Łysienie androgenowe, zwane również łysieniem typu męskiego, jest najczęstszą przyczyną postępującej utraty włosów u mężczyzn. Za proces stopniowego wypadania włosów odpowiada w tym przypadku szczególna wrażliwość mieszków włosowych na tzw. dihydrotestosteron (DHT). DHT powstaje natomiast w wyniku przemian testosteronu, męskiego hormonu płciowego.
Uwarunkowana w dużej mierze czynnikami genetycznymi indywidualna wrażliwość mieszków włosowych na DHT powoduje ich obkurczenie, a w konsekwencji spowolnienie i zahamowanie produkcji włosów. Jedną z charakterystycznych cech męskiego typu łysienia jest ubytek włosów w okolicy czołowej i skroniowej – to właśnie w tych miejscach wrażliwość mieszków włosowych na DHT jest największa.
Najmniejszą wrażliwością na DHT cechują się natomiast włosy w okolicy potylicznej skóry pacjenta, i to właśnie one najczęściej stanowią miejsce, z którego pobiera się materiał do przeszczepu włosów u mężczyzn.
Zagęszczanie włosów u mężczyzn – metody i leczenie
Zagęszczanie włosów to proces, który może obejmować różne metody mające na celu przywrócenie gęstości i objętości owłosienia na głowie. Łysienie może wpływać na samoocenę i jakość życia mężczyzn, dlatego opcje odbudowy włosów cieszą się dużym zainteresowaniem. Przeszczep włosów jest jednym z najskuteczniejszych metod zaradzenia problemowi łysienia.
Przeszczep włosów wykonuje się nie tylko u mężczyzn cierpiących na łysienie androgenowe, ale także u osób po urazach, różnego rodzaju operacjach, czy w wyniku działania czynników chemicznych, które spowodowały uszkodzenie mieszków włosowych. Głównym czynnikiem decydującym o możliwości wykonania przeszczepu jest odpowiednia liczba zdrowych mieszków włosowych w tzw. strefie dawcy, czyli w dolnej części skóry głowy.
Nie każdy pacjent wymaga zabiegu chirurgicznego. W łysieniu androgenowym dużą rolę odgrywają metody zachowawcze, które mogą spowolnić postęp choroby, poprawić gęstość i utrzymać efekty po przeszczepie.
Najczęściej stosowane metody zachowawcze to:
-
Minoksydyl miejscowy (zwykle 5% u mężczyzn) – preparat bez recepty w postaci płynu lub pianki. Może ograniczać wypadanie i zwiększać liczbę oraz grubość włosów. Pierwsze efekty zwykle widoczne są po 3–6 miesiącach regularnego stosowania; działanie utrzymuje się tylko w trakcie terapii. Możliwe działania niepożądane: podrażnienie, zaczerwienienie, świąd skóry głowy, łupież, rzadziej niepożądane owłosienie poza miejscem aplikacji.
-
Finasteryd – lek na receptę (najczęściej 1 mg/dobę u mężczyzn) hamujący 5α-reduktazę typu II i obniżający stężenie DHT w skórze głowy. W badaniach zmniejsza tempo utraty włosów i sprzyja ich odrostowi u części pacjentów; efekty po 3–6 miesiącach, wymagają kontynuacji. Możliwe działania niepożądane (u niewielkiego odsetka pacjentów): spadek libido, zaburzenia erekcji lub ejakulacji, tkliwość piersi, rzadko obniżenie nastroju. Lek może obniżać stężenie PSA – należy poinformować o terapii przed badaniem PSA. Stosowanie wymaga kwalifikacji przez lekarza.
-
Dutasteryd – silniejszy inhibitor 5α-reduktazy (typ I i II), stosowany w wybranych przypadkach off‑label po decyzji specjalisty.
-
Niskoenergetyczna terapia laserowa (LLLT) – urządzenia w formie grzebieni, opasek lub hełmów emitujące światło o niskiej mocy (najczęściej z zakresu czerwieni). Regularne używanie kilka razy w tygodniu może u części pacjentów zwiększać gęstość i grubość włosów; profil bezpieczeństwa jest korzystny (sporadycznie zaczerwienienie skóry lub ból głowy).
-
PRP (osocze bogatopłytkowe) – autologiczne osocze pozyskane z krwi pacjenta, bogate w czynniki wzrostu, podawane do skóry głowy seriami iniekcji. Może poprawiać grubość i gęstość włosów, szczególnie w łysieniu androgenowym o niewielkim i umiarkowanym nasileniu; zwykle wykonuje się cykl kilku zabiegów w odstępach kilku tygodni, a następnie sesje podtrzymujące.
-
Mezoterapia igłowa – mikroiniekcje koktajli (np. witaminy, peptydy, aminokwasy) do skóry głowy. Może wspierać kondycję skóry i włosów jako terapia uzupełniająca.
Metody niechirurgiczne są najskuteczniejsze w początkowych stadiach łysienia i nie odtworzą linii włosów w miejscach całkowitej utraty mieszków. Często łączy się je ze sobą (np. finasteryd + minoksydyl + LLLT) lub stosuje jako przygotowanie i podtrzymanie efektów po transplantacji.
Wskazania, przeciwwskazania i bezpieczeństwo zabiegów
Każdy zabieg transplantacji włosów powinien być poprzedzony szczegółową kwalifikacją medyczną, obejmującą ocenę stanu zdrowia pacjenta oraz wykluczenie czynników zwiększających ryzyko powikłań. Lekarz analizuje zarówno ogólne choroby przewlekłe, jak i miejscowy stan skóry, aby zapewnić maksymalne bezpieczeństwo procedury oraz optymalne warunki gojenia.
Na liście przeciwwskazań do zabiegu znajdują się m.in.:
- przewlekłe przyjmowanie leków wpływających na krzepliwość krwi,
- niewyrównana cukrzyca,
- niekontrolowane nadciśnienie tętnicze,
- ciężkie choroby skóry,
- aktywny proces nowotworowy.
Sama procedura, najczęściej niezależnie od wybranej metody czy techniki, przebiega zwykle z zastosowaniem znieczulenia miejscowego, co ogranicza do minimum wystąpienie ewentualnych powikłań czy działań niepożądanych.
Przeszczep włosów u mężczyzn – metody i techniki
Wyróżniamy wiele technik zagęszczania włosów u mężczyzn, spośród których wymienić należy przede wszystkim metody transplantacji, takie jak FUT, FUE, BHT, GHO czy S.A.F.E.R. Niezależnie od wybranego sposobu, zabieg przeszczepu włosów polega na pobraniu określonej liczby tzw. graftów z okolicy dawczej i ich wszczepieniu w okolicę docelową (biorczą).
Nawet najlepiej zaplanowany przeszczep nie zatrzymuje postępu łysienia w pozostałych, nietransplantowanych obszarach. Dlatego często zaleca się równoległe lub późniejsze włączenie farmakoterapii (np. finasterydu, minoksydylu) oraz metod wspomagających (np. LLLT, PRP), aby utrzymać i wzmocnić efekt zabiegu.
Metoda FUT
Zagęszczanie włosów męskich metodą FUT polega na pobraniu i przeszczepieniu wąskiego paska włosów. W ten sposób mieszki przeznaczone do uzupełnienia ubytków w owłosieniu pobierane są w jednym bloku tkankowym, co znacząco zmniejsza ryzyko ich uszkodzenia. Z racji miejsca i lokalizacji, z której pobiera się wycinek skóry z mieszkami włosowymi do przeszczepu, powstała w tym procesie blizna jest praktycznie niewidoczna.
Pobrany "pasek" z mieszkami włosowymi dzielony jest na mniejsze przeszczepy (tzw. grafty), które następnie są umieszczane w okolicy biorczej.
Metoda FUE
Kolejną popularną metodą jest zabieg przeszczepu włosów dla mężczyzn FUE, który polega na precyzyjnym i odpowiednim pobieraniu pojedynczych mieszków włosowych za pomocą specjalnych instrumentów. Takie działanie skutkuje pozostawieniem niewidocznych gołym okiem, mikroskopijnych blizn. Wadą tej metody jest jednak, z racji pobierania pojedynczych mieszków włosowych, długi czas trwania całej procedury i ryzyko mechanicznego uszkodzenia przeznaczonych do implantacji graftów.
Metoda S.A.F.E.R.
Pewnym unowocześnieniem metody FUE jest nowoczesna technika transplantacji włosów S.A.F.E.R., w przebiegu której, dzięki zastosowaniu podciśnieniowego pobierania poszczególnych mieszków włosowych i ich pneumatycznego transportu, znacznie skraca się czas trwania zabiegu oraz ryzyko uszkodzenia cennych przeszczepów. Dodatkowo metoda ta, wraz z techniką BHT, pozwala również na uzupełnienie ubytków w męskim zaroście.
Metoda BHT
Jedną z metod przeszczepu włosów, która dedykowana jest w głównej mierze mężczyznom, jest BHT. W odróżnieniu od innych wymienionych technik, w przebiegu transplantacji włosów tą techniką włosy do uzupełnienia powstałych ubytków pobiera się nie z głowy pacjenta, a z innych owłosionych okolic. Pozwala to na rekonstrukcję owłosienia u mężczyzn, którzy w wyniku różnych czynników stracili zdecydowaną większość włosów ze skóry głowy.
Za okolicę dawczą do pobrania zespołów mieszkowych mogą służyć m.in.: broda, klatka piersiowa, kończyny, pachy.
Wadą tej metody jest natomiast inny, z racji odmiennego pierwotnego umiejscowienia, charakter samych włosów oraz konieczność znieczulenia większych niż zazwyczaj obszarów skóry pacjenta.
Metoda GHO
Na koniec warto także wspomnieć o metodzie przeszczepu włosów GHO. W jej przebiegu przygotowane do pobrania, przystrzyżone z okolicy potylicznej mieszki włosowe pacjenta, są wydobywane z wykorzystaniem specjalnej mikroigły o średnicy około 0,60 mm. Następnie za pomocą igły o określonym profilu wykonuje się mikronacięcia w okolicy biorczej.
Technika ta bardzo dobrze sprawdza się w korekcji zakoli i innych miejsc, w których doszło do całkowitej utraty owłosienia. Do zalet transplantacji włosów metodą GHO należy m.in. minimalna bolesność, a do wad względnie długi czas trwania całego procesu.
Rekonwalescencja po przeszczepie i efekty
W ciągu pierwszej doby od przeszczepu włosów u mężczyzn skórę oczyszcza się delikatnie za pomocą roztworu soli fizjologicznej i jałowych gazików. Zazwyczaj po przebytym zabiegu, w wyniku reakcji organizmu na ingerencję w obrębie tkanek, dochodzi do przejściowego wypadania włosów. Ze względu na to, ostateczny efekt przeprowadzonej transplantacji włosów można ocenić przeważnie dopiero po upływie 6 miesięcy.
Mogące wystąpić w pierwszych dniach od zabiegu dolegliwości bólowe są normą, a w łagodzeniu ich nasilenia pomagają ogólnodostępne środki przeciwbólowe. W celu zmniejszenia ewentualnego obrzęku tkanek warto spać z głową uniesioną pod kątem 45 stopni.
Pielęgnacja po zabiegu i aktywność
Pacjenci powinni unikać nadmiernego wysiłku fizycznego przez co najmniej tydzień po przeszczepie, aby zapewnić odpowiednie warunki do gojenia się skóry. Zalecane jest również stosowanie się do wszystkich zaleceń lekarza prowadzącego w kontekście pielęgnacji i mycia głowy.
Łączenie terapii po transplantacji
Po zagojeniu się skóry (zgodnie z zaleceniem lekarza) często rozważa się powrót do minoksydylu oraz kontynuację finasterydu, a także wdrożenie metod wspomagających, takich jak LLLT czy PRP, aby ograniczyć dalsze przerzedzanie i wzmocnić efekt przeszczepu.
Nowe kierunki w leczeniu łysienia
Najnowsze badania wskazują, że rozwój metod wspomagających leczenie łysienia, w tym nieinwazyjnej niskoenergetycznej terapii laserowej (LLLT), może zwiększać skuteczność oraz komfort pacjentów. Trwające prace badawcze w dermatologii i trychologii dają nadzieję na jeszcze bardziej efektywne i trwałe strategie łączenia terapii zachowawczych z transplantacją włosów.
Posłuchaj artykułu:
- Artykuł "Zagęszczanie włosów u mężczyzn" jest dostępny w formie audio z lektorem - posłuchaj teraz (13:22 minuty)
Źródła:
- Marc R. Avram, Shannon Watkins, "Robotic Hair Transplantation" (www.researchgate.net), Facial Plastic Surgery Clinics of North America, 2020
- Bessam Farjo, Nilofer Farjo, Greg Williams, "Hair Transplantation" (www.researchgate.net), Dermatologic Surgery, 2018
- Kristin L. Bater i in., "Perception of Hair Transplant for Androgenetic Alopecia" (pmc.ncbi.nlm.nih.gov), JAMA Facial Plast Surg., (6), 413–418, 2016
- Razmi T. Muhammed, Subburaj, Kiruthika, "Hair Transplantation A Brief Review" (journals.lww.com), Clinical Dermatology Review, 6(2), 80-87, 2022
-
4.3/5 (opinie 19)