Kiedy wykonuje się rezonans magnetyczny całego ciała?

Rezonans magnetyczny jest nieinwazyjną, bezbolesną i bardzo dokładną metodą obrazowania, która wykorzystuje właściwości protonów. Historia obrazowania MR sięga lat 70. ubiegłego wieku. W Polsce pierwszy aparat do wykonywania tego typu badań został uruchomiony w 1991 r.

Opisywana technika została doceniona przez świat nauki, co zaowocowało przyznaniem Nagrody Nobla dwóm naukowcom - Paulowi Lauterburowi z Uniwersytetu w Illnosis oraz Sir Peterowi Mansfieldowi z Uniwersytetu w Nothingam. Rozwijająca się w dalszym ciągu medycyna, stwarza coraz więcej możliwości diagnostycznych, co znacznie ułatwia szybkie rozpoznawanie i leczenie wielu schorzeń.

Rezonans magnetyczny całego ciała – wskazania i zastosowanie

Badanie metodą rezonansu magnetycznego umożliwia zobrazowanie całego ciała (ang. whole-body MRI). W ten sposób uzyskuje się ponad 2 000 dokładnych zdjęć, o wysokiej rozdzielczości, które stanowią przekrojowe skany, obejmujące głowę, szyję, ramiona, klatkę piersiową, jamę brzuszną, miednicę oraz uda i podudzia. Dużą zaletą opisywanej metody jest możliwość prześwietlenia całego organizmu podczas jednego badania, które trwa około 60 minut.

Rezonans całego ciała stosuje się, aby ocenić kondycję naczyń w organizmie, ponieważ uwidacznia on między innymi żylaki kończyn dolnych oraz inne występujące w tych strukturach anatomicznych deformacje i wady rozwojowe. Badanie wykrywa również guzki w obrębie tkanek miękkich i zmiany dotyczące mięśni oraz ścięgien, takie jak urazy, obrzęk czy procesy zapalne. MR pomaga także zdiagnozować choroby reumatologiczne.

Najczęstsze wskazania do badania whole-body MRI

Badanie to jest szczególnie przydatne wtedy, gdy lekarz chce ocenić wiele okolic anatomicznych jednocześnie lub poszukuje zmian rozsianych. Coraz częściej podkreśla się jego znaczenie także w diagnostyce chorób układowych, ocenie szpiku kostnego oraz monitorowaniu niektórych chorób przewlekłych.

Najczęstsze sytuacje, w których warto rozważyć wykonanie rezonansu magnetycznego całego ciała:

• wczesne wykrywanie nowotworów,
• monitorowanie rozwoju istniejących guzów,
• diagnozowanie chorób neurologicznych,
• ocena stanów zapalnych w ciele,
• diagnozowanie stwardnienia rozsianego,
• badanie przy podejrzeniu przerzutów nowotworowych,
• ocena stanu naczyń krwionośnych,
• poszukiwanie przyczyn przewlekłego bólu,
• monitorowanie postępu chorób autoimmunologicznych,
• badanie po urazach wielonarządowych.

Rezonans całego ciała nie zastępuje wszystkich badań obrazowych. W wielu przypadkach lekarz nadal może zalecić bardziej ukierunkowane badanie konkretnej okolicy, jeśli celem diagnostyki jest bardzo dokładna ocena jednego narządu lub jednego układu.

Rezonans magnetyczny – przygotowanie do badania

Przygotowanie do rezonansu magnetycznego jest zazwyczaj proste, ale wymaga kilku kroków.

Najważniejsze zasady przygotowania do badania:

• zdjęcie wszystkich metalowych przedmiotów, takich jak biżuteria, zegarki czy okulary,
• poinformowanie lekarza o implantach, rozruszniku serca lub innych elementach metalowych w ciele,
• założenie wygodnej odzieży bez metalowych elementów,
• w niektórych przypadkach unikanie jedzenia przed badaniem (szczególnie przy kontraście),
• zgłoszenie klaustrofobii przed badaniem,
• rozważenie zastosowania łagodnych środków uspokajających po konsultacji z lekarzem.

Zaleca się noszenie wygodnej odzieży bez metalowych elementów. W niektórych przypadkach lekarz może poprosić o unikanie jedzenia przed badaniem, szczególnie jeśli planowane jest użycie kontrastu. Osoby z klaustrofobią powinny wcześniej zgłosić ten problem, aby ewentualnie skorzystać z łagodnych środków uspokajających.

Jak wygląda rezonans magnetyczny całego ciała?

Przetrwanie rezonansu magnetycznego może być trudne, zwłaszcza dla osób cierpiących na klaustrofobię lub mających problem z długim leżeniem w bezruchu.

Dobrze jest także skorzystać ze słuchawek lub zatyczek do uszu, ponieważ urządzenie jest dość głośne, a w niektórych placówkach można nawet słuchać muzyki.

Jeśli stres jest zbyt duży, można porozmawiać z lekarzem o ewentualnym zastosowaniu łagodnych środków uspokajających. Ważne jest również, aby podczas badania mieć możliwość komunikacji z personelem, co daje poczucie kontroli. Skupienie myśli na czymś przyjemnym również może odwrócić uwagę od badania.

Trudności mogą pojawić się również u osób, które nie są w stanie długo pozostawać w bezruchu lub posiadają przeciwwskazania do wykonania badania, takie jak niektóre implanty czy urządzenia medyczne.

Rezonans całego ciała w onkologii i diagnostyce

Należy zaznaczyć, że opisywana metoda obrazowania jest doskonałym badaniem przesiewowym u pacjentów onkologicznych, gdyż pozwala na wykrycie rozsianych zmian nowotworowych i ognisk przerzutowych, przede wszystkim w szpiku kostnym i narządach miąższowych.

Rezonans magnetyczny całego organizmu wykorzystywany jest również w diagnostyce chorób neurologicznych, między innymi do oceny kanału kręgowego i wykrywania ucisku struktur nerwowych przez zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Ze względu na bezpieczeństwo i nieobciążanie pacjenta szkodliwym promieniowaniem, MR znajduje też zastosowanie w pediatrii oraz u kobiet w ciąży.

Nowoczesne protokoły badania coraz częściej wykorzystują sekwencje dyfuzyjne, które zwiększają czułość w wykrywaniu niektórych zmian w szpiku kostnym i tkankach miękkich. Dzięki temu whole-body MRI jest obecnie jedną z najbardziej perspektywicznych metod w kompleksowej diagnostyce wybranych chorób nowotworowych.

Główne zastosowania rezonansu całego ciała w onkologii:

• wczesne wykrywanie nowotworów,
• monitorowanie postępu nowotworów,
• ocena przerzutów do innych narządów,
• kontrola efektywności leczenia onkologicznego,
• diagnostyka nawrotów nowotworów,
• ocena guza w trudno dostępnych obszarach ciała,
• wykrywanie niewielkich zmian nowotworowych,
• ocena ogólnego stanu pacjenta w zaawansowanym stadium choroby,
• planowanie radioterapii lub zabiegów chirurgicznych,
• monitorowanie ryzyka nawrotu u pacjentów po leczeniu.