Czy antykoncepcyjna wkładka hormonalna jest skuteczna?

Kształtka wewnątrzmaciczna (z ang. IUD - intrauterine device) została wynaleziona w 1900r. przez lekarza niemieckiego Richtera z Waldenburga. Nie zyskała jednak uznania, ponieważ powodowała powstawanie silnego stanu zapalnego u stosujących ją kobiet. Nad jej udoskonalaniem pracowali inni ginekolodzy z tego kraju, lecz ich starania zostały uznane przez nazistów za "zagrożenie dla aryjskiej rasy". Idea jednak szybko zyskała akceptację w USA. Tam opracowano pierwszą wkładkę z termoplastiku. Były następnie produkowane w różnych kształtach.

Dopiero w latach 60' stworzono pierwsze IUD w formie przypominającej współczesną. Pomysłodawca, dr Howard Tatum, zauważył, że macica w skurczu przypomina właśnie "T". Taki kształt zapobiega wypadaniu wkładki. W tym samym okresie zaczęto też wzbogacać je w jony miedzi, a niecałe 10 lat później pojawiły się IUD uwalniające hormony.

Chociaż wkładki wewnątrzmaciczne są rzadko wybierane przez Polki jako metoda antykoncepcji, te z nich, które zdecydowały się na to rozwiązanie są bardzo zadowolone. Lepiej oceniają swoje życie seksualne i ogólny stan zdrowia i doceniają komfort stosowania tej metody. Na "spiralę" uwalniającą hormony częściej decydują się mężatki, z wyższym wykształceniem, które są aktywne fizycznie.

Wkładka hormonalna – skuteczność i działanie

Wkładki hormonalne należą do najskuteczniejszych metod antykoncepcji odwracalnej (LARC – long-acting reversible contraception). Ich skuteczność nie zależy od codziennej dyscypliny użytkowniczki, co znacząco zmniejsza ryzyko błędu ludzkiego.

Jak działa wkładka hormonalna

Poprzez swoje mechaniczne oddziaływanie na błonę śluzową macicy (endometrium) wkładki domaciczne nie pozwalają na stworzenie warunków sprzyjających implantacji zarodka. Jednak za ich główny mechanizm działania uważa się zapobieganie zapłodnieniu. IUD uwalniające hormony posiadają niewielki zbiorniczek zawierający hormon levonorgestrel, syntetyczny odpowiednik progesteronu. Poza zmianami wywoływanymi w endometrium sprawia on, że śluz szyjkowy staje się gęsty i nieprzepuszczalny dla plemników.

Skuteczność metod antykoncepcji mierzy się indeksem Pearla. Określa on ilość ciąż w grupie 100 kobiet stosujących daną metodę przez rok czasu. Dla wkładek hormonalnych wynosi on około 0,5, co oznacza bardzo wysoką skuteczność antykoncepcyjną. Jest ona wyższa niż w przypadku prezerwatyw czy wkładek miedzianych, a porównywalna lub lepsza niż tabletki hormonalne.

Większość nieplanowanych ciąż u kobiet stosujących wkładkę wynika nie z nieskuteczności metody, lecz z jej przemieszczenia lub wypadnięcia, dlatego istotne są regularne kontrole ginekologiczne.

Najważniejsze cechy skuteczności wkładki hormonalnej:

• wysoka skuteczność potwierdzona niskim indeksem Pearla,
• brak konieczności codziennego stosowania,
• minimalne ryzyko błędu użytkownika,
• długotrwałe działanie antykoncepcyjne,
• skuteczność porównywalna lub wyższa niż inne metody.

Wkładka hormonalna – korzyści zdrowotne i dla kogo

Stosowanie wkładki antykoncepcyjnej oferuje szereg korzyści zdrowotnych, które sprawiają, że jest to popularna i skuteczna metoda antykoncepcji.

Oto niektóre z nich:

• krwawienia miesiączkowe są mniej obfite nawet o 90% po kilku pierwszych miesiącach,
• mogą zapobiegać rakowi endometrium oraz jego przerostowi,
• powodują znamienne zmniejszenie objawów związanych z endometriozą,
• zmniejszają ryzyko ciąży ektopowej,
• nie powodują wzrostu wagi.

Oprócz działania antykoncepcyjnego, wkładki hormonalne wykorzystywane są również terapeutycznie, m.in. w leczeniu obfitych krwawień miesiączkowych czy jako element terapii endometriozy.

Wkładki hormonalne mogą być bezpiecznie stosowane przez wiele lat, najczęściej od 3 do 8 lat w zależności od modelu, co czyni je wygodnym rozwiązaniem długoterminowym.

Wkładka hormonalna jest szczególnie polecana kobietom, które poszukują długoterminowej i wygodnej metody antykoncepcji niewymagającej codziennego stosowania. Sprawdza się także u pacjentek z obfitymi miesiączkami lub przeciwwskazaniami do estrogenów.

Kiedy warto rozważyć wkładkę hormonalną:

• przy obfitych i bolesnych miesiączkach,
• gdy potrzebna jest długoterminowa antykoncepcja,
• przy przeciwwskazaniach do estrogenów,
• w przypadku problemów z regularnym przyjmowaniem tabletek,
• przy chęci poprawy komfortu życia seksualnego.

Skutki uboczne wkładki hormonalnej i przeciwwskazania

U niektórych kobiet mogą się pojawiać działania uboczne podobne jak przy stosowaniu tabletek hormonalnych, takie jak wahania nastroju, tkliwość piersi czy trądzik. Mogą mieć one związek z działaniem hormonów, choć ich nasilenie jest zwykle mniejsze niż przy antykoncepcji doustnej.

Mogą także występować torbiele jajników, jednak w większości przypadków są one łagodne i zazwyczaj same się wchłaniają bez leczenia. Rzadko dochodzi do poważniejszych powikłań, takich jak perforacja macicy lub infekcje, które najczęściej związane są z momentem zakładania wkładki.

Wkładki hormonalne są bezpieczne dla większości kobiet, w tym również dla tych, które nie mogą stosować estrogenów. Przed założeniem konieczna jest konsultacja lekarska i wykluczenie przeciwwskazań.

Choć wkładka antykoncepcyjna może być źródłem niektórych skutków ubocznych, dla większości kobiet stanowi skuteczną, długoterminową metodę zapobiegania ciąży. Kluczem do sukcesu jest świadome podejście do zdrowia i regularne wizyty kontrolne u ginekologa.

Nie każda kobieta będzie odpowiednią kandydatką do tej metody.

Przeciwwskazania mogą obejmować m.in.:

• aktywne infekcje narządu rodnego,
• niektóre nowotwory hormonozależne,
• nieprawidłowe krwawienia o niewyjaśnionej przyczynie.