Czym jest balon gastryczny BIB System i jakie ma zastosowanie?

Światowe statystyki Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) mówią, że w 2016 r. liczba osób otyłych wynosiła 650 mln. Obecnie nadmierna masa ciała nie jest już postrzegana jako problem natury wyłącznie estetycznej, ale jako zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia. Otyłość zwiększa ryzyko rozwoju chorób, takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy miażdżyca. Właśnie dlatego walka z tą światową pandemią jest uznawana za priorytet w krajach wysokorozwiniętych.

Balon żołądkowy BIB System – co to jest i jak działa

Upragnioną masę ciała czasami udaje się uzyskać dopiero przy pomocy chirurgów bariatrycznych. Jak wykazują publikacje naukowe, kiedy zabieg bariatryczny stanowi część całościowego planu leczenia otyłości, może uchronić pacjenta przed powikłaniami otyłości, a co za tym idzie – przedłużyć jego życie.

Jedną z technik zabiegowego leczenia otyłości jest implantacja balonu żołądkowego, który, zmniejszając dostępną objętość żołądka, powoduje u pacjenta uczucie sytości. Wyraźnie wpływa to na wielkość spożywanych porcji. Wyróżnia się kilka rodzajów balonów, a jednym z nich jest balon gastryczny BIB System.

Wskazania, przeciwwskazania i kwalifikacja

Zabieg polegający na implantacji balonu BIB System skierowany jest do osób, dla których sama dieta i ćwiczenia okazują się nieskuteczne w walce z otyłością. Jeśli do osiągnięcia prawidłowej wagi brakuje 10 kg lub więcej, ta metoda może być skuteczne rozwiązanie.

Najczęściej masa ciała kandydatów kwalifikowanych do zabiegu implantacji balonu gastrycznego BIB System mieści się w przedziale 85–120 kg, czyli 40% powyżej prawidłowej masy ciała. Już w ciągu pierwszego tygodnia można stracić 5–7 kg, a w każdym następnym miesiącu średnio 5–10 kg.

Kwalifikacja opiera się jednak przede wszystkim na ocenie BMI, chorób towarzyszących oraz gotowości do trwałej zmiany stylu życia – balon jest narzędziem wspomagającym i nie zastępuje zdrowej diety oraz aktywności fizycznej.

Przeciwwskazania

Przeciwwskazania obejmują między innymi:

• przebyte operacje żołądka lub przełyku (np. resekcje, opasanie), duża przepuklina rozworu przełykowego, ciężka choroba refluksowa lub zapalenie przełyku,
• czynna choroba wrzodowa, krwawienia z przewodu pokarmowego, żylaki przełyku, perforacje lub zwężenia przewodu pokarmowego,
• istotne zaburzenia krzepnięcia, konieczność przewlekłego stosowania leków przeciwkrzepliwych lub NLPZ (o ile nie da się ich odstawić po konsultacji lekarskiej),
• ciężkie choroby ogólnoustrojowe zwiększające ryzyko endoskopii i sedacji (wg oceny anestezjologa),
• zaburzenia motoryki żołądka (np. ciężka gastropareza),
• nieleczone zaburzenia psychiczne lub zaburzenia odżywiania (np. bulimia), uzależnienie od alkoholu lub substancji psychoaktywnych,
• ciąża lub karmienie piersią oraz planowanie ciąży w okresie pozostawania balonu,
• wiek poniżej 18 lat (chyba że ośrodek i lekarz prowadzący przewidują inaczej) oraz brak zgody i współpracy pacjenta.

Badania i przygotowanie do zabiegu

Przed kwalifikacją lekarz może zalecić m.in. badania krwi, test w kierunku Helicobacter pylori (z ewentualnym leczeniem przed zabiegiem), ocenę anestezjologiczną oraz konsultację dietetyczną i psychologiczną.

Przebieg zabiegu BIB System

Zabieg balonikowania BIB System przeprowadzany jest zwykle w sedacji dożylnej z miejscowym znieczuleniem gardła; w niektórych ośrodkach wykonuje się go w znieczuleniu ogólnym. Procedura przypomina zwykłą gastroskopię, więc nie wymaga żadnych nacięć. Podczas zabiegu lekarz ogląda przełyk oraz żołądek za pomocą kamery znajdującej się na końcu gastroskopu.

Miękki balon, po umiejscowieniu w żołądku, wypełnia się obojętnym płynem (solą fizjologiczną) poprzez rurkę, która jest do niego przymocowana. Wypełnienie płynem nadaje mu odpowiednią objętość, co utrudnia przemieszczenie do jelit; do płynu często dodaje się niewielką ilość barwnika (np. błękitu metylenowego), aby w razie nieszczelności pojawiło się niebiesko-zielone zabarwienie moczu – jest to sygnał do pilnego kontaktu z lekarzem. Po napełnieniu balonu rurka zostaje wyjęta przez chirurga. Procedura zajmuje zwykle około 20–30 minut i jeszcze w dniu zabiegu można udać się do domu.

Okres pozostawania balonu i zalecenia

Balon gastryczny pozostaje w żołądku przez okres 6 miesięcy (nie dłużej, zgodnie z zaleceniami producenta), podczas którego pacjent musi ściśle przestrzegać zaleceń lekarza dotyczących diety oraz aktywności fizycznej. Ważne jest, aby pacjent przyjmował odpowiednie ilości płynów oraz unikał pokarmów, które mogą powodować podrażnienie żołądka. Zazwyczaj zaleca się także leki z grupy inhibitorów pompy protonowej w celu ochrony błony śluzowej.

Efekty balonu żołądkowego i zalecenia po zabiegu

W pierwszym tygodniu po implantacji balonu BIB System może pojawiać się uczucie nudności i przejedzenia, co jest całkowicie normalne. Po zabiegu możliwe jest przyjmowanie tylko ograniczonej objętości posiłków, co przy zmniejszeniu ich kaloryczności oraz uprawianiu aktywności fizycznej sprawia, że odchudzanie staje się skuteczniejsze. Aby uniknąć zgagi i podrażnień śluzówki, lekarz może zalecić przyjmowanie leków zmniejszających wydzielanie żołądkowe.

Balon należy wyciągnąć po 6 miesiącach, co również wykonuje się w znieczuleniu. Tempo utraty masy ciała jest indywidualne i zależy od przestrzegania zaleceń – największe spadki w pierwszych tygodniach często wynikają z utraty wody, dlatego kluczowe jest długofalowe wprowadzenie zdrowych nawyków.

Możliwe działania niepożądane

Możliwe działania niepożądane i ryzyko:

• nudności, wymioty, skurcze brzucha, wzdęcia, odbijanie, zgaga i refluks (zwłaszcza w pierwszych dniach),
• odwodnienie i zaburzenia elektrolitowe przy nasilonych wymiotach,
• owrzodzenia lub nadżerki żołądka, zapalenie przełyku,
• rzadziej: samoistne opróżnienie (deflacja) lub nadmierne napełnienie balonu, co może powodować ból, wymioty lub niedrożność; przemieszczenie do jelita po opróżnieniu może wymagać pilnej interwencji,
• bardzo rzadko: perforacja przewodu pokarmowego, ostre zapalenie trzustki, powikłania związane z sedacją/anestezją, aspiracja treści pokarmowej, urazy przełyku podczas zakładania lub usuwania.

Kiedy pilnie zgłosić się do lekarza?

Alarmowe objawy wymagające pilnego kontaktu z lekarzem:

• nieustępujące, nasilone bóle brzucha, utrzymujące się wymioty lub niemożność przyjmowania płynów,
• smoliste stolce lub wymioty z domieszką krwi,
• nagłe niebiesko-zielone zabarwienie moczu (podejrzenie nieszczelności balonu),
• gorączka, objawy odwodnienia, omdlenia.

Zalecenia dietetyczne po zabiegu

Po zabiegu przez pierwsze 2–3 dni zalecane są wyłącznie klarowne płyny przyjmowane często, małymi łykami, z unikaniem gazowanych napojów, alkoholu oraz skrajnych temperatur. W kolejnych dniach (do końca pierwszego tygodnia) dieta powinna mieć formę płynną lub zmiksowaną, opartą na lekkich zupach krem, jogurtach i koktajlach białkowych spożywanych powoli w małych porcjach.

W okresie od 2. do 4. tygodnia wprowadza się stopniowo pokarmy papkowate i miękkie, takie jak drobno rozdrobnione mięso, ryby, jaja, twaróg czy dobrze ugotowane warzywa, obserwując tolerancję organizmu.

Po miesiącu możliwy jest powrót do diety stałej — lekkostrawnej, wysokobiałkowej i niskokalorycznej, spożywanej w 4–5 małych posiłkach dziennie bez popijania w trakcie jedzenia.

Rekomendowane są chude źródła białka, warzywa i niewielkie ilości produktów pełnoziarnistych, natomiast należy ograniczyć cukry proste, potrawy smażone, ostre i drażniące składniki oraz produkty powodujące wzdęcia. Kluczowe jest regularne nawadnianie (ok. 1,5–2 l wody niegazowanej dziennie), ostrożne wprowadzanie kawy i herbaty oraz stosowanie leków osłonowych zgodnie z zaleceniami lekarza, przy jednoczesnym unikaniu NLPZ, alkoholu i palenia tytoniu.Aktywność fizyczna po zabiegu

Aktywność fizyczna – przykładowy plan (po ustąpieniu nudności i za zgodą lekarza):

• Pierwszy tydzień: spacery 10–20 minut dziennie, lekkie rozciąganie, ćwiczenia oddechowe. Unikaj dużego wysiłku i dźwigania.
• Tydzień 2–4: 30–45 minut umiarkowanej aktywności 3–5 razy/tydzień (szybki marsz, rower stacjonarny, pływanie), proste ćwiczenia wzmacniające 2 razy/tydzień (np. przysiady przy krześle, wiosłowanie gumą, unoszenie ramion, plank na kolanach, pompki przy ścianie – po 8–12 powtórzeń, 1–2 serie).
• Po 4. tygodniu: dąż do co najmniej 150 minut umiarkowanego wysiłku tygodniowo oraz 2–3 sesji treningu siłowego obejmującego duże grupy mięśniowe. Dodaj ćwiczenia równoważne i mobilizacyjne, pamiętaj o rozgrzewce i schłodzeniu.
• Ogólne zasady: zwiększaj obciążenia stopniowo, obserwuj sygnały organizmu (ból, zawroty głowy, nasilenie nudności – przerwij ćwiczenia), nawadniaj się między posiłkami i treningami.

Po usunięciu balonu ważne jest, aby pacjent kontynuował zdrowy styl życia, który pomoże utrzymać osiągniętą wagę. Zaleca się stały kontakt z dietetykiem oraz wsparcie psychologiczne, aby uniknąć efektu jo-jo. Najnowsze badania wskazują, że długoterminowa skuteczność balonów żołądkowych zależy od indywidualnej postawy pacjenta oraz jego zaangażowania w proces odchudzania.