Na czym polega sztuczne zapłodnienie metodą ICSI

Intracytoplasmic Sperm Injection (ICSI), nazywana również tak zwaną mikromanipulacją, jest jedną z metod wspomaganego rozrodu i najogólniej ujmując polega na iniekcji plemnika do cytoplazmy oocytu. Powyższa technika sztucznego zapłodnienia jest składową innej metody wspomaganego rozrodu, jaką jest in vitro, kiedy to para nie została zakwalifikowana do klasycznej metody in vitro z powodu dysfunkcji procesu zapłodnienia wynikającej ze zbyt słabych parametrów męskiego nasienia. Stosowana jest w przypadkach małej liczby i słabej ruchliwości plemników w nasieniu mężczyzny (m.in. plemniki z dyskinezją witek - zespół nieruchomych rzęsek, plemniki z okrągłymi główkami - globozoospermia).

Współcześnie metoda ICSI pozostaje jedną z najważniejszych technik stosowanych w leczeniu niepłodności o podłożu męskim. Jej znaczenie wzrosło szczególnie wraz z rozwojem diagnostyki andrologicznej i embriologii, które pozwalają lepiej ocenić jakość komórek rozrodczych oraz dobrać odpowiednią metodę zapłodnienia do konkretnej sytuacji klinicznej pary.

ICSI – wskazania i niepłodność męska

Od wielu lat obowiązująca definicja niepłodności określa ten stan jako brak potomstwa w danym związku po całorocznym współżyciu, przy braku stosowania środków antykoncepcyjnych. Problem ten od lat się pogłębia i jest coraz częściej zauważalny, co skutkuje tym, iż w wielu krajach  niepłodność uznawana jest za chorobę społeczną, która według danych statystycznych może dotykać nawet 10-20% związków danej społeczności.

Dane ukazują również, iż przyczyna niepłodności w 40% leży zarówno po stronie kobiet i mężczyzn, jednak zauważalne są tendencje pokazujące, że ten odsetek przesuwa się na niekorzyść mężczyzn i wraz z wiekiem może osiągnąć nawet 60%.

Wśród potencjalnych przyczyn tego zjawiska należy wymienić m. in.:

• rozwój przemysłu skutkujący zanieczyszczeniem naturalnego środowiska,
• chemizacja życia (powszechnie występujące konserwanty w żywności oraz związki wpływające na gospodarkę hormonalną),
• postępujący techniczny rozwój (Wi-fi, radio, telefonia komórkowa, telewizja).

Skutkiem tego wszystkiego jest stopniowe obniżanie się wartości parametrów męskiego nasienia (głównie zaburzona morfologia i prawidłowa ruchliwość plemników).

Zgodnie z dostępnymi statystykami do roku 2012 w wyniku zastosowania technik wspomaganego rozrodu na świat przyszło około 3 500 000 dzieci. Od narodzin pierwszego dziecka poczętego in vitro (Louise Brown - 1978) minęło już ponad 40 lat, a przez ten czas metoda in vitro cały czas była rozwijana i dopracowywana.

Na początku lat 90-tych, by zaradzić męskiej przyczynie niepłodności, po raz pierwszy zastosowano metodę Intracytoplasmic Sperm Injection, czyli tzw. mikromanipulacji. Podstawowym wskazaniem do zastosowania tej techniki in vitro (ICSI) są nieprawidłowe wyniki parametrów nasienia, które nie mogą dać pewności powodzenia zapłodnienia w warunkach standardowego in vitro.

Kiedy rozważa się ICSI

Obecnie do kwalifikacji do ICSI bierze się pod uwagę:

• wynik badania nasienia,
• wcześniejsze niepowodzenia zapłodnienia,
• bardzo małą liczbę uzyskanych komórek jajowych,
• wykorzystanie nasienia pobranego chirurgicznie,
• wybrane sytuacje po kriokonserwacji komórek jajowych.

W praktyce decyzja o wyborze tej metody jest podejmowana indywidualnie, po analizie pełnego obrazu klinicznego pary.

Na czym polega zapłodnienie metodą ICSI

Metoda docytoplazmatycznego transferu plemnika (ICSI) do wnętrza komórki jajowej jest jedną z technik in vitro. Cała procedura wygląda niemal identycznie jak w przypadku klasycznej metody wspomaganego rozrodu (in vitro) i składa się z kilku etapów.

Etapy procedury zapłodnienia metodą ICSI:

• przygotowania wstępnego,
• terapii hormonalnej,
• pobrania komórek jajowych,
• zapłodnienia in vitro,
• embriotransferu i późniejszego przechowywania embrionów.

Kluczowym etapem tej procedury jest wybór pojedynczego plemnika i jego bezpośrednie wprowadzenie do komórki jajowej z użyciem specjalistycznego sprzętu laboratoryjnego. Zabieg ten wykonywany jest przez embriologa w warunkach ściśle kontrolowanych, przy zastosowaniu mikromanipulatorów i mikroskopu o bardzo dużym powiększeniu.

ICSI a klasyczne in vitro – różnice i przebieg

Metodę docytoplazmatycznej iniekcji plemników wyróżnia sam proces zapłodnienia i przygotowania komórki jajowej. Kiedy to w standardowej technice in vitro plemnik samodzielnie przenika do komórki jajowej, w efekcie czego dochodzi do zapłodnienia, tak w przypadku metody ICSI plemnik za pomocą cienkiej mikropipety wprowadzany jest bezpośrednio do komórki jajowej.

Następnie po około 18-20 godzinach przeprowadzana jest weryfikacja całego procesu zapłodnienia, czy doszło do zapłodnienia. Zgodnie ze statystykami do zapłodnienia dochodzi w 70% przypadkach. Dalsze etapy przebiegają zgodnie z powyższym schematem.

Zalety i ograniczenia metody ICSI

Niepodważalną zaletą techniki ICSI jest to, iż do powodzenia całej procedury zapłodnienia in vitro potrzebnych jest tylko kilka plemników, co ma bardzo duże znaczenie w przypadku mężczyzn ze słabym wynikiem nasienia. Ponadto istnieje również szansa na zapłodnienie nawet w przypadku braku plemników w ejakulacie, kiedy mamy do czynienia z obturacyjną azoospermią. Taki mężczyzna wysyłany jest do urologa, który to w określonych przypadkach za pomocą aspiracji bezpośrednio z najądrza lub jądra jest w stanie pozyskać plemniki.

ICSI jest szczególnie cenna tam, gdzie klasyczne in vitro mogłoby nie doprowadzić do zapłodnienia z powodu zbyt słabej jakości nasienia. Nie oznacza to jednak, że metoda ta automatycznie zwiększa szanse każdej pary niezależnie od przyczyny niepłodności. ICSI powinno być stosowane przede wszystkim wtedy, gdy istnieją wyraźne wskazania medyczne, a nie rutynowo w każdej procedurze in vitro.

O powodzeniu leczenia decydują nie tylko parametry plemników, ale także:

• wiek kobiety,
• jakość komórek jajowych,
• stan endometrium,
• jakość uzyskanych zarodków.

Z tego powodu ICSI należy traktować jako element kompleksowego leczenia niepłodności, a nie samodzielne rozwiązanie wszystkich problemów z płodnością.

Skuteczność ICSI i przygotowanie do zabiegu

Choć ICSI uznawana jest za metodę o wysokiej skuteczności zapłodnienia, pacjenci powinni pamiętać, że uzyskanie zapłodnienia nie jest równoznaczne z uzyskaniem ciąży i narodzinami dziecka. Na dalszy przebieg leczenia wpływa rozwój zarodka, powodzenie implantacji oraz przebieg samej ciąży, dlatego skuteczność całej procedury należy analizować wieloetapowo.

Przed rozpoczęciem leczenia para zwykle przechodzi rozbudowaną diagnostykę i konsultacje lekarskie oraz ocenę wskazań do zastosowania konkretnej techniki wspomaganego rozrodu. Coraz większe znaczenie ma także świadome omówienie korzyści i ryzyka procedury, aby decyzja o wyborze ICSI była w pełni przemyślana.

Nowoczesne laboratoria embriologiczne stale doskonalą metody selekcji komórek rozrodczych i warunki hodowli zarodków. Dzięki temu procedura ICSI pozostaje ważnym elementem współczesnego leczenia niepłodności, szczególnie w przypadkach ciężkiego czynnika męskiego, ale jej zastosowanie powinno być zawsze oparte na rzetelnej kwalifikacji medycznej.