Skierowanie pacjenta na operację jest pierwszym krokiem całego procesu przygotowawczego. To, czy zabieg odbędzie się, zależy bowiem od wielu czynników. Najogólniej rzecz ujmując, w dniu operacji pacjent powinien być w dobrym zdrowiu. Ocenia się to m.in. poprzez wykonanie badań krwi czy EKG, choć istotna jest także rozmowa z osobą skierowaną na zabieg.
Czynniki, które uniemożliwiają przeprowadzenie operacji można podzielić na dwie grupy. Pierwszą z nich są aspekty związane z podaniem znieczulenia ogólnego, drugą zaś kwestie mające związek z przerwaniem ciągłości tkanek (kluczowa jest tu krzepliwość krwi).
Przeciwwskazania do operacji – co dyskwalifikuje pacjenta?
Co w takim razie dyskwalifikuje z zabiegu? Choć może się to wydawać oczywiste, kluczowy jest brak zgody pacjenta na operację. Zdarzyć się bowiem może, że mimo zaleceń lekarza i/lub wystawienia skierowania, pacjent z jakichś przyczyn nie będzie chciał poddać się zabiegowi. W takiej sytuacji nie jest możliwe jego wykonanie.
Kolejną rzeczą, która uniemożliwia ingerencję chirurgiczną, są zaburzenia krzepnięcia krwi lub przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych. Warto wiedzieć, że krzepliwość krwi pogarsza popularna, dostępna bez recepty Aspiryna. Właśnie dlatego nie należy przyjmować jej na co najmniej 7-10 dni przed planowanym zabiegiem.
Znaczenie mają również aktualne wyniki badań laboratoryjnych:
- nieprawidłowe parametry morfologii,
- zaburzenia elektrolitowe,
- cechy stanu zapalnego,
- niewyrównana glikemia.
Badania przed operacją i stan zdrowia
Nieprawidłowe wyniki badań mogą wskazywać na obecność choroby lub zaburzeń wymagających wcześniejszego leczenia. Dlatego lekarz przed operacją ocenia nie tylko pojedyncze parametry, ale cały obraz zdrowia pacjenta, uwzględniając także choroby współistniejące.
Istotne znaczenie ma również ogólna kondycja organizmu, w tym poziom nawodnienia, stan odżywienia oraz wydolność układów krążenia i oddechowego, które mają wpływ na bezpieczeństwo zabiegu i rekonwalescencję.
Znieczulenie ogólne – przeciwwskazania i alergie
Aby znieczulić pacjenta przed zabiegiem, należy podać mu odpowiednie leki. Alergia na jakikolwiek składnik danego środka znieczulającego automatycznie dyskwalifikuje pacjenta z narkozy.
Duże znaczenie ma także:
- wcześniejszy wywiad anestezjologiczny,
- przebyte powikłania po znieczuleniu,
- trudności z intubacją,
- silne nudności i wymioty po operacjach,
- niepożądane reakcje na leki.
Wywiad anestezjologiczny przed zabiegiem
Przed zabiegiem anestezjolog przeprowadza szczegółową rozmowę z pacjentem, aby ocenić ryzyko związane ze znieczuleniem. Informacje o wcześniejszych operacjach, alergiach czy reakcjach na leki są kluczowe dla wyboru odpowiedniej metody znieczulenia.
Dokładny wywiad pozwala zaplanować działania zapobiegające powikłaniom, takim jak nudności pooperacyjne czy problemy z oddychaniem.
Nie operuje się także osób:
- przeziębionych,
- mocno odwodnionych,
- niewspółpracujących (np. agresywnych),
- z zakażeniem skóry w okolicy miejsca wkłucia.
Z operacji dyskwalifikuje się także pacjentów z czynnymi lub dopiero co przebytymi chorobami układu nerwowo-mięśniowego.
Znieczulenie w kręgosłup – przeciwwskazania do zabiegu
Znieczulenie w kręgosłup, znane również jako znieczulenie zewnątrzoponowe lub podpajęczynówkowe, jest popularnym rodzajem znieczulenia stosowanym podczas wielu operacji, zwłaszcza w zabiegach na dolnych partiach ciała. Jednak przed przystąpieniem do operacji, istnieją pewne czynniki dyskwalifikujące pacjenta.
Pacjenci z infekcjami w okolicy kręgosłupa, zaburzeniami krzepnięcia krwi, nieprawidłowymi wynikami badań laboratoryjnych, czy cierpiący na niekontrolowane schorzenia układu oddechowego mogą być bardziej narażeni na komplikacje związane ze znieczuleniem w kręgosłup. Dlatego przed zabiegiem anestezjolog przeprowadza dokładną ocenę stanu zdrowia pacjenta.
W przypadku znieczulenia przewodowego szczególne znaczenie mają zaburzenia krzepnięcia oraz stosowanie leków przeciwzakrzepowych, ponieważ zwiększają one ryzyko powikłań krwotocznych. Z tego powodu lekarz może zlecić czasowe odstawienie leków.
Znaczenie ma również stan miejscowy skóry i tkanek w okolicy planowanego wkłucia. Aktywna infekcja lub zmiany zapalne w tym obszarze są przeciwwskazaniem, ponieważ mogą zwiększać ryzyko zakażenia głębszych struktur.
Choroby przewlekłe a przygotowanie do operacji
Niezbędnego przy wielu zabiegach znieczulenia ogólnego nie można zastosować u osób z niewyrównanymi lub nieleczonymi chorobami serca, nerek, wątroby lub płuc. Pacjent przed operacją dostanie od lekarza całą listę zaleceń związanych z przygotowaniem do zabiegu. Nie należy jej bagatelizować, zaś specjalistę zawsze należy poinformować o wszelkich przyjmowanych lekach oraz aktywnych chorobach (nawet lekkim przeziębieniu).
Do czasowego odroczenia zabiegu mogą prowadzić także:
- świeże infekcje,
- zaostrzenia chorób przewlekłych,
- niewyrównane nadciśnienie tętnicze,
- cukrzyca.
Przygotowanie do operacji i konsultacja lekarska
Współczesne przygotowanie do operacji obejmuje nie tylko wykonanie badań, ale także możliwie najlepsze wyrównanie stanu zdrowia jeszcze przed wejściem na blok operacyjny.
Coraz częściej podkreśla się znaczenie ograniczenia palenia tytoniu przed planowaną operacją. Dym tytoniowy pogarsza gojenie ran, zwiększa ryzyko powikłań oddechowych i infekcyjnych, dlatego zaprzestanie palenia poprawia bezpieczeństwo zabiegu.
Anestezjolog z pewnością zada pacjentowi wiele szczegółowych pytań, na które zawsze trzeba odpowiadać szczerze. Tylko lekarz mający pełną wiedzę odnośnie stanu zdrowia operowanej osoby, będzie w stanie zapewnić bezpieczeństwo w trakcie zabiegu.
Posłuchaj artykułu:
- Artykuł "Co dyskwalifikuje przed operacją, poza przeziębieniem?" jest dostępny w formie audio z lektorem - posłuchaj teraz (07:40 minuty)
Źródła:
- Bogdan Kamiński, Andrzej Kubler, "Anestezjologia i intensywna terapia. Podręcznik dla studentów medycyny", Warszawa, 2014, ISBN: 978-83-200-4901-5
- Elżbieta Krajewska-Kułak, Hanna Rolka, Barbara Jankowiak, "Standardy anestezjologicznej opieki pielęgniarskiej", Warszawa, 2014
- Massimo Lamperti, Carolina S. Romero, Fabio Guarracino, i in., "Preoperative assessment of adults undergoing elective noncardiac surgery: Updated guidelines from the European Society of Anaesthesiology and Intensive Care", European journal of anaesthesiology, 1-35, 2025
-
4.0/5 (opinie 175)