Metody leczenia hemoroidów

Na żylaki odbytu, zwane inaczej hemoroidami, cierpi coraz więcej ludzi. Według danych WHO (World Health Organization), problemy z guzkami krwawniczymi ma połowa osób powyżej 50. roku życia oraz 31% kobiet ciężarnych i po porodzie. Potwierdza to lek. med. Marek Woźniak z Centrum Medycznego Scanmed Multimedis w Krakowie. Jak wyjaśnia, jedną z przyczyn dolegliwości przyszłych matek może być wywołany rosnącym płodem ucisk macicy na żyły. Istnieje wiele powodów powstawania hemoroidów – mogą to być złe nawyki żywieniowe, siedzący tryb życia lub uwarunkowania genetyczne. Do wystąpienia schorzenia może też przyczynić się ciąża, otyłość, choroby okolicy odbytu oraz niektóre dyscypliny sportowe (jazda konna, kolarstwo itp.).

Jak rozpoznać stopień hemoroidów?

​

Etapy choroby dzielimy na cztery stopnie:

• I stopień: hemoroidy nie są wyczuwalne ani widoczne na zewnątrz kanału odbytu. Najczęstszym objawem są powtarzające się bezbolesne krwawienia.

• II stopień: hemoroidy wypadają przy próbie parcia, ale cofają się samoistnie.

• III stopień: hemoroidy mają skłonność do wypadania poza kanał odbytu po oddaniu stolca i przy wysiłku fizycznym. Nie cofają się samodzielnie. W tym stadium mogą powodować ból, krwawienie, pieczenie i świąd.

• IV stopień: hemoroidy wypadają i nie dają się odprowadzić. Powodują krwawienie, świąd i inkontynencję.

Diagnostyka choroby hemoroidalnej

Rozpoznanie opiera się na wywiadzie, oglądaniu okolicy odbytu, badaniu palcem przez odbyt oraz – w przypadku podejrzenia hemoroidów wewnętrznych – anoskopii. Krwawienia z odbytu nie należy automatycznie przypisywać hemoroidom, ponieważ może ono występować również w przebiegu szczeliny odbytu, chorób zapalnych jelit, polipów i raka jelita grubego. U wybranych pacjentów lekarz może zalecić kolonoskopię, szczególnie przy zmianie rytmu wypróżnień, niedokrwistości, bólu brzucha, utracie masy ciała lub obciążającym wywiadzie rodzinnym.

Leczenie zachowawcze hemoroidów

Pierwszym etapem leczenia objawowej choroby hemoroidalnej jest zazwyczaj zmiana sposobu odżywiania i nawyków związanych z wypróżnianiem. Zaleca się zwiększenie spożycia błonnika i płynów, regularną aktywność fizyczną, unikanie nadmiernego parcia oraz ograniczenie czasu spędzanego na toalecie. W razie potrzeby lekarz może zalecić preparaty regulujące konsystencję stolca. Leki miejscowe mogą krótkotrwale zmniejszać świąd, pieczenie i ból, ale nie usuwają przyczyny choroby, a długotrwałe stosowanie części preparatów nie jest wskazane.

Jak dobiera się metodę leczenia?

Większość pacjentów z hemoroidami wewnętrznymi I i II stopnia oraz część osób z chorobą III stopnia może być leczona ambulatoryjnie. Stosuje się przede wszystkim gumkowanie, skleroterapię lub koagulację podczerwienią, przy czym gumkowanie jest uznawane za najskuteczniejszą metodę gabinetową. Hemoroidektomię rozważa się przede wszystkim przy objawowych hemoroidach zewnętrznych, zmianach mieszanych III–IV stopnia lub nieskuteczności metod mniej inwazyjnych.

Zakrzepica hemoroidu zewnętrznego

Zakrzepnięty hemoroid zewnętrzny zwykle powoduje nagły, silny ból i pojawienie się bolesnego guzka przy odbycie. Leczenie może obejmować środki przeciwbólowe, regulowanie konsystencji stolca i nasiadówki, natomiast u pacjentów z bardzo nasilonymi, świeżymi objawami korzyść może przynieść wczesne wycięcie zmiany. Decyzję podejmuje lekarz po zbadaniu pacjenta.

Nowoczesne metody leczenia hemoroidów

Zabiegi służące wyleczeniu hemoroidów można podzielić na klasyczne (chirurgiczne) oraz bardziej nowoczesne – instrumentalne metody leczenia (np. laserowe czy przy pomocy fal radiowych). Przy tych drugich wykorzystuje się specjalny wziernik (anoskop), umożliwiający uwidocznienie zmienionych chorobowo hemoroidów. Zabiegi zwykle wykonywane są w warunkach ambulatoryjnych, a ich celem jest zmniejszenie lub odpadnięcie guzków.

Do najpopularniejszych niechirurgicznych metod leczenia hemoroidów zalicza się:

• Skleroterapia - polega na wstrzyknięciu w okolicę hemoroidu specjalnej substancji. Podany preparat powoduje miejscową reakcję zapalną, włóknienie i ograniczenie dopływu krwi do guzka.

• Gumkowanie (metoda Barrona) - ligatura żylaków odbytu polegająca na zakładaniu gumowych podwiązek u podstawy guzków.

• Krioterapia - zamrożenie guzka krwawniczego i wywołanie jego martwicy.

• Fotokoagulacja podczerwienią (IRC, infrared coagulation) - działanie na guzek energią cieplną. Promienie podczerwone przechodzą do warstwy podśluzowej hemoroidów, gdzie wywołują uszkodzenie tkanki i w efekcie odczyn zapalny.

• Laserowe usuwanie hemoroidów (LHP) - jedną z najnowocześniejszych i najmniej inwazyjnych metod leczenia hemoroidów jest laserowa hemoroidoplastyka (LHP). Zabieg ten wykorzystuje energię lasera diodowego do precyzyjnego obkurczenia i zamknięcia naczyń krwionośnych zasilających hemoroidy. Dzięki minimalnej inwazyjności, pacjenci doświadczają znacznie mniejszego bólu pooperacyjnego i szybszego powrotu do codziennych aktywności. Metoda LHP jest szczególnie polecana w leczeniu hemoroidów I i II stopnia.

• Zabiegi metodą RFITT (Radiofrequency Induced Thermotherapy) - to termiczna ablacja żył wywoływana prądem o częstotliwości fal radiowych. Przy leczeniu hemoroidów pierwszy zastosował ją dr Jiři Duben ze szpitala w Zlinie (wcześniej służyła usuwaniu żylaków kończyn dolnych), wykorzystując przy tym aparat Celon. Zabieg wykonuje się w krótkim znieczuleniu ogólnym, a termoablacja jest wywołana poprzez wprowadzenie do tkanki podśluzówkowej specjalnej elektrody.

• Hemoron - druga opcja leczenia prądem, polega na przyłożeniu w okolicę podstawy hemoroidu dwóch elektrod. Powoduje to zmniejszenie przepływu krwi w tętniczkach hemoroidalnych nawet o 80%. Zmniejszenie ukrwienia uzyskuje się poprzez obliterację (zamknięcie) naczyń hemoroidalnych za pomocą elektrody wkłutej do wnętrza hemoroidu. Ze względu na ewentualność przykrych doznań pacjenta podczas samego zabiegu, leczenie przeprowadza się w znieczuleniu dożylnym przy udziale anestezjologa. Czas zabiegu to około 20 minut.

• Doppler Guided Haemorrhoidal Artery Ligation (DGHAL) - coraz większą popularność zdobywa także nowoczesna japońska metoda podwiązywania tętnic hemoroidalnych. Została opracowana w 1995 roku przez japońskiego chirurga K. Morinagę, a obecnie wykonuje się ją w wielu krajach. Polega na odnajdywaniu naczyń tętniczych odżywiających guzki krwawnicze (przy pomocy sondy USG), co oznacza, że jest terapią usuwającą przyczynę, a nie tylko skutek choroby. Zabieg przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym i trwa 20–40 minut. Jest skuteczny przy wszystkich stopniach zaawansowania choroby, szczególnie sprawdza się przy krwawiących hemoroidach.

Chirurgiczne metody leczenia hemoroidów

Bardziej inwazyjne zabiegi chirurgiczne stosuje się jedynie w ok. 20% wszystkich przypadków, będących zazwyczaj zaawansowanymi stadiami choroby (III lub IV stopień). Do najbardziej znanych procedur należy metoda Milligana-Morgana (hemoroidektomia otwarta), polegająca na wycięciu guzka i podwiązaniu naczyń przyczyniających się do jego powstania. Zabieg wykonywany jest najczęściej w znieczuleniu podpajęczynówkowym, a pacjent musi liczyć się z koniecznością kilkudniowego pobytu w szpitalu.

Leczenie hemoroidów w ciąży

Leczenie hemoroidów w ciąży rozpoczyna się zwykle od zwiększenia ilości błonnika i płynów w diecie, regularnego ruchu oraz zapobiegania zaparciom i nadmiernemu parciu podczas wypróżniania.

Pomocne może być także ograniczenie długiego siedzenia.

Stosowanie leków miejscowych, preparatów doustnych lub środków przeczyszczających należy wcześniej skonsultować z lekarzem.

Zabiegi wykonuje się jedynie w uzasadnionych przypadkach, po indywidualnej ocenie korzyści i ryzyka dla ciężarnej oraz płodu.