Komórki macierzyste Lipogems w leczeniu chorób stawów

Z wykorzystaniem komórek macierzystych w medycynie lekarze wiążą ogromne nadzieje. Dzieje się tak, ponieważ mają one zdolność przekształcania się w inne typy komórek i nieograniczoną zdolność do podziału. Wyróżniamy dwa podstawowe rodzaje komórek macierzystych: zarodkowe i somatyczne. Różnica między nimi polega na tym, że komórki zarodkowe mogą przekształcić się w dowolny typ komórek, a somatyczne tylko w określone rodzaje tkanek.

Komórki macierzyste – rodzaje i właściwości MSC

Z artykułów zamieszczonych w portalu EuroStemCell można się dowiedzieć, że mezenchymalne komórki macierzyste (mesenchymal stem cells, MSC) mają zdolność różnicowania się w:

• osteocyty (komórki kości),
• chondrocyty (komórki chrząstki),
• adipocyty (komórki tłuszczowe).

Istnieją podejrzenia, że MSC mogą przekształcać się w inne typy komórek (np. komórki mięśnia sercowego, wątroby czy śródbłonka), jednak nie zostało to jeszcze potwierdzone. Dalsze badania w tym zakresie mogłyby otworzyć nowe możliwości terapeutyczne w leczeniu wielu schorzeń.

Terapia Lipogems – na czym polega?

Istotą zabiegu Lipogems jest uzyskanie komórek macierzystych z tkanki tłuszczowej i podanie ich w miejsce, które wymaga regeneracji. Pierwszym etapem zabiegu jest wykonanie liposukcji cienkoigłowej, podczas której pobierana jest tkanka tłuszczowa. Uzyskany w ten sposób materiał jest następnie mechanicznie rozdrabniany.

W powstałym preparacie, oprócz komórek tłuszczowych, znajdują się fragmenty włosowatych naczyń krwionośnych wraz z perycytami, czyli komórkami okołonaczyniowymi. Gdy perycyty ulegną uwolnieniu, przekształcają się w mezenchymalne komórki macierzyste.

Warto podkreślić, że w technice Lipogems nie izoluje się pojedynczych komórek ani nie prowadzi ich namnażania w laboratorium. Do tkanek podaje się autologiczną, mikrofragmentowaną tkankę tłuszczową zawierającą frakcję naczyniowo-stromalną (SVF) z komórkami progenitorowymi/stromalnymi, macierzą pozakomórkową oraz czynnikami sygnałowymi.

Skład i aktywność biologiczna preparatu mogą różnić się pomiędzy pacjentami, co może wpływać na odpowiedź na leczenie.

Proces zabiegu: od pobrania do aplikacji tkanki tłuszczowej

Pobieranie tkanki tłuszczowej odbywa się przy użyciu cienkiej igły lub kaniuli; podobnie wygląda implantacja uzyskanego preparatu. Zazwyczaj wystarczające jest znieczulenie miejscowe, jednak przy bardziej rozległych zabiegach lub gdy pacjent jest bardzo wrażliwy na ból istnieje możliwość podania krótkotrwałego znieczulenia dożylnego.

Sam proces przygotowywania pobranej tkanki tłuszczowej jest krótki – komórki nie muszą być hodowane w laboratorium. Po kilku do kilkunastu minut od pobrania można podać gotowy preparat. Nie ma konieczności pozostawania pacjenta na noc pod opieką specjalisty; już po kilku godzinach może wrócić do domu.

Możliwe działania niepożądane związane z zabiegiem:

• ból, obrzęk i zasinienie w miejscu pobrania lub podania,
• przejściowe nasilenie dolegliwości,
• rzadko infekcja, krwawienie czy uszkodzenie okolicznych struktur.

Przestrzeganie zaleceń pozabiegowych (odpoczynek, stopniowe obciążanie, rehabilitacja) ma istotny wpływ na końcowy efekt.

Lipogems na stawy – wskazania, efekty, bezpieczeństwo

Mezenchymalne komórki macierzyste mają szczególnie korzystne działanie na układ kostno-stawowy. Dzieje się tak, ponieważ mają zdolność przekształcania się w komórki kości i chrząstki. Właściwości te są wykorzystywane w ortopedii w leczeniu zmian degeneracyjnych w stawach i ścięgnach, w terapii entezopatii oraz do rekonstrukcji tkanek kostnych i chrzęstnych po urazach.

Dodatkową zaletą podawania komórek macierzystych Lipogems jest fakt, że produkują one białko LL-37, uznawane za naturalny antybiotyk. Jak podaje portal invivogen.com, białko LL-37, znane również jako hCAP18, ma właściwości antybakteryjne i immunomodulujące. Pomaga zmniejszyć stan zapalny w miejscu podania preparatu, co może przyspieszyć proces leczenia i regeneracji.

Mechanizmy działania MSC:

• zmniejszenie stanu zapalnego dzięki białku LL-37,
• ograniczenie procesów bliznowacenia,
• stymulacja angiogenezy poprawiająca ukrwienie i natlenowanie.

Warto zaznaczyć, że informacje o wydzielaniu LL‑37 pochodzą głównie z badań laboratoryjnych i wczesnych klinicznych, a znaczenie tego mechanizmu in vivo może różnić się u poszczególnych pacjentów.

Terapia komórkami macierzystymi jest już wykorzystywana w leczeniu stawu biodrowego oraz kolanowego, przy czym skuteczność i trwałość efektów są przedmiotem dalszych badań i mogą być różne u różnych pacjentów.

Przeciwwskazania i ograniczenia

Ograniczenia i sytuacje, w których terapia może być mniej skuteczna lub niewskazana:

• zaawansowane zniszczenie stawu (m.in. bardzo duże ubytki chrząstki, znaczne zwężenie szpary stawowej, deformacje osiowe, istotna niestabilność) – w takich przypadkach uzyskanie istotnej poprawy po samym podaniu mikrofragmentowanej tkanki tłuszczowej może być trudne; czasem rozważa się leczenie operacyjne,

• choroby zapalne stawów (np. reumatoidalne zapalenie stawów) – wymagają leczenia przyczynowego; zabieg nie zastępuje terapii ogólnoustrojowej i jego efekt może być ograniczony w aktywnej fazie choroby,

• aktywne zakażenie ogólnoustrojowe lub w miejscu planowanego pobrania/podania – stanowi przeciwwskazanie do zabiegu do czasu wyleczenia infekcji,

• zaburzenia krzepnięcia lub terapia przeciwkrzepliwa – wymagają indywidualnej oceny i ewentualnej modyfikacji leczenia ze względu na ryzyko krwawienia,

• niewystarczająca ilość tkanki tłuszczowej do pobrania – może utrudniać wykonanie procedury,

• czynniki pogarszające gojenie (np. źle kontrolowana cukrzyca, palenie tytoniu) mogą zwiększać ryzyko powikłań i osłabiać efekty terapii,

• ciąża i karmienie piersią – zabiegi planowe zwykle odracza się,

• nowotwór w aktywnej fazie lub niedawno leczony – wymaga ostrożności i konsultacji specjalistycznej; decyzja jest indywidualna,

• nierealistyczne oczekiwania (np. pełna odbudowa chrząstki) – celem terapii jest przede wszystkim zmniejszenie dolegliwości i poprawa funkcji, a nie gwarantowana rekonstrukcja tkanek,

• brak współpracy w rehabilitacji i niemodyfikowanie obciążeń stawu – może ograniczać i skracać efekt leczenia.

O kwalifikacji do zabiegu i rokowaniu decyduje lekarz po analizie obrazu klinicznego, badań obrazowych oraz chorób współistniejących. Nie każdy pacjent odniesie taką samą korzyść, a w części przypadków konieczne bywa kontynuowanie leczenia zachowawczego lub zaplanowanie innych metod (w tym operacyjnych).

Lipogems w medycynie estetycznej

Komórki macierzyste Lipogems, oprócz terapii narządu ruchu, są wykorzystywane w medycynie estetycznej. Korzystny efekt dają wszędzie tam, gdzie z upływem lat wystąpiły ubytki tkanki tłuszczowej. Preparat może być podawany w obrębie twarzy do modelowania zapadniętych policzków (lipofilling), a także do powiększania piersi, pośladków lub do poprawy kształtu łydek.

Wielu specjalistów uważa, że w wykorzystanie komórek macierzystych w medycynie estetycznej może zrewolucjonizować podejście do odmładzania i regeneracji skóry. Badania w tej dziedzinie są dynamicznie rozwijane.

Należy pamiętać, że stosuje się własną, mikrofragmentowaną tkankę tłuszczową pacjenta (bez hodowli komórek), a zakres i trwałość efektów są indywidualne i zależą m.in. od cech anatomicznych, pielęgnacji i stylu życia.