Krioterapia dermatologiczna

Na czym polega krioterapia dermatologiczna?

Krioterapia dermatologiczna polega na kontrolowanym oddziaływaniu bardzo niską temperaturą na wybraną zmianę skórną. Najczęściej wykorzystuje się ciekły azot o temperaturze około –196°C, który jest nanoszony punktowo albo rozpylany bezpośrednio na leczony obszar. Gwałtowne zamrożenieprowadzi do uszkodzenia komórek tworzących zmianę. Po zabiegu wymrożona tkanka ulega martwicy, a następnie stopniowo się złuszcza, spłaszcza lub oddziela od gojącej się skóry. W jej miejscu rozpoczyna się naturalny proces gojenia.

Sposób aplikacji ciekłego azotu zależy od rodzaju, wielkości i położenia zmiany. Specjalista może użyć urządzenia rozpylającego preparat albo aplikatora pozwalającego działać na niewielki, dokładnie wyznaczony obszar. Sama ekspozycja na zimno trwa zwykle krótko, jednak czas zabiegu może się różnić w zależności od liczby leczonych zmian.

Krioterapia jest metodą mało inwazyjną, ponieważ nie wymaga chirurgicznego nacinania skóry. Po wymrażaniu może jednak pojawić się zaczerwienienie, obrzęk, pęcherz lub strupek. Są to miejscowe reakcje wynikające z działania niskiej temperatury i późniejszego gojenia tkanki.

Jakie zmiany skórne można usuwać krioterapią?

Krioterapią można usuwać wybrane łagodne zmiany skórne, niektóre zmiany wirusowe oraz określone stany przednowotworowe, pod warunkiem wcześniejszej oceny przez specjalistę. Zakres zastosowania zależy od rodzaju zmiany, jej wielkości, lokalizacji i obrazu klinicznego.

Do zmian często kwalifikowanych do wymrażania należą:

• brodawki wirusowe, w tym kurzajki;

• kłykciny kończyste;

• mięczak zakaźny;

• brodawki łojotokowe;

• brodawki płaskie;

• wybrane włókniaki miękkie;

• wybrane, łagodne drobne zmiany naczyniowe;

• rogowacenie słoneczne;

• wybrane plamy soczewicowate po potwierdzeniu ich łagodnego charakteru.

Krioterapia może być stosowana zarówno przy pojedynczych, jak i liczniejszych zmianach.

W przypadku brodawek wirusowych zamrożenie ma na celu zniszczenie zakażonej tkanki, natomiast przy zmianach łagodnych zabieg bywa wykonywany głównie ze względów estetycznych lub z powodu podrażniania skóry.

Krioterapia jest stosowana między innymi w leczeniu rogowacenia słonecznego oraz niektórych innych powierzchownych zmian przednowotworowych. Może być również rozważana w wybranych, wcześniej rozpoznanych nowotworach skóry niskiego ryzyka. Decyzję podejmuje lekarz po uwzględnieniu wyniku badania histopatologicznego, typu nowotworu, jego wielkości, lokalizacji i głębokości.

Jeżeli zmiana rośnie, krwawi, zmienia kolor, kształt lub brzegi, konieczna jest diagnostyka dermatologiczna i wybór metody pozwalającej w razie potrzeby zachować materiał do badania histopatologicznego.

Czy krioterapia dermatologiczna jest bezpieczna?

Krioterapia dermatologiczna jest zazwyczaj bezpieczna, jeżeli wykonuje ją odpowiednio przygotowany specjalista po wcześniejszej ocenie zmiany i stanu zdrowia pacjenta. Zabieg powoduje kontrolowane uszkodzenie tkanki, dlatego miejscowa reakcja skóry jest jego spodziewanym następstwem. Po wymrażaniu mogą pojawić się zaczerwienienie, obrzęk, pieczenie, tkliwość, pęcherz wypełniony płynem albo strupek. Objawy te zwykle ustępują wraz z gojeniem. Ich nasilenie zależy od czasu działania ciekłego azotu, wielkości zmiany i miejsca wykonania zabiegu.

Na bezpieczeństwo wpływa także prawidłowa kwalifikacja. Przed zabiegiem specjalista powinien rozpoznać rodzaj zmiany i ustalić, czy można ją bezpiecznie zniszczyć, czy też najpierw należy pobrać materiał do badania histopatologicznego. Szczególnej ostrożności wymagają zmiany barwnikowe, niegojące się, krwawiące lub szybko rosnące.

Ryzyko powikłań zwiększa się przy nieprawidłowej pielęgnacji miejsca zabiegowego, mechanicznym usuwaniu pęcherza lub strupka oraz nadmiernej ekspozycji skóry na słońce. Znaczenie mają też choroby wpływające na krążenie i gojenie ran.

Jak przygotować się do krioterapii zmian skórnych?

Przygotowanie do krioterapii zmian skórnych polega przede wszystkim na konsultacji, ocenie zmiany i utrzymaniu skóry w dobrym stanie przed zabiegiem. Zwykle nie są potrzebne specjalistyczne badania laboratoryjne, chyba że lekarz zaleci je z powodu stanu zdrowia pacjenta.

W dniu zabiegu skóra powinna być czysta i sucha. Na miejsce planowanego wymrażania nie należy nakładać makijażu, kremów ani innych preparatów, które mogłyby utrudnić ocenę zmiany lub kontakt aplikatora ze skórą.

Przed krioterapią należy unikać opalania i zabiegów złuszczających, jeżeli mogłyby spowodować zaczerwienienie, podrażnienie lub uszkodzenie skóry w miejscu planowanej procedury. Podrażniona, uszkodzona albo objęta aktywnym stanem zapalnym skóra może wymagać przesunięcia terminu zabiegu.

Przed wizytą należy przekazać specjaliście informacje o:

• chorobach przewlekłych;

• zaburzeniach krążenia;

• nadwrażliwości na zimno;

• skłonności do tworzenia bliznowców;

• problemach z gojeniem ran;

• przyjmowanych lekach, zwłaszcza wpływających na krzepnięcie krwi.

Jak przebiega zabieg krioterapii dermatologicznej?

Zabieg krioterapii dermatologicznej polega na krótkim, miejscowym zamrożeniu zmiany skórnej ciekłym azotem. Przed rozpoczęciem specjalista ocenia jej charakter i ustala, czy nadaje się do wymrażania. Ciekły azot jest rozpylany na zmianę albo nanoszony punktowo za pomocą aplikatora. Kontakt z bardzo niską temperaturą uszkadza nieprawidłową tkankę. Czas zamrażania zależy od rodzaju, grubości i wielkości zmiany.

Przy niektórych brodawkach wirusowych lekarz może wcześniej zalecić zmiękczanie zrogowaciałej powierzchni preparatem zawierającym kwas salicylowy. Ułatwia to dotarcie zimna do głębszych warstw zmiany.

Bezpośrednio po zabiegu skóra może być blada, a następnie zaczerwieniona i obrzęknięta. W ciągu kolejnych godzin może powstać pęcherz wypełniony przejrzystym lub podbarwionym krwią płynem. Później miejsce zabiegowe często pokrywa się strupkiem.

Czy krioterapia boli?

Krioterapia może powodować krótkotrwałe pieczenie, szczypanie, kłucie lub uczucie intensywnego zimna. Dyskomfort zwykle jest najsilniejszy podczas aplikacji ciekłego azotu i krótko po jej zakończeniu.

Znieczulenie najczęściej nie jest potrzebne. Miejscowy preparat znieczulający może zostać zastosowany przy większej zmianie, wrażliwej okolicy lub niskiej tolerancji bólu.

Po zabiegu miejsce może pozostać tkliwe przez kilka godzin. Jeżeli ból narasta, utrzymuje się dłużej niż przewidywano albo towarzyszy mu znaczny obrzęk, należy skontaktować się z lekarzem.

Ile trwa krioterapia dermatologiczna?

Krioterapia dermatologiczna trwa zwykle od 5 do 10 minut, zależnie od liczby, wielkości i rodzaju zmian. Pojedynczy cykl zamrażania może trwać od kilku do kilkudziesięciu sekund. Przy większych lub bardziej opornych zmianach specjalista może wykonać więcej niż jeden cykl zamrażania i rozmrażania. Cała wizyta obejmuje także ocenę skóry, przygotowanie pola zabiegowego oraz przekazanie zaleceń pielęgnacyjnych.

Jak długo goi się skóra po krioterapii?

Skóra po krioterapii goi się najczęściej w ciągu 7–14 dni, choć przy większych lub głębiej leczonych zmianach proces ten może potrwać dłużej. W pierwszych godzinach zwykle pojawiają się zaczerwienienie, obrzęk i pieczenie.

W kolejnych dniach może powstać pęcherz, a następnie strupek. Leczona tkanka stopniowo się złuszcza, spłaszcza albo oddziela od gojącej się skóry. Nie należy przyspieszać tego procesu przez drapanie lub mechaniczne usuwanie zmiany.

Przebieg gojenia zależy od:

• wielkości i głębokości zmiany;

• czasu działania ciekłego azotu;

• miejsca wykonania zabiegu;

• liczby cykli zamrażania;

• indywidualnej zdolności skóry do regeneracji.

Nie każda zmiana znika po jednej procedurze. Przy brodawkach wirusowych albo zmianach bardziej opornych może być potrzebne kolejne wymrażanie po kilku tygodniach.

Jak pielęgnować skórę po krioterapii?

Skórę po krioterapii należy utrzymywać w czystości, chronić przed urazem i pozostawić do samoistnego wygojenia. Pęcherza ani strupka nie wolno przebijać, wycinać ani zdrapywać.

Miejsce zabiegowe można delikatnie myć wodą i łagodnym środkiem, a następnie osuszać bez pocierania. Do czasu zagojenia należy unikać długiego moczenia, basenu i sauny. Ubranie i biżuteria nie powinny ocierać leczonego obszaru.

Po zamknięciu powierzchni rany należy chronić skórę przed promieniowaniem UV. Ogranicza to ryzyko powstania przebarwienia lub odbarwienia. Preparaty regenerujące można stosować tylko wtedy, gdy zaleci je osoba wykonująca zabieg.

Przy bólu lub obrzęku można zastosować łagodny, chłodny kompres, jeżeli został zalecony. Nie wolno przykładać lodu ani zamrożonego wkładu bezpośrednio do skóry ani przedłużać chłodzenia.

Jakie powikłania mogą wystąpić po krioterapii?

Zaczerwienienie, obrzęk, pieczenie, pęcherz i późniejsze powstanie strupka są typowymi miejscowymi reakcjami po krioterapii, a nie powikłaniami, o ile stopniowo ustępują.

Do powikłań należą:

• zakażenie,

• przedłużone gojenie,

• utrwalone przebarwienie lub odbarwienie,

• blizna,

• uszkodzenie nerwu powodujące długotrwałe zaburzenia czucia.

Przejściowe mrowienie lub drętwienie może pojawić się, gdy zabieg wykonano w pobliżu powierzchownie położonego nerwu. Objawy zwykle ustępują, ale utrzymujące się zaburzenia czucia wymagają kontroli.

Ryzyko blizny i zmian pigmentacyjnych zależy między innymi od głębokości wymrażania, lokalizacji zmiany, koloru skóry oraz indywidualnej skłonności do bliznowacenia.

Jakie są przeciwwskazania do krioterapii dermatologicznej?

Zmiany o niepewnym rozpoznaniu nie powinny być niszczone krioterapią przed przeprowadzeniem odpowiedniej diagnostyki i, gdy jest to potrzebne, pobraniem materiału do badania histopatologicznego.

Zabieg należy odroczyć przy nierozpoznanym ropnym zakażeniu bakteryjnym, rozległym stanie zapalnym lub uszkodzeniu skóry niezwiązanym z leczoną zmianą. Zmiany wirusowe, takie jak brodawki czy mięczak zakaźny, mogą natomiast stanowić wskazanie do krioterapii.

Szczególnej oceny wymagają pacjenci z:

• nadwrażliwością na zimno;

• zespołem Raynauda;

• zaburzeniami krążenia obwodowego;

• problemami z gojeniem ran;

• nietypowym bliznowaceniem lub przebytymi bliznowcami – wymaga to indywidualnej oceny ryzyka;

• zaburzeniami czucia w miejscu zabiegowym;

• chorobami lub leczeniem wpływającymi na odporność;

• przyjmowaniem leków wpływających na krzepnięcie krwi – należy poinformować o nich lekarza, ale zwykle nie stanowią samodzielnego przeciwwskazania do niewielkiej krioterapii.

Ciąża, karmienie piersią, choroba nowotworowa lub choroba serca nie zawsze automatycznie wykluczają niewielki zabieg dermatologiczny. W takich sytuacjach decyzję podejmuje lekarz po ocenie wskazań, miejsca zabiegu i stanu pacjenta.

Ile kosztuje krioterapia dermatologiczna?

Koszt krioterapii dermatologicznej zależy od liczby, wielkości i rodzaju zmian, lokalizacji zabiegu oraz cennika placówki. Cena może dotyczyć pojedynczej zmiany, wybranego obszaru skóry albo całej wizyty zabiegowej. Według danych zgromadzonych przez kliniki.pl średnia cena wynosi około 265 zł.

FAQ - najczęstsze pytania na temat krioterapii dermatologicznej

• Jakie zmiany skórne najlepiej poddają się krioterapii?

  Krioterapii najczęściej poddawane są brodawki wirusowe, kłykciny kończyste oraz brodawki łojotokowe.

• Czy krioterapia może być bolesna?

  Krioterapia może powodować krótkotrwałe pieczenie i szczypanie, ale znieczulenie jest rzadko potrzebne.

• Ile kosztuje zabieg krioterapii dermatologicznej?

  Średni koszt zabiegu krioterapii dermatologicznej to około 265 zł, ale ostateczna cena zależy od wielu czynników.

• Kiedy nie warto decydować się na krioterapię?

  Przy zmianach o niepewnym rozpoznaniu oraz w przypadku przeciwwskazań zdrowotnych, takich jak zaburzenia krążenia.

• Czy krioterapia jest odpowiednia dla usuwania czerniaka?

  Nie, krioterapia nie jest odpowiednią metodą leczenia czerniaka.

• Jakie powikłania mogą wystąpić po krioterapii?

  Powikłania mogą obejmować zakażenie, utrwalone przebarwienia, blizny oraz zaburzenia czucia.