Budowa stawu kolanowego

Staw kolanowy jest największym stawem w ludzkim ciele. To staw złożony (zawiasowy zmodyfikowany), łączący kość udową i piszczelową. Współtworzy go także trzeszczka w postaci rzepki.

W uproszczeniu budowa stawu umożliwia jego zginanie i prostowanie, podczas gdy w zgięciu możliwe są także ruchy rotacyjne kości piszczelowej względem udowej. Wzmocniony jest więzadłami spośród których do najważniejszych zaliczamy więzadła poboczne boczne i piszczelowe oraz więzadło krzyżowe przednie i tylne. Ponadto posiada dwie łącznotkankowe łąkotki które w uproszczeniu pełnią funkcję amortyzującą i dopasowują do siebie powierzchnie stawowe w czasie ruchów. Ze względu na budowę i funkcję kończyny dolnej, staw kolanowy jest stale narażony na przeciążenia.

Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego

Choroba zwyrodnieniowa stawów to najczęstsza choroba układu ruchu. Rozwija się w wyniku degeneracji struktur wewnątrzstawowych ze szczególnym uwzględnieniem chrząstki stawowej (jej zadaniem jest m.in. amortyzowanie wstrząsów, przenoszenie obciążeń zapewnienie płynnego ruchu stawu).

Z czasem uszkodzeniu ulega także kość podchrzęstna, zmiany obejmują wtórnie torebkę stawową, otaczające staw więzadła, ścięgna oraz mięśnie. Powoduje to ból i sztywność stawu, i prowadzi do ograniczenia jego ruchomości. Choroba zwyrodnieniowa prowadzi do istotnego pogorszenia jakości życia człowieka.

Wyróżnia się chorobę zwyrodnieniową pierwotną, o nieznanej przyczynie (częstość jej występowania zwiększa się z wiekiem) oraz wtórną, która jest wywołana przez konkretną przyczynę (np. uraz, przebyte zakażenie stawu, wrodzone zaburzenia budowy).

Co wywołuje chorobę zwyrodnieniową stawu kolanowego?

Wśród czynników powodujących chorobę zwyrodnieniową stawu kolanowego należy wyróżnić otyłość (im większa waga, tym większe ryzyko rozwoju choroby), przebyte urazy (złamania, uszkodzenia łakotek lub więzadeł prowadzące do niestabilności stawu), zaburzenia osi kończyn dolnych (m.in. „koślawość i szpotawość kolan”) czy czynniki zawodowe (ciężka praca fizyczna).

Na rozwój choroby wpływają też: wiek, płeć (częściej chorują kobiety) i czynniki genetyczne.

Warto pamiętać: Zwyrodnienie stawów kolanowych, zwane także artrozą, jest spowodowane degeneracją chrząstki stawowej w kolanie. Choroba degeneracyjna może mieć wiele przyczyn, takich jak urazy, przeciążenie, otyłość, starzenie się, choroby reumatyczne, zaburzenia metaboliczne czy wady wrodzone

Objawy choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego

Początkowo objawy choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego występują głównie podczas ruchu. Później mogą zacząć towarzyszyć człowiekowi również podczas spoczynku czy snu.

Najczęstsze objawy choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego to: 

  • ból,
  • sztywność,
  • ograniczenie ruchomości (gdy pojawia się np. problem z wyprostowaniem czy zgięciem kolana),
  • trzeszczenie,
  • zniekształcenie i poszerzenie obrysów (wynikające ze zmiany osi ustawienia stawu, powstawania wyrośli kostnych, wysięku).

Metody leczenia choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego

Leczenie choroby zwyrodnieniowej ma na celu złagodzenie lub eliminację dolegliwości i poprawę jakości życia pacjenta. Odpowiednie postępowanie często pozwala zapobiec niesprawności – kluczowa jest tu odpowiednia rehabilitacja. Można postawić na postępowanie niefarmakologiczne (m.in. dietę, ćwiczenia fizyczne, fizykoterapię czy odciążanie stawu) i farmakologiczne (nie udowodniono jednak dotychczas, by leki hamowały postępowanie choroby zwyrodnieniowej).

Zastosowanie leczenia chirurgicznego rozważa się w przypadku zaawansowanej choroby zwyrodnieniowej. Takiej, która w znacznym stopniu ogranicza aktywność pacjenta, powoduje trudność w opanowaniu bólu i nie reaguje na inne rodzaje leczenia. W przypadku choroby zwyrodnieniowej kolana najczęściej zastępuje się chory staw sztuczną endoprotezą. Zabieg ten nazywamy właśnie endoprotezoplastyką, bądź aloplastyką stawu.

Na czym polega endoprotezoplastyka stawu kolanowego?

Endoprotezoplastyka stawu kolanowego to zastąpienie nieodwracalnie uszkodzonych powierzchni stawowych za pomocą implantów. Dzięki takiej operacji pacjent ma możliwość powrotu do sprawności. Wstawiane komponenty endoprotezy wykonane są ze stopów metalowych oraz polietylenu (wkładka). Zabieg ten wykonuje się wtedy, gdy chrząstka stawu jest wytarta, niezdolna do dalszej pracy i zużyta. Innymi słowy, przeprowadza się go, jeśli u pacjenta stwierdzono zaawansowane zużycie stawu.

Endoprotezoplastyka stawu kolanowego trwa zazwyczaj 1-2 godziny. Najczęściej stosuje się znieczulenie przewodowe (podpajęczynówkowe) lub ogólne (czyli narkozę). Lekarz usuwa wadliwe fragmenty stawu a następnie przytwierdza sztuczne elementy przy pomocy cementu chirurgicznego lub techniką bezcementową (tzw. press-fit). Czas hospitalizacji po operacji wynosi od 1 do 3 dni.

 

Rodzaje endoprotez stawu kolanowego

Ze względu na zakres wymiany stawu endoprotezy dzieli się na:

  • częściowe – wymieniana jest tylko część (przedział) kolana; dzieje się tak, kiedy staw pacjenta nie jest jeszcze całkowicie zużyty, a jedynie jego część jest niezdolna do dalszego funkcjonowania;
  • całkowitą – wymianie ulega powierzchnia stawowa końca dalszego kości udowej oraz końca bliższego kości piszczelowej (endoprotezoplastyka całkowita dwuprzedziałowa) a niekiedy również powierzchnia stawowa rzepki (endoprotezoplastyka całkowita trójprzedziałowa)

Ze względu na sposób mocowania endoprotezy dzielimy na:

endoprotezy bezcementowe,

endoprotezy cementowane

endoprotezy hybrydowe.

 

Przygotowanie do operacji endoprotezy stawu kolanowego

  • Przed wykonaniem operacji wstawienia endoprotezy stawu kolanowego zaleca się wykonanie kompletu badań kontrolnych. Specjaliści najczęściej zalecają badanie moczu, morfologię, jonogram (badanie elektrolitów) oraz EKG. W przypadku współwystępowania chorób przewlekłych, wskazane jest wykonanie konsultacji specjalistycznych celem optymalizacji stanu zdrowia i oceny ryzyka operacji. Warto też wykonać komplet zabiegów i badań stomatologicznych (tak, żeby wykluczyć wszelkie stany zapalne zębów.

Ważne: Specjaliści zalecają, żeby pacjenci, którzy mają problem z nadwagą, spróbowali nieco zmniejszyć masę ciała celem redukcji ryzyka powikłań.

Warto także przygotować sobie kule lub balkonik, który będzie konieczny w czasie rekonwalescencji.

Jakie są przeciwwskazania do wykonania zabiegu?

Endoprotezoplastyka stawu kolanowego nie może być wykonana, gdy pacjent jest chory. Wszelkie infekcje czy stany zapalne sprawią, że operacja zostanie przełożona.

Rehabilitacja po operacji kolana

Już w pierwszej dobie po zabiegu następuje pionizacja, czyli stawianie pacjenta na nogi i nauka chodzenia o kulach lub balkoniku. Następnie konieczna jest rehabilitacja, podczas której pacjent ćwiczy pod okiem fizjoterapeuty.
Całkowity okres rekonwalescencji wynosi od trzech miesięcy do pół roku.

Jakie mogą być powikłania po operacji endoprotezy kolana?

Chociaż endoprotezoplastyka stawu kolanowego jest dokładnie przebadaną i bezpieczną metodą leczenia, nie jest ona wolna od ryzyka powikłań spośród których najczęściej mamy do czynienia z zaburzeniami gojenia rany, infekcją okołoprotezową i niestabilnością stawu.

 

FAQ, czyli najczęstsze pytania o endoprotezoplastykę stawu kolanowego

  • Ile kosztuje endoproteza kolana?

    Endoprotezoplastyka całkowita stawu kolanowego kosztuje od 10 tys. zł do 28 tys. zł (ceny na podstawie danych z 37 klinik oraz od 20 lekarzy). Endoprotezoplastyka częściowa stawu kolanowego kosztuje od 10 tys. zł do 27 tys. zł (ceny na podstawie danych z 16 klinik oraz od 13 lekarzy). Sprawdż ceny w swoim mieście!

  • Jak długo trwa rehabilitacja po endoprotezie kolana?

    Chodzenie o kulach łokciowych trwa zazwyczaj do 5–6 tygodni od zabiegu. Po 7 tygodniach wprowadza się ćwiczenie chodzenia o jednej kuli, zaś po opanowaniu równowagi i odbudowaniu siły mięśni nóg, odrzuca się w ogóle kule. Jednak wszystko jest sprawą indywidualną. Stąd konkretne zalecenia po endoprotezie stawu kolanowego wyznacza fizjoterapeuta. Robi to w oparciu o postępy rehabilitacji i aktualną kondycję zdrowotną pacjenta.

  • Jakie zabiegi po wstawieniu endoprotezy kolana?

    Po wstawieniu endoprotezy kolana można stosować zabiegi, których celem jest zmniejszenia obrzęku i bólu, a także przyspieszenia gojenia tkanek miękkich. Wśród zalecanych zabiegów są np. krioterapia, z użyciem pola magnetycznego, z użyciem lasera, masaż aparatem uciskowym.

Umów wizytę!

Jeśli Ty także chcesz poddać się endoprotezoplastyce stawu kolanowego - skontaktuj się z nami. Nasz doradca bezpłatnie przedstawi Ci pełną ofertę spośród 17 klinik w Polsce wraz ze szczegółowymi cenami. Pomoże również w umówieniu wizyty konsultacyjnej u wybranego specjalisty na dogodny termin.

Zadzwoń do nas:22 417 40 16 (telefon czynny pon - pt, w godz. 8:00 - 18:00)

 

Posłuchaj artykułu:

Źródła: