Dlaczego obrazowanie ośrodkowego układu nerwowego jest tak trudne?
Schorzenia związane ze zmianami w obrębie struktur głowy stanowią duże wyzwanie dla medycznej diagnostyki obrazowej, o czym świadczy fakt, że przed erą rezonansu magnetycznego (MRI) i rentgenowskiej tomografii komputerowej nieinwazyjna lokalizacja patologicznych ognisk chorobowych w obrębie mózgu i tkanek otaczających była praktycznie niemożliwa. Trudność w obrazowaniu mózgowia wynika m.in. ze skomplikowanej anatomii oraz obecności kości czaszki, które w klasycznych zdjęciach rentgenowskich nakładają się na struktury wewnątrzczaszkowe i ograniczają ocenę tkanek miękkich
Zalety badania MR
Rezonans magnetyczny pozwala na szybkie, dokładne i bezpieczne dla pacjenta odwzorowanie struktur wewnętrznych głowy za pomocą obojętnego dla zdrowia pola magnetycznego i fal elektromagnetycznych. Dzięki temu stanowi on potężne narzędzie diagnostyczne, umożliwiające planowanie leczenia i ocenę jego efektów w odniesieniu do licznych schorzeń ośrodkowego układu nerwowego oraz innych struktur znajdujących się w głowie pacjenta (ucha wewnętrznego, struktur oczodołu, zatok i pozostałych tkanek miękkich). Badanie pozwala wykryć m.in. patologie naczyń wewnątrzczaszkowych (tętniaki, zakrzepy) oraz choroby zatok przynosowych (np. przewlekłe zapalenia zatok, nieżyt błony śluzowej).
Rezonans magnetyczny pozwala uzyskać szczegółowe obrazy mózgowia bez użycia promieniowania jonizującego. Badanie uznaje się za bezpieczne pod warunkiem zachowania zasad kwalifikacji, zwłaszcza u osób z implantami, urządzeniami elektronicznymi lub metalowymi elementami w organizmie.
Rezonans głowy z kontrastem czy bez?
Rezonans magnetyczny głowy może być wykonywany bez kontrastu albo po dożylnym podaniu środka zawierającego gadolin. Kontrast stosuje się w zależności od wskazania, m.in. przy podejrzeniu niektórych guzów, zmian zapalnych, zakażeń lub nieprawidłowości naczyniowych. Nie jest on potrzebny w każdym badaniu. Przed jego zastosowaniem należy poinformować personel o chorobach nerek, wcześniejszych reakcjach na środki kontrastowe oraz możliwości ciąży. Podczas ciąży gadolin podaje się wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Wskazania do rezonansu magnetycznego głowy
Rezonans magnetyczny głowy jest wskazany gdy pacjent cierpi z powodu uporczywego bólu głowy bądź występują u niego inne objawy sugerujące chorobę ośrodkowego układu nerwowego. Badanie MR wykonuje się także przy podejrzeniu schorzeń nerwów czaszkowych - np. zapalenia nerwu wzrokowego i schorzeń nerwów zaopatrujących narząd słuchu. Diagnostyka obrazowa metodą MRI jest również zalecana u pacjentów z podejrzeniem wad wrodzonych ośrodkowego układu nerwowego, wodogłowia (czyli poszerzenia przestrzeni płynowych mózgu), a także w przypadku występowania objawów neurologicznych u osób po urazach głowy.
Głównymi wskazaniami do badania głowy rezonansem magnetycznym są:
- uporczywe i przewlekłe bóle głowy,
- podejrzenie chorób przysadki mózgowej,
- podejrzenie stwardnienia rozsianego (nawet na wczesnym etapie rozwoju schorzenia),
- diagnostyka udaru niedokrwiennego mózgu,
- diagnostyka padaczki,
- diagnostyka choroby Alzheimera,
- diagnostyka choroby Parkinsona.
Jakie schorzenia wykrywa rezonans magnetyczny?
Rezonans magnetyczny głowy umożliwia dokładną ocenę mózgowia, opon mózgowo-rdzeniowych, przysadki, nerwów czaszkowych oraz wybranych naczyń i struktur twarzoczaszki. Badanie może uwidocznić zarówno nagłe uszkodzenia, jak i zmiany rozwijające się stopniowo. Zakres diagnostyczny zależy jednak od zastosowanego protokołu oraz tego, czy podano środek kontrastowy.
MRI głowy wykorzystuje się m.in. w diagnostyce:
-
guzów mózgu, opon mózgowo-rdzeniowych i przysadki;
-
udaru niedokrwiennego oraz następstw przebytych udarów;
-
stwardnienia rozsianego i innych chorób demielinizacyjnych;
-
padaczki, w tym wad i uszkodzeń mogących stanowić źródło napadów;
-
zapalenia mózgu, opon oraz niektórych innych zakażeń;
-
wad wrodzonych i zaburzeń rozwojowych mózgowia;
-
wodogłowia i zaburzeń krążenia płynu mózgowo-rdzeniowego;
-
zmian pourazowych, takich jak uszkodzenia tkanki mózgowej;
-
chorób przysadki i okolicy siodła tureckiego;
-
chorób nerwów czaszkowych, w tym zapalenia nerwu wzrokowego;
-
wybranych przyczyn niedosłuchu, szumów usznych i zawrotów głowy;
-
zmian towarzyszących chorobom neurodegeneracyjnym.
Specjalne odmiany badania, takie jak angiografia MR i wenografia MR, pozwalają ocenić tętnice oraz żyły wewnątrzczaszkowe. Mogą być wykorzystywane m.in. przy podejrzeniu tętniaka, zwężenia naczynia, zakrzepicy zatok żylnych lub malformacji naczyniowej.
Jak przygotować się do rezonansu magnetycznego głowy?
Przed badaniem pacjent wypełnia ankietę bezpieczeństwa i informuje personel o implantach, rozruszniku serca, neurostymulatorze, klipsach naczyniowych, implancie ślimakowym oraz metalowych ciałach obcych.
Do pracowni nie wolno wnosić biżuterii, telefonu, zegarka ani innych metalowych lub elektronicznych przedmiotów. Podczas badania należy pozostawać nieruchomo, a ze względu na hałas pacjent otrzymuje słuchawki lub zatyczki do uszu. Osoby z klaustrofobią powinny omówić problem z lekarzem jeszcze przed terminem badania.
Rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa głowy?
MRI zapewnia bardzo dokładne obrazowanie mózgowia i nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, ale trwa dłużej niż tomografia komputerowa. TK jest zazwyczaj łatwiej dostępna i szybsza, dlatego często stanowi pierwsze badanie po urazie głowy, przy podejrzeniu świeżego krwawienia lub w innych stanach nagłych. Wybór metody zależy od objawów i pytania diagnostycznego.
Rezonans magnetyczny głowy- cena
Cena rezonansu magnetycznego głowy zależy od miasta, placówki, zastosowanego protokołu oraz konieczności podania środka kontrastowego. Badanie z kontrastem jest zazwyczaj droższe od MRI bez kontrastu. Ponieważ stawki mogą się zmieniać, aktualny koszt należy sprawdzić bezpośrednio w bieżącym cenniku placówek rezonans magnetyczny głowy - cennik.
Rezonans magnetyczny głowy może być również wykonany w ramach świadczeń finansowanych przez NFZ, jeżeli istnieją wskazania medyczne i pacjent otrzyma odpowiednie skierowanie. Dostępność badania oraz czas oczekiwania zależą od konkretnej placówki.
Posłuchaj artykułu:
- Artykuł "Rezonans magnetyczny głowy" jest dostępny w formie audio z lektorem - posłuchaj teraz (08:33 minuty)
Źródła:
- Wattjes M.P., Ciccarelli O., Reich D.S. i in., "2021 MAGNIMS–CMSC–NAIMS consensus recommendations on the use of MRI in patients with multiple sclerosis", The Lancet Neurology, 20(8), 653–670, 2021
- Ruiz Tornero A.M., García Carpintero E.E., Rodríguez Ortiz de Salazar B., "Effectiveness of brain magnetic resonance imaging in the early diagnosis and characterization of dementias: a systematic review", Medicina Clínica, 163(11), 533–548, 2024
- Utukuri P.S., Shih R.Y., Ajam A.A. i in., "Expert Panel on Neurological Imaging. ACR Appropriateness Criteria® Headache: 2022 Update", Journal of the American College of Radiology, 20(5S), 70-93, 2023
- Sąsiadek M., Hartel M., Siger M. i in., "Recommendations of the Polish Medical Society of Radiology and the Polish Society of Neurology for a protocol concerning routinely used magnetic resonance imaging in patients with multiple sclerosis", Neurologia i Neurochirurgia Polska, 54(5), 410–415, 2020
-
4.3/5 (opinie 68)