Antykoncepcja dla kobiet

Jakie są metody antykoncepcji dla kobiet?

Metody antykoncepcji dla kobiet można podzielić na hormonalne, mechaniczne, chemiczne, naturalne oraz chirurgiczne. Taki podział dobrze pokazuje, jak szeroki jest dziś wybór i jak różne mogą być sposoby zapobiegania ciąży.

Dostępne są metody działające poprzez wpływ na gospodarkę hormonalną, ale też antykoncepcja barierowa albo oparta na obserwacji cyklu.

Do najczęściej wymienianych metod należą tabletki antykoncepcyjne, plastry, krążek dopochwowy, wkładki wewnątrzmaciczne, implanty podskórne i zastrzyki. Obok nich funkcjonują także środki mechaniczne, takie jak kapturki naszyjkowe, błony dopochwowe, gąbki dopochwowe czy prezerwatywy, w tym również prezerwatywy dla kobiet. Osobną grupę tworzą metody chemiczne, między innymi żele, czopki, tabletki pianotwórcze i aerozole plemnikobójcze. Nadal stosowane są także metody naturalne, takie jak obserwacja cyklu, metoda termiczna, metoda Billingsów, metoda Rötzera, rytm płciowy czy stosunek przerywany.

W uproszczeniu metody antykoncepcji dla kobiet obejmują:

• antykoncepcję hormonalną – tabletki, mini pill, plastry, krążek dopochwowy, implanty, iniekcje domięśniowe, wkładkę z gestagenem;

• antykoncepcję mechaniczną – prezerwatywy, błony dopochwowe, kapturki naszyjkowe, gąbki;

• antykoncepcję chemiczną – żele, czopki, maści, aerozole, tabletki pianotwórcze;

• antykoncepcję naturalną – obserwację cyklu, metody objawowo-termiczne, rytm płciowy, stosunek przerywany;

• antykoncepcję chirurgiczną.

Tabletki antykoncepcyjne – na czym polega ich działanie?

Tabletki antykoncepcyjne są jedną z najczęściej wybieranych metod hormonalnych i działają bardzo skutecznie, jeśli są stosowane zgodnie z zaleceniami. Dostępne są m.in. klasyczne tabletki dwuskładnikowe, czyli preparaty estrogenowo-progesteronowe, których skuteczność określono na poziomie około 90–95%, przy prawidłowym stosowaniu.

Odrębną grupę stanowią środki oparte na progestagenach. Tabletki zawierające tylko ten składnik bywają często zalecane kobietom karmiącym piersią, ponieważ uważa się je za bezpieczne dla dziecka w okresie laktacji. To ważne rozróżnienie, bo antykoncepcja hormonalna nie jest jednorodna i nie każda jej forma ma takie samo zastosowanie.

Czym są plastry antykoncepcyjne dla kobiet?

Plastry antykoncepcyjne są jedną z hormonalnych metod zapobiegania ciąży. Mogą być dobrą opcją dla kobiet, które mają trudność z regularnym przyjmowaniem tabletek i jednocześnie dobrze tolerują tę formę antykoncepcji.

Ich najczęściej wskazywaną wadą jest to, że po kilku dniach mogą się brudzić, a czasem również odklejać. To, jak plaster zachowuje się na skórze, bywa jednak bardzo indywidualne. U jednej kobiety będzie dobrze przylegał, a u innej problem może pojawić się już po dwóch lub trzech dniach.

Krążek dopochwowy – skuteczna metoda antykoncepcji?

Również krążek dopochwowy jest hormonalną metodą antykoncepcji, która może być rozważana przez kobiety mające problem z regularnym przyjmowaniem tabletek. Dla części pacjentek stanowi wygodną alternatywę, ale nie jest całkowicie pozbawiony wad.

Najczęściej wskazywanym minusem tej metody jest to, że niektóre kobiety, a czasem także ich partnerzy, mogą odczuwać dyskomfort podczas stosunku. Nie zdarza się to często, ale warto brać taką możliwość pod uwagę przy wyborze metody.

W takiej sytuacji dopuszczalne jest usunięcie krążka na czas współżycia i ponowne jego założenie po jego zakończeniu. To sprawia, że metoda może być łatwiejsza do zaakceptowania również wtedy, gdy pojawia się przejściowy dyskomfort.

Wkładka wewnątrzmaciczna – co to takiego?

Wkładka wewnątrzmaciczna jest bardzo skuteczną formą antykoncepcji i poza metodami chirurgicznymi należy do najpewniejszych metod odwracalnych. To forma zabezpieczenia obciążona niewielką liczbą skutków ubocznych, co dla wielu kobiet ma duże znaczenie przy wyborze sposobu ochrony przed ciążą.

Jest to metoda przeznaczona na kilka lat, dlatego często poleca się ją kobietom, które szukają długotrwałej antykoncepcji. Przez długi czas funkcjonowało przekonanie, że wkładki są odpowiednie głównie dla kobiet, które już rodziły. Nie jest to jednak całkowicie ścisłe, ponieważ dostępne są również takie wkładki, które można stosować u kobiet, które jeszcze nie mają dzieci i nie planują ich w najbliższych latach.

Implant antykoncepcyjny – co to jest i jak długo działa?

Implant antykoncepcyjny to długi na około 4 cm, giętki plastikowy pręcik zawierający progestagen, który uwalnia się stopniowo i działa antykoncepcyjnie. Zakłada się go pod skórę po wewnętrznej stronie ramienia, pomiędzy mięśniami.

Założenie implantu jest krótką procedurą wykonywaną w znieczuleniu miejscowym, dlatego nie wiąże się z bólem podczas aplikacji. System pozostaje pod skórą przez trzy lata. Po tym czasie powinien zostać usunięty i zastąpiony nowym, ponieważ kończy się wówczas uwalnianie substancji czynnej. Samo usunięcie implantu także jest krótkim zabiegiem. Ważne jest również to, że implant można wyjąć wcześniej, jeśli kobieta zdecyduje się na ciążę albo lekarz uzna to za potrzebne.

Do najważniejszych cech implantu antykoncepcyjnego należy:

• długotrwałe działanie przez 3 lata,

• bardzo wysoka skuteczność,

• brak ryzyka pominięcia dawki,

• niewidoczność metody dla innych,

• możliwość wcześniejszego usunięcia.

Czy istnieją prezerwatywy dla kobiet?

Prezerwatywy dla kobiet, nazywane też femidomem, istnieją, choć nie należą do popularnych metod antykoncepcji. Dla wielu osób pozostają mało znaną opcją, mimo że są dostępne i mogą stanowić alternatywę zarówno dla kobiet, które nie chcą stosować hormonów, jak i dla tych, które szukają mechanicznego zabezpieczenia przed ciążą i infekcjami przenoszonymi drogą płciową.

Prezerwatywa damska jest zwykle wykonana z lateksu albo poliuretanu. Kształtem przypomina prezerwatywę męską, ale jest od niej większa i ma dwa elastyczne pierścienie. Większy pozostaje na zewnątrz, natomiast mniejszy znajduje się na końcu zamkniętym zbiorniczkiem na spermę. Taka budowa ma ograniczać przesuwanie się prezerwatywy podczas stosunku.

Ta metoda wymaga prawidłowego użycia. Femidom powinien być stosowany tylko wtedy, gdy nie jest przeterminowany i był przechowywany w sposób, który nie naraził go na uszkodzenie. Jest to środek jednorazowy, więc po użyciu należy go wyrzucić. Można go założyć nawet do 8 godzin przed planowanym stosunkiem. Zwykle jest już nawilżony lubrykantem zawierającym środek plemnikobójczy, ale w razie potrzeby można zastosować dodatkowy preparat dopasowany do tworzywa, z którego wykonano prezerwatywę. Nie zaleca się natomiast lubrykantów na bazie olejów, ponieważ mogą reagować z lateksem.

Do najważniejszych zalet prezerwatywy damskiej należy:

• ochrona przed niechcianą ciążą,

• ochrona przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową,

• możliwość założenia wcześniej, jeszcze przed zbliżeniem,

• może być stosowana przez wiele kobiet jako metoda mechaniczna,

• możliwość wykorzystania jako alternatywy, gdy partner nie chce używać prezerwatywy męskiej.

Zewnętrzny pierścień może lepiej zabezpieczać srom przed niektórymi wirusami, na przykład opryszczką narządów płciowych, niż klasyczna prezerwatywa męska. To jedna z cech odróżniających femidom od innych metod mechanicznych.

Nie zmienia to jednak faktu, że prezerwatywa damska pozostaje metodą mało rozpowszechnioną. Jednym z powodów może być jej cena, a drugim brak wiedzy o samym istnieniu tej formy zabezpieczenia. Mimo to dla części kobiet może być wartościową alternatywą, szczególnie jeśli nie chcą lub nie mogą stosować antykoncepcji hormonalnej.

Naturalne metody antykoncepcji kalendarzyk, metoda termiczna, obserwacja cyklu

Naturalne metody antykoncepcji opierają się na obserwacji cyklu i wyznaczaniu dni płodnych oraz niepłodnych. Do tej grupy zalicza się między innymi metodę termiczną, metodę Billingsów, metodę Rötzera oraz rytm płciowy. Ich wspólną cechą jest to, że nie wykorzystują hormonów ani środków mechanicznych, lecz bazują na kontroli cyklu i zachowania seksualnego pary.

Tego typu metody są przedstawiane jako odpowiednie przede wszystkim dla stałych par, które akceptują ich ograniczoną skuteczność i biorą pod uwagę możliwość zajścia w ciążę. Nie są więc opisywane jako forma zabezpieczenia dla osób, które chcą uniknąć ciąży za wszelką cenę. Sprawdzają się raczej tam, gdzie ewentualne poczęcie nie byłoby sytuacją całkowicie nieakceptowalną.

Ich wadą jest nie tylko mniejsza pewność działania, ale też fakt, że w dniach płodnych trzeba powstrzymać się od współżycia. To bywa trudne, ponieważ właśnie wtedy u wielu kobiet pojawia się największa ochota na seks. Z tego powodu metoda, która w teorii wygląda na prostą i naturalną, w praktyce może wymagać dużej konsekwencji oraz zgodnej współpracy obojga partnerów.

Oznacza to, że naturalna antykoncepcja bardziej opiera się na świadomym zarządzaniu płodnością niż na pewnym zabezpieczeniu przed ciążą. Dla części par to wystarczające, ale dla innych może okazać się zbyt mało przewidywalne.

Czy stosunek przerywany ma sens?

Stosunek przerywany ma bardzo niepewną skuteczność i nie jest przedstawiany jako metoda, na której można bezpiecznie opierać zapobieganie ciąży. Należy pamiętać, że już w wydzielinie pojawiającej się przed wytryskiem mogą znajdować się plemniki, a dodatkowo zawsze istnieje ryzyko, że partner nie zdąży przerwać stosunku we właściwym momencie.

To właśnie dlatego metoda ta nie daje pewności i nie powinna być traktowana na równi z bardziej przewidywalnymi formami antykoncepcji. Podobnie jak inne naturalne sposoby może być brana pod uwagę tylko przez pary, które dopuszczają możliwość ciąży.

Problem nie polega wyłącznie na samej technice, ale też na tym, że skuteczność tej metody zależy od pełnej kontroli sytuacji, a to nie zawsze jest możliwe. Dlatego stosunek przerywany pozostaje jedną z najmniej pewnych form zabezpieczenia.

Antykoncepcja awaryjna – kiedy się ją stosuje i jak działa?

Antykoncepcję awaryjną stosuje się po odbytym stosunku seksualnym wtedy, gdy zachodzi potrzeba zmniejszenia ryzyka zapłodnienia. Najczęściej kojarzona jest z tabletką „dzień po”, ale nie ogranicza się wyłącznie do jednej formy postępowania.

Najważniejsze jest to, że antykoncepcja awaryjna nie działa na ciążę, która już istnieje. Nie jest więc środkiem wczesnoporonnym. Jej zadaniem jest przeciwdziałanie zapłodnieniu lub stworzeniu warunków, które uniemożliwią dalszy rozwój zdarzeń prowadzących do ciąży. Preparaty farmakologiczne działają dzięki odpowiednim dawkom hormonów, które zapobiegają owulacji, a w efekcie zagnieżdżeniu się zarodka w jamie macicy.

Antykoncepcję awaryjną dzieli się na metody farmakologiczne oraz mechaniczne.

Do środków farmakologicznych należą tabletki zawierające:

• lewonorgestrel,
• octan uliprystalu,
• mifepriston.

Do metod mechanicznych zalicza się natomiast wkładkę wewnątrzmaciczną z miedzią. Tego typu postępowanie również może być wykorzystywane jako forma antykoncepcji awaryjnej.

Jak dobrać najlepszą antykoncepcję dla kobiety?

Najlepszą antykoncepcję dla kobiety dobiera się indywidualnie, ponieważ skuteczność to nie jedyne kryterium, które powinno decydować o wyborze. Duże znaczenie ma również stan zdrowia, tolerancja hormonów, styl życia, potrzeba wygody oraz to, czy kobieta szuka zabezpieczenia krótkoterminowego, czy metody na kilka lat.

Przy wyborze metody warto brać pod uwagę między innymi:

• skuteczność antykoncepcji,
• wygodę codziennego stosowania,
• możliwość pominięcia dawki lub błędu użytkowania,
• tolerancję hormonów,
• akceptację działań niepożądanych,
• plany dotyczące ciąży w najbliższych latach,
• potrzebę ochrony przed infekcjami przenoszonymi drogą płciową.

Ile kosztuje antykoncepcja dla kobiet?

Koszt antykoncepcji dla kobiet może się wyraźnie różnić w zależności od wybranej metody. Na podstawie danych portalu kliniki.pl średnia cena wynosi około 828 zł, przy czym najniższe wskazywane kwoty zaczynają się od około 50 zł, a najwyższe sięgają około 1 900 zł.

Tak duża rozpiętość wynika z tego, że pod pojęciem antykoncepcji mieszczą się bardzo różne formy postępowania – zarówno środki stosowane doraźnie, jak i metody długoterminowe. Inaczej kształtują się koszty metod dostępnych bezpośrednio do kupienia, a inaczej tych, które wymagają założenia albo wykonania procedury medycznej.

FAQ - czyli najczęściej zadawane pytania na temat antykoncepcji kobiecej

• Jakie są główne metody antykoncepcji hormonalnej?

  Obejmują one tabletki, plastry, krążki dopochwowe, wkładki z gestagenem, implanty i zastrzyki.

• Jakie są przeciwwskazania do stosowania antykoncepcji hormonalnej?

  Przeciwwskazania obejmują m.in. zakrzepicę, niektóre nowotwory, nadciśnienie tętnicze oraz choroby wątroby.

• Czy antykoncepcja jest refundowana w Polsce?

  Część metod antykoncepcji, np. niektóre tabletki antykoncepcyjne, mogą być częściowo refundowane; warto sprawdzić aktualne przepisy i oferty w aptekach.

• Kiedy nie warto decydować się na antykoncepcję chirurgiczną?

  Nie jest zalecana dla kobiet, które jeszcze nie są pewne, czy chcą mieć dzieci w przyszłości, ze względu na potencjalne trudności z jej odwróceniem.

• Jak szybko działa implant antykoncepcyjny?

  Implant zaczyna działać od razu, jeśli założono go w ciągu pierwszych 5 dni cyklu menstruacyjnego.

• Jakie są zalety stosowania wkładki wewnątrzmacicznej z miedzią jako antykoncepcji awaryjnej?

  Jest skuteczna do 5 dni po współżyciu i może być używana jako długoterminowa metoda antykoncepcji.