwoju odczynów zapalnych,

• problemy z utrzymaniem stolca i gazów – pojawiają się w wyniku zmian anatomicznych oraz położenia guzków krwawniczych w kanale odbytu, zazwyczaj są spowodowane innym schorzeniem, ale choroba hemoroidalna wywołuje ich nasilenie,

• uczucie niepełnego wypróżnienia – jest skutkiem powiększonych guzków krwawniczych, co powoduje u chorego wrażenie zalegania stolca w kanale odbytu, dochodzi wówczas do zwiększenia pracy tłoczni brzusznej, co utrudnia odpływ żylny z okolic odbytu i prowadzi do rozrostu hemoroidów.

Stopnie zaawansowania choroby

Do oceny stopnia wypadania hemoroidów wewnętrznych wykorzystuje się czterostopniową klasyfikację Golighera. Klasyfikacja ta nie służy do oceny hemoroidów zewnętrznych ani nie uwzględnia bezpośrednio nasilenia krwawienia, bólu czy świądu.

Stopnie zaawansowania hemoroidów wewnętrznych według klasyfikacji Golighera:

• I stopień – guzki krwawnicze występują w kanale odbytu, ale nie wypadają na zewnątrz, są widoczne podczas badania proktologicznego z wykorzystaniem wziernika (badanie anoskopowe),

• II stopień – guzki krwawnicze wypadają z kanału odbytu w trakcie parcia i samoistnie powracają do normalnej pozycji po jego zakończeniu,

• III stopień – guzki krwawnicze wypadają z kanału odbytu w trakcie parcia i nie cofają się samoistnie, należy odprowadzić je ręcznie do kanału odbytu,

• IV stopień - guzki krwawnicze wypadają poza odbyt, są nieodprowadzalne i mają skłonność do przekrwienia, obrzęków, zakrzepów.

Diagnostyka i leczenie hemoroidów

ozpoznanie choroby hemoroidalnej możliwe jest po przeprowadzeniu badań klinicznych. Istotną rolę odgrywa szczegółowy wywiad oraz badanie przedmiotowe. Konieczne jest wykonanie badania proktologicznego. Pozwala ono bowiem ocenić wygląd skóry odbytu, występowanie ewentualnych owrzodzeń, stanów zapalnych, szczelin i innych zmian. Lekarz obserwuje również odbyt w trakcie próby Valsalvy, którą zleca choremu.

Badanie palcem przez odbyt pozwala ocenić napięcie zwieraczy oraz wykryć bolesność, guz lub inne nieprawidłowości. Niewypadnięte hemoroidy wewnętrzne są zazwyczaj miękkie i nie zawsze można je wyczuć w tym badaniu. Podstawową metodą ich bezpośredniej oceny jest anoskopia, umożliwiająca określenie lokalizacji, wielkości i stopnia wypadania guzków.

W diagnostyce hemoroidów wewnętrznych najczęściej wykonuje się anoskopię. W zależności od objawów lekarz może rozszerzyć badanie o rektoskopię, sigmoidoskopię lub kolonoskopię. Kolonoskopia nie jest konieczna przed każdym zabiegiem Celon. Jej wykonanie można zalecić między innymi w przypadku nawracającego lub niewyjaśnionego krwawienia, niedokrwistości, zmiany rytmu wypróżnień, niezamierzonej utraty masy ciała, obciążającego wywiadu rodzinnego albo konieczności przeprowadzenia badań przesiewowych raka jelita grubego.

Obecnie dostępnych jest wiele metod leczenia choroby hemoroidalnej. Rodzaj terapii uzależniony jest od stopnia rozwoju schorzenia. Leczenie hemoroidów może odbywać się w sposób zachowawczy w początkowym stadium choroby, chirurgiczny (hemoroidektomia) lub instrumentalny (skleroterapia, zakładanie gumek podwiązek, RFITTH Celon).

Na czym polega leczenie hemoroidów metodą Celon?

Celon to nazwa systemu wykorzystywanego do przeprowadzania bipolarnej termoablacji tkanek za pomocą fal radiowych. Procedura określana jest skrótem RFITT, pochodzącym od angielskiej nazwy Radiofrequency-Induced Thermotherapy. Jest to małoinwazyjne leczenie zabiegowe. Energia fal radiowych wywołuje kontrolowany efekt cieplny w obrębie leczonego guzka, prowadząc do koagulacji naczyń, zmniejszenia jego ukrwienia i stopniowego obkurczenia.

Kto może zostać zakwalifikowany do zabiegu Celon?

Ablację radiofrekwencyjną można rozważyć przede wszystkim u wybranych pacjentów z objawowymi hemoroidami wewnętrznymi II lub III stopnia, u których leczenie zachowawcze nie przyniosło wystarczającej poprawy. Zakres zastosowania metody zależy jednak od anatomii zmian, dominujących objawów i doświadczenia lekarza. W przypadku nieodprowadzalnych hemoroidów IV stopnia, dużych zmian zewnętrznych albo zaawansowanej choroby mieszanej skuteczniejsza może być klasyczna hemoroidektomia

Przygotowanie i kwalifikacja pacjenta do zabiegu

Kwalifikacja do leczenia hemoroidów metodą Celon przeprowadzana jest podczas konsultacji chirurgicznej. Wówczas lekarz przeprowadza odpowiednie badania, zazwyczaj anoskopię lub kolonoskopię. Pacjenci, u których występują inne przewlekłe choroby, mogą być poproszeni o opinię z poradni specjalistycznej o braku przeciwwskazań do zabiegu.

Pacjent powinien poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, w szczególności przeciwkrzepliwych i przeciwpłytkowych. Decyzję o ich czasowym odstawieniu, zmianie dawkowania lub kontynuowaniu podejmuje lekarz na podstawie rodzaju preparatu, wskazania do jego stosowania oraz indywidualnego ryzyka krwawienia i zakrzepicy. Leków wpływających na krzepnięcie krwi nie wolno odstawiać samodzielnie.

Badania wymagane przed zabiegiem:

• morfologię krwi,

• grupę krwi,

• parametry układu krzepnięcia APTT, INR,

• oznaczenie poziomu HBS i HCV,

• badanie poziomu elektrolitów.

Ogólny zakres wymaganych badań określa lekarz prowadzący, dostosowując go do indywidualnego stanu zdrowia pacjenta. Zabieg leczenia hemoroidów metodą Celon nie wymaga specjalnego przygotowania. Pacjent w dniu poprzedzającym zabieg powinien zjeść lekkostrawny posiłek, natomiast w dniu zabiegu powinien pozostać na czczo. Całą procedurę poprzedza rozmowa z lekarzem prowadzącym, podczas której specjalista informuje pacjenta o przebiegu procedury oraz możliwych powikłaniach. Pacjent zgadzający się na zabieg proszony jest o wypełnienie formularza. Następnie chory odbywa konsultację z lekarzem anestezjologiem, w trakcie której przeprowadzany jest szczegółowy wywiad oraz wypełniana jest karta premedykacyjna.

Celon - przebieg zabiegu

Zabieg leczenia hemoroidów metodą Celon wykonywany jest przez lekarza chirurga specjalizującego się w proktologii. Podczas procedury chory ułożony jest w pozycji lewobocznej. Zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu, zazwyczaj krótkim ogólnym lub miejscowym (dożylna analgosedacja), z udziałem lekarza anestezjologa. Pacjent otrzymuje podśluzówkowo płyn fizjologiczny oraz leki znieczulające, dzięki którym tworzy się w hemoroidach przestrzeń robocza. Procedura polega na wprowadzeniu przez chirurga do tkanki podśluzówkowej cienkiej dwubiegunowej elektrody o średnicy ok. 1 mm.

Za pomocą prądu o częstotliwości fali radiowej elektroda dokonuje termoablacji i koagulacji splotów hemoroidalnych bez naruszania wrażliwej śluzówki. W następstwie hemoroidy ulegają obkurczeniu oraz cofnięciu do wnętrza odbytnicy. Zaawansowanym hemoroidom często towarzyszą wystające na zewnątrz narośla skórne, które również mogą być usunięte w trakcie zabiegu, najczęściej przy pomocy lasera. Całość procedury trwa zazwyczaj około 20-30 minut.

Zalecenia po zabiegu i korzyści z metody

Pacjent opuszcza klinikę medyczną w ciągu 2-3 godzin po zabiegu, wskazana jest wtedy obecność osoby towarzyszącej. W wyniku zabiegu u pacjenta mogą pojawić się niewielkie dolegliwości bólowe, które można złagodzić za pomocą środków przeciwbólowych. Przez kilka dni po zabiegu pacjenci mogą odczuwać subiektywne parcie na stolec, związane z pozabiegowym obrzękiem tkanek. W ciągu pierwszego miesiąca po zabiegu Celon zaleca się stosowanie środków rozluźniających stolec.

Zabieg Celon jest małoinwazyjny, dzięki czemu większość pacjentów wraca do codziennych czynności już następnego dnia. Na wizytę kontrolną, sprawdzającą poprawność gojenia, należy zgłosić się w wyznaczonym terminie, zazwyczaj w ciągu 7-10 dni po zabiegu, a kolejne kontrole mogą odbyć się po dwóch i czterech tygodniach.

Korzyści z metody Celon:

• łatwość w użyciu,

• bezpieczeństwo,

• mniejsza bolesność niż w innych procedurach,

• krótki czas rekonwalescencji,

• możliwość szybkiego powrotu do codziennych aktywności.

Metoda Celon jest łatwa w użyciu, bezpieczna i znacznie mniej bolesna niż konserwatywne procedury leczenia hemoroidów. Korzyści płynące z zabiegu Celon potwierdzają średnioterminowe badania, z których wynika, iż jest to skuteczna forma leczenia zaawansowanej choroby hemoroidalnej.

Dostępność i finansowanie zabiegu Celon

Dostępność zabiegu Celon zależy od wyposażenia placówki oraz doświadczenia personelu wykonującego procedurę. Przed wyborem ośrodka warto sprawdzić kwalifikacje lekarza, warunki przeprowadzania zabiegu, zakres opieki po jego wykonaniu oraz możliwość uzyskania pomocy w razie powikłań. Informacje o cenie i ewentualnym finansowaniu procedury ze środków publicznych należy każdorazowo potwierdzić w wybranej placówce lub w Narodowym Funduszu Zdrowia, ponieważ dostępność świadczeń i zasady refundacji mogą się zmieniać.