Zdrowy uśmiech od pierwszego ząbka. Jak dbać o zęby na każdym etapie życia – rozmowa z doktor Lilianą Prucnal (Enel-med)

Zdrowie jamy ustnej odgrywa kluczową rolę w ogólnym stanie organizmu, a właściwa profilaktyka i codzienna higiena pozwalają uniknąć wielu powikłań zdrowotnych. Prawidłowe nawyki pielęgnacyjne warto wprowadzać już od pierwszych miesięcy życia, a następnie konsekwentnie rozwijać je na kolejnych etapach.

Od kiedy i jak myć zęby u dzieci

• Przed zębami: czyść jamę ustną gazikiem z wodą – budujesz nawyk i higieniczne środowisko.
• Po wyrznięciu pierwszych zębów: wprowadź szczotkowanie 2× dziennie; rodzic przejmuje wieczorne mycie do 8 – 13 r.ż., a w niektórych krajach nawet dłużej – dokładność jest ważniejsza niż samodzielność dziecka.
• Wspieraj naukę barwiącymi tabletkami/pastami, by dziecko „zobaczyło” płytkę.

Manualna, elektryczna czy soniczna – co wybrać?

• Elektryczne powstały z myślą o dzieciach i osobach z trudnościami manualnymi.
• Wybór jest indywidualny: elektryczna, soniczna czy elektromagnetyczna – liczy się komfort i poprawna technika.
• Zasada elektrycznej: nie „machamy” ręką – przesuwamy głowicę ząb po zębie, po kilka sekund na każdy.

Nitkowanie, irygator i płukanki – codzienny „zestaw obowiązkowy”

• Nitka dentystyczna to must-have wieczorem (przed lub po szczotkowaniu – kolejność wtórna).
• Wybierz typ: taśma, okrągła, woskowana/niewoskowana czy poszerzająca się – najważniejsze, by używać codziennie.
• Irygator pomaga, ale nie zastępuje nici.
• Płukanki (apteczne/drogeryjne) dobieramy do potrzeb; przy chorobach przyzębia – według zaleceń periodontologa.

Kontrole i higienizacja

• Dorośli: przegląd + higienizacja co 6 miesięcy.
• Dzieci: kontrola co 3 miesiące – zęby mleczne szybciej próchnieją, a ich kondycja wpływa na ustawienie i zdrowie zębów stałych.
• Regularne usuwanie kamienia i polerowanie okolicy przyszyjkowej to podstawy profilaktyki paradontozy.

Dieta, napoje i… kiedy nie myć zębów

• Ogranicz cukry i gazowane, kwaśne napoje popijane „po łyczku” – sprzyjają erozji i próchnicy.
• Po cytrusach, refluksie lub wymiotach: nie szczotkuj przez ok. 30 minut. Najpierw płucz wodą lub płukanką – nie wcieraj kwasu w szkliwo.
• Wspieraj szkliwo dietą wysokobiałkową, z wapniem i witaminą D; dbaj o nawodnienie.
• U dzieci stawiaj na twarde pokarmy (jabłka, marchew) – mechanicznie czyszczą zęby i stymulują prawidłowy rozwój szczęki i żuchwy.
• Dentyści często jako pierwsi rozpoznają refluks i bulimię po charakterystycznych ubytkach erozyjnych – kierują do gastrologa/psychologa.

Dentofobia: jak leczyć bez bólu

• „Ma nie boleć.” Standardem jest znieczulenie miejscowe (często po żelu znieczulającym).
• Gdy lęk jest duży: sedacja wziewna (gaz rozweselający) lub – w wyjątkowych sytuacjach – narkoza.
• Skuteczna jest strategia „małych kroków”: krótsze, proste zabiegi na start, budowanie zaufania, muzyka/playlisty.

Naturalne zęby vs implanty

• Własny ząb to „złoty standard”. Posiada czucie (proprioreceptory) i fizjologiczną mikroruchomość, której implant nie odtwarza.
• Implanty/protezy są świetnym rozwiązaniem dopiero, gdy zęba nie da się uratować. Priorytetem zawsze jest leczenie i zachowanie.

Jak wybrać dentystę i kiedy iść do higienistki

• Szukaj specjalisty, przy którym czujesz się bezpiecznie; polecenia bliskich są bezcenne.
• Higienistka stomatologiczna uczy technik szczotkowania, dobiera szczoteczki, nici i płukanki — to „coach” profilaktyki.

Checklista na co dzień

• 2× dziennie mycie + nitka wieczorem.
• Po kwasach/refluksie: płucz wodą, szczotkuj po ~30 min.
• Ogranicz słodycze i napoje gazowane; pij wodę.
• Dzieci: kontrola co 3 mies.; dorośli: co 6 mies.
• Jedz twarde warzywa/owoce; dbaj o wapń i wit. D.
• Przy lęku: uprzedź zespół, skorzystaj ze znieczulenia/sedacji.

FAQ

Czy szczoteczka soniczna jest „lepsza” od elektrycznej? Nie ma jednej najlepszej – wybierz tę, którą będziesz regularnie i poprawnie używać. Technika ważniejsza niż logo.

Irygator czy nić dentystyczna? Irygator wspiera higienę, ale nie zastąpi nici w czyszczeniu powierzchni stycznych.

Po kwaśnym posiłku boli mnie szkliwo – co robić? Nie szczotkuj od razu. Płucz wodą; odczekaj ok. 30 min, by kwas „odpuścił”.

Dziecko boi się dentysty – od czego zacząć? Krótka wizyta adaptacyjna, bez zabiegów; stopniowanie bodźców, spokojna komunikacja, w razie potrzeby sedacja.

Czy warto „od razu” zrobić implanty? Nie. Jeśli ząb da się uratować, to najlepszy implant to własny ząb. O implantach myślimy, gdy leczenie zachowawcze jest niemożliwe.