Pierwsze domaciczne wkładki antykoncepcyjne, popularnie zwane spiralami – chociaż wcale nie przypominają ich kształem, pojawiły się już w latach 40. XX wieku. Rozwijane i udoskonalane są obecnie rozwiązaniem stosowanym przez ponad 160 mln kobiet na całym świecie.
Rodzaje wkładek domacicznych
Zależnie od zastosowanych rozwiązań wkładki domaciczne podzielić można je na trzy grupy:
- wkładki obojętne – wykonane z polietylenu lub ze stali nierdzewnej. Działają na zasadzie reakcji macicy na ciało obce – niewielkie uszkodzenia tkanek wywołują efekt plemnikobójczy. Obecnie rzadko stosowane ze względu na małą skuteczność i nasilanie krwawień miesiączkowych.
- wkładki uwalniające hormon (progestagen) – wykonane z elastomeru, zawierają zbiorniczek uwalniający hormon (progestagen).
- wkładki zawierające miedź – wykonane z polietylenu lub ze stali nierdzewnej oraz miedzi wykazującej działanie plemnikobójcze.
Gynefix – co to jest i dla kogo
Rozwiązaniem należącym do trzeciej z wymienionych grup jest dostępny w Europie Zachodniej od 2003 r. a od 2014 r. także w Polsce system Gynefix belgijskiego koncernu farmaceutycznego Contrel Europe N.V. Składa się on z 6 (wersja standardowa) lub 4 (wersja mini) walcowanych koralików o średnicy 2,2 mm i długości 5 mm, wykonanych z wysokiej czystości miedzi (99,99%), nawleczonych na nylonową nić. Rozwiązanie przeznaczone jest dla wszystkich kobiet, zainteresowanych długotrwałą antykoncepcją, jako alternatywa dla tabletek i wkładek zawierających hormony.
Wkładka Gynefix, której czas skutecznego działania wynosi nawet 5 lat, zakładana może być w dowolnym dniu cyklu, jednak najbardziej wskazane jest okres w trakcie trwania krwawienia miesięcznego, gdy ujście kanału szyjki macicy jest otwarte.
Procedura wykonywana jest przez certyfikowanego lekarza, po przeprowadzeniu badania ginekologicznego i ultrasonograficznego. Wkładka jest mocowana przy użyciu specjalnego aplikatora do mięśnia macicy a koraliki zwisają swobodnie w jamie macicy.
Kwalifikacja do założenia wkładki
Przed założeniem wkładki domacicznej konieczna jest kwalifikacja lekarska, która obejmuje:
- ocenę budowy narządu rodnego,
- wykluczenie ciąży,
- sprawdzenie, czy nie występują objawy infekcji.
Aktualne podejście do antykoncepcji wewnątrzmacicznej podkreśla znaczenie indywidualnego doboru metody do wieku pacjentki, obfitości miesiączek, planów rozrodczych oraz tolerancji na hormony.
Dla wielu kobiet Gynefix jest interesującą opcją wtedy, gdy zależy im na skutecznej antykoncepcji bez hormonów. Dotyczy to zwłaszcza pacjentek, które źle tolerują hormonalne metody zapobiegania ciąży albo wolą rozwiązanie długoterminowe, niewymagające codziennego pamiętania o tabletkach.
Jak działa wkładka Gynefix
Uwalniane stopniowo przez wkładkę Gynefix jony miedzi mają działanie plemnikobójcze, utrudniają ruch plemników oraz uniemożliwiają zapłodnienie komórki jajowej. W ciągu kilku dni po aplikacji wkładki Gynefix możliwe są niewielkie krwawienia a przez okres tygodnia należy powstrzymać się od stosunków seksualnych oraz używania tamponów. Po miesiącu zalecana jest wizyta kontrolna w celu sprawdzenia poprawności umocowania wkładki.
Wkładki miedziane należą do najskuteczniejszych metod odwracalnej antykoncepcji długodziałającej. Ich przewagą jest to, że skuteczność nie zależy od regularności przyjmowania leku ani od codziennych zachowań, co zmniejsza ryzyko błędu typowego dla metod wymagających systematyczności.
Gynefix nie zawiera hormonów, dlatego nie wywołuje działań niepożądanych typowych dla hormonalnych metod antykoncepcji, takich jak wpływ na gospodarkę estrogenowo-progestagenową. U większości kobiet owulacja nadal występuje, a mechanizm działania polega przede wszystkim na lokalnym wpływie miedzi w jamie macicy.
Mechanizm działania:
- Zagęszczenie śluzu szyjkowego - podobnie jak inne metody antykoncepcji domacicznej, Gynefix pomaga zagęścić śluz szyjkowy, co utrudnia plemnikom dostęp do macicy.
- Działanie spermobójcze - miedź uwalniana przez wkładkę działa toksycznie na plemniki, zmniejszając ich ruchliwość i zdolność do zapłodnienia komórki jajowej.
- Zapobieganie zagnieżdżeniu się zarodka - Gynefix zmienia środowisko w macicy w taki sposób, że utrudnione jest zagnieżdżenie się zarodka, co zapobiega ciąży.
Zalety niehormonalnej wkładki Gynefix
Wkładka Gynefix jest unikatową formą niehormonalnej antykoncepcji domacicznej, która odróżnia się od tradycyjnych wkładek domacicznych (IUD) przez swój specyficzny design i sposób działania.
Zaletami systemu Gynefix, w porównaniu do rozwiązań starszej generacji są m.in.:
- wysoka skuteczność, porównywalna z wkładkami hormonalnymi (indeks Pearla 01-0,5),
- brak zawartości hormonów,
- mały rozmiar i elastyczność w dopasowaniu do jamy macicy, co zapewnia większy komfort i umożliwia stosowanie tej formy antykoncepcji (wersja mini) także u kobiet które jeszcze nie rodziły,
- brak ograniczeń związanych z anatomią pacjentki i minimalne ryzyko wypadnięcia,
- przywrócenie płodności w ciągu 1 cyklu miesiączkowego po wyjęciu Gynefix.
Po prawidłowym założeniu pacjentka na co dzień nie musi wykonywać żadnych dodatkowych czynności antykoncepcyjnych, a metoda nie wymaga stałego przyjmowania leków.
Wkładka Gynefix może być stosowana przez kilka lat bez konieczności ingerencji, co czyni ją wygodnym rozwiązaniem dla kobiet poszukujących długoterminowej antykoncepcji. Brak hormonów oznacza również brak wpływu na naturalny cykl hormonalny organizmu.
Gynefix – przeciwwskazania i działania niepożądane
Przeciwwskazania do użycia Gynefix (spirali antykoncepcyjnej Gynefix) to ważny temat dla każdej kobiety rozważającej tę metodę antykoncepcji.
Po założeniu wkładki część kobiet obserwuje przejściowe działania niepożądane, zwłaszcza w pierwszych miesiącach stosowania.
W przypadku metod miedzianych mogą to być:
- bardziej obfite miesiączki,
- silniejsze skurcze miesiączkowe,
- plamienia międzymiesiączkowe.
Jeżeli objawy są nasilone albo utrzymują się długo, warto skonsultować się z ginekologiem.
Do rzadkich, ale istotnych powikłań należą:
- wydalenie wkładki,
- zakażenie,
- perforacja ściany macicy podczas zakładania.
Z tego powodu tak ważne jest, aby procedura była wykonywana przez odpowiednio przeszkolonego lekarza, a pacjentka zgłaszała się na kontrole zgodnie z zaleceniami.
Oto główne przeciwwskazania:
- Anomalie budowy macicy - kobiety z nieprawidłową anatomią macicy mogą nie być odpowiednimi kandydatkami do założenia wkładki Gynefix.
- Aktywne infekcje narządów płciowych - wkładki nie powinny być stosowane przez kobiety cierpiące na aktywne, nielecznone infekcje pochwy lub szyjki macicy.
- Choroby zapalne miednicy mniejszej - historia chorób zapalnych miednicy mniejszej może być przeciwwskazaniem do użycia Gynefix.
- Nieustalone krwawienia z dróg rodnych - niewyjaśnione krwawienia mogą wymagać dalszej diagnostyki przed zastosowaniem jakiejkolwiek formy antykoncepcji wewnątrzmacicznej.
- Ciąża - Gynefix, jak każda metoda antykoncepcji, jest przeciwwskazany w przypadku ciąży.
- Nowotwory zależne od hormonów - kobiety z nowotworami zależnymi od hormonów, takimi jak niektóre rodzaje raka piersi, powinny unikać stosowania Gynefix.
- Alergia na miedź - alergia na miedź jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania Gynefix.
Posłuchaj artykułu:
- Artykuł "Gynefix - niehormonalna wkładka domaciczna" jest dostępny w formie audio z lektorem - posłuchaj teraz (10:04 minuty)
Źródła:
- Ciara Hutchison, Mitchell D. Creinin, "Contraception year in review 2025", Contemporary OB/GYN, 2025
- Yan Che, Gui-Fang Hou, Hong-Ping Zhang, i in., "Effectiveness, safety, and acceptability of postplacental insertion of GyneFix postpartum intrauterine device among women undergoing cesarean section: A multicenter prospective cohort study in China", Contraception, 2023
- Hazal Kutlucan, Recep Onur Karabacak, Stefanie De Buyser, i in., "Assessment of a Novel Fixation Method of a Frameless Intrauterine Contraceptive Device Inserted during Cesarean Delivery as a Means of Preventing Displacements and Expulsions: A Prospective Observational Study", Life, 2022
Czy zdarzyły wam się nieprzyjemne skutki po włożeniu wkładki?