Implant okołocewkowy w leczeniu nietrzymania moczu

Wysiłkowe nietrzymanie moczu to najczęstsza odmiana tej nieprzyjemnej i wstydliwej dolegliwości. Dotyka ono około 30% kobiet po 30. roku życia i nawet 50% w wieku 60 i więcej lat. Wśród jej najważniejszych przyczyn wymienia się osłabienie mięśni dna miednicy (mięśni Kegla), które nie są w stanie kurczyć się z odpowiednią siłą i zamykać ujścia cewki moczowej. Na rozwój dolegliwości wpływa także rozciągnięcie ścian pochwy (np. po licznych porodach, w efekcie procesów starzenia czy ciężkiej pracy fizycznej), co prowadzi do zmiany kąta nachylenia cewki moczowej.

W przypadkach podwyższonego ciśnienia w jamie brzusznej (podczas śmiechu, kaszlu, wysiłku fizycznego) dochodzi wówczas do mimowolnego opróżnienia pęcherza. Nieleczona dolegliwość, oprócz znacznego ograniczenia komfortu życia i codziennego funkcjonowania, prowadzi również do rozwoju takich powikłań, jak nawracające zapalenia układu moczowego, stany zapalne dróg rodnych czy problemy dermatologiczne skóry w rejonie krocza. Właśnie dlatego należy przełamać wstyd i czym prędzej skonsultować się z lekarzem.

Implanty okołocewkowe w leczeniu nietrzymania moczu

Współczesna medycyna oferuje wiele metod leczenia nietrzymania moczu. W zależności od rodzaju i stopnia nasilenia dolegliwości mogą to być ćwiczenia wzmacniające mięśnie Kegla, farmakoterapia czy laseroterapia, jak również inwazyjne zabiegi chirurgiczne. Sposobem uznawanym za rozsądny kompromis pomiędzy skutecznością a inwazyjnością jest zastosowanie implantów okołocewkowych, mających za zadanie „uszczelnić” szyjkę pęcherza i cewkę moczową.

Znane i stosowane są one od około 30 lat — zwłaszcza u pacjentek, które nie mogą być poddane bardziej agresywnemu leczeniu zabiegowemu lub też w celu dalszej poprawy po zabiegu, który nie dał satysfakcjonujących rezultatów. Mechanizm ten najlepiej sprawdza się, gdy problem wynika głównie z niewydolności zwieracza cewki, a mniej z dużej hipermobilności cewki.

Materiały implantów okołocewkowych i bezpieczeństwo

Nowoczesne implanty okołocewkowe charakteryzują się coraz lepszym dopasowaniem do anatomicznych struktur ciała pacjentki. Doświadczenia i badania kliniczne nad ich skutecznością i bezpieczeństwem są szeroko zakrojone, co pozwala na ulepszanie technik i materiałów w użyciu. Ważnym aspektem tej terapii jest także minimalizacja ryzyka powikłań oraz zwiększenia komfortu pacjentki po zabiegu.

Obecnie preferowane są materiały bioobojętne, stabilne objętościowo i niemigrujące, które minimalizują ryzyko reakcji alergicznych i innych komplikacji. Należą do nich m.in. hydrożel poliakrylamidowy, polidimetylosiloksan (silikon) w postaci mikroimplantów, kulki powlekane węglem oraz mikrosfery hydroksyapatytu wapnia. Materiały te zaprojektowano tak, by miały odpowiedni rozmiar cząstek, nie ulegały szybkiemu wchłanianiu oraz dobrze integrowały się z otaczającą tkanką.

Wskazania, działanie i skuteczność zabiegu

Istotą tego typu rozwiązania jest wstrzyknięcie w rejon cewki moczowej substancji obliterujących, wypełniających tkanki miękkie wokół niej, i doprowadzenie w ten sposób do poprawy jej zamknięcia oraz zwiększenia kontroli nad pęcherzem. Po podaniu do warstwy podśluzówkowej powstają symetryczne „poduszki” modelujące światło cewki, które zwiększają koaptację błony śluzowej i podnoszą ciśnienie zamknięcia cewki w spoczynku oraz przy wzroście ciśnienia śródbrzusznego (np. podczas kaszlu czy wysiłku). Część materiałów dodatkowo indukuje łagodne włóknienie, które stabilizuje uzyskany efekt.

Obecnie najczęściej wykorzystuje się m.in.:

• hydrożel poliakrylamidowy,
• polidimetylosiloksan (silikon) w postaci mikroimplantów,
• kulki powlekane węglem w nośniku żelowym,
• mikrosfery hydroksyapatytu wapnia,
• kolagen — stosowany rzadziej ze względu na krótszą trwałość i możliwość reakcji immunologicznych,
• własny tłuszcz — stosowany rzadziej, z uwagi na nieprzewidywalną resorpcję.

Teflon (PTFE) był stosowany w przeszłości jako materiał wypełniający, jednak obecnie zasadniczo się go nie używa ze względu na ryzyko migracji cząstek i powikłań zapalnych. Kierunek rozwoju to materiały bioobojętne, niemigrujące i stabilne organizacyjnie, co przekłada się na lepszy profil bezpieczeństwa.

Skuteczność kliniczna zabiegu jest zmienna i zależy m.in. od doboru pacjentki oraz konieczności ewentualnych doszczepień; w badaniach często obserwuje się poprawę u znacznej części pacjentek po pierwszym podaniu, a utrwalenie efektu bywa osiągane po 1–2 sesjach.

Jak przebiega procedura z użyciem implantów okołocewkowych?

Zabieg wykonywany jest zazwyczaj ambulatoryjnie, w znieczuleniu miejscowym i trwa około 15 minut. Środek obliterujący jest podawany pod kontrolą wzroku z użyciem specjalnych pistoletów i aparatów. Małoinwazyjny charakter zabiegu sprawia, że po wprowadzeniu preparatu w okolicę szyi pęcherza pacjentka nie wymaga hospitalizacji i wraca do domu tego samego dnia, w którym przeprowadzono zabieg. Terapia poprzedzona jest najczęściej badaniem pęcherza moczowego z wykorzystaniem urządzenia zwanego cystoskopem.

Implanty okołocewkowe, dzięki zastosowaniu coraz doskonalszych materiałów, jak również stałemu ulepszaniu techniki aplikacji, stanowią obiecującą alternatywę dla innych, tradycyjnych metod leczenia nietrzymania moczu.

Działania niepożądane i powikłania

 Możliwe działania niepożądane i ryzyko po zabiegu obejmują najczęściej łagodne i przemijające objawy, ale jak w przypadku każdego zabiegu medycznego mogą wystąpić powikłania.

Do spotykanych działań niepożądanych należą:

• pieczenie przy oddawaniu moczu, częstomocz, niewielki krwiomocz,
• zakażenie układu moczowego,
• przejściowe trudności w oddawaniu moczu lub zatrzymanie moczu wymagające czasowej cewnikacji,
• ból lub tkliwość w miejscu podania, uczucie parć naglących,
• rzadko: reakcja na materiał (np. ziarniniak), erozja do światła cewki, przemieszczenie/migracja materiału czy powstanie ropnia,
• konieczność powtórzenia iniekcji w celu utrwalenia lub odnowienia efektu.

Zalecenia po zabiegu i kontrola

Pacjentki po zabiegu powinny przestrzegać zaleceń lekarza dotyczących ograniczenia intensywności aktywności fizycznej przez określony czas. Regularne wizyty kontrolne u lekarza są kluczowe, aby monitorować efekty leczenia i w razie potrzeby wprowadzać dalsze modyfikacje terapii. Przed kwalifikacją wyklucza się aktywne zakażenia układu moczowego oraz inne stany, które mogą zwiększać ryzyko powikłań.