Laserowe leczenie hemoroidów

Hemoroidy, zwane inaczej guzkami krwawniczymi lub żylakami odbytu, są niewielkimi strukturami anatomicznymi znajdującymi się wewnątrz odbytu. Schorzenie dotyka często osoby prowadzące siedzący tryb życia (bardzo często występują u zawodowych kierowców) oraz ludzi, którzy przekroczyli 50. rok życia. Zadaniem hemoroidów jest utrzymywanie szczelności odbytu, ale powiększone stają się przyczyną wielu dolegliwości bólowych i dyskomfortu.

Do głównych czynników przyczyniających się do powstania hemoroidów należy ciąża (szczególnie poród siłami natury). Sprzyja im także otyłość, niezdrowy tryb odżywiania, zaparcia, nadużywanie alkoholu i kawy oraz czynności zwiększające ciśnienie w jamie brzusznej, czyli m.in. dźwiganie ciężkich przedmiotów.

Objawy choroby hemoroidalnej to:

• świąd,
• krew pojawiająca się przy oddawaniu stolca,
• uczucie niecałkowitego wypróżnienia,
• ból i wypadanie żylaków (w zaawansowanych stadiach schorzenia).

Warto dodać, że hemoroidy mogą być wewnętrzne, zlokalizowane w kanale odbytu, lub zewnętrzne, które wystają na zewnątrz odbytu. Symptomy mogą się różnić w zależności od rodzaju i stopnia zaawansowania. Choroba ma często przebieg nawrotowy, dlatego oprócz jednorazowego leczenia istotne są trwałe zmiany stylu życia i profilaktyka.

Laserowe leczenie hemoroidów – na czym polega?

Współcześnie istnieje kilka metod leczenia hemoroidów, począwszy od klasycznego chirurgicznego usunięcia guzków, a skończywszy na małoinwazyjnych technikach zabiegowych. Do jednej z najnowocześniejszych metod leczenia żylaków odbytu należy laseroterapia. Polega ona na naświetlaniu zmienionych chorobowo guzków krwawniczych za pomocą wprowadzonego do ich wnętrza światłowodu, zasilanego światłem lasera.

Lasery w terapii leczenia hemoroidów wykorzystuje się od 1989 roku – właśnie wtedy przeprowadzono pierwszy zabieg usunięcia żylaków odbytu za pomocą lasera CO2. Obecnie podczas leczenia hemoroidów stosuje się 2 rodzaje urządzeń: laser CO2 oraz laser neodymowo-yagowy (Nd:YAG). Dla pacjenta najważniejsze jest jednak to, że niezależnie od typu urządzenia energia światła ma na celu zamknięcie dopływu krwi do guzka i obkurczenie tkanek; dobór konkretnego sprzętu i parametrów pozostaje w gestii doświadczonego zespołu.

Skuteczność laseroterapii na tle innych metod

W porównaniu z klasyczną hemoroidektomią laserowe techniki zwykle wiążą się z mniejszym bólem pooperacyjnym i szybszym powrotem do aktywności, ale u części pacjentów mogą wymagać powtórnych zabiegów w przypadku nawrotu objawów. W porównaniu z innymi metodami małoinwazyjnymi (np. gumkowanie, skleroterapia) laseroterapia daje podobną poprawę objawów.

Wybór metody zależy od stopnia choroby, nasilenia dolegliwości, preferencji pacjenta, kosztów i doświadczenia ośrodka. W hemoroidach IV stopnia klasyczna operacja bywa nadal najbardziej definitywnym postępowaniem. Laser może jednak zmniejszyć objawy u wybranych chorych.

Dostępne badania i przeglądy wskazują, że krótkoterminowe wyniki laseroterapii (zmniejszenie krwawień, dolegliwości bólowych i wypadania) są dobre, natomiast długoterminowo możliwe są nawroty wymagające dodatkowych interwencji.

Ryzyko nietrzymania gazów lub stolca po prawidłowo przeprowadzonych technikach laserowych jest niskie, ponieważ nie narusza się zwieraczy, jednak całkowite wyeliminowanie ryzyka nie jest możliwe.

Metody leczenia hemoroidów – alternatywy dla lasera

Dostępne są również alternatywne metody nieinwazyjne i małoinwazyjne, które warto rozważyć przed zabiegiem lub jako leczenie uzupełniające.

Leczenie zachowawcze i małoinwazyjne:

• Leczenie zachowawcze: zwiększenie podaży błonnika i płynów, unikanie długotrwałego parcia, modyfikacja diety, stosowanie zmiękczaczy stolca, ciepłe nasiadówki, preparaty miejscowe łagodzące objawy. U wielu osób pozwala to zmniejszyć dolegliwości i ograniczyć nawroty.
• Gumkowanie (RBL): zakładanie gumek na podstawę guzka w gabinecie; skuteczne zwłaszcza w II–III stopniu, możliwa konieczność kilku sesji.
• Skleroterapia: wstrzyknięcie środka powodującego zwłóknienie naczyń guzka; zwykle przy mniejszych hemoroidach lub krwawieniach.
• Koagulacja podczerwienią: fotokoagulacja tkanek w celu zmniejszenia dopływu krwi; stosowana głównie w niższych stopniach choroby.
• Dopplerowskie podwiązywanie tętnic (HAL-RAR/THD): małoinwazyjna metoda z użyciem sondy Dopplera do zamykania tętnic doprowadzających krew do guzków; opcja dla wybranych chorych z bardziej nasilonym wypadaniem.
• Staplerowa hemoroidopeksja: technika operacyjna skracająca czas rekonwalescencji w porównaniu z klasyczną hemoroidektomią, stosowana w określonych wskazaniach.

Operacyjne leczenie hemoroidów

Tradycyjne metody chirurgiczne, takie jak hemoroidektomia, są skuteczne, ale wiążą się z dłuższym czasem rekonwalescencji i mogą powodować większy dyskomfort pooperacyjny.

Nowoczesne podejścia, w tym metoda laserowa, oferują krótszy czas powrotu do zdrowia i zmniejszony ból. Należy jednak pamiętać, że w zamian za mniejszą inwazyjność część technik laserowych i gabinetowych może mieć wyższe ryzyko nawrotu niż klasyczna operacja; decyzja o wyborze metody powinna być podejmowana indywidualnie po badaniu proktologicznym.

Zabieg laserowy HeLP i LHP – przebieg i rekonwalescencja

Przed wykonaniem zabiegu chirurg proktolog przeprowadza badanie i ocenę stopnia choroby (zwykle z użyciem anoskopii; w technikach opartych na Dopplerze lokalizuje się tętniczki zaopatrujące guzki).

W zależności od stopnia rozwoju choroby zabieg z użyciem lasera określa się mianem HeLP (wykonywany przy leczeniu hemoroidów I i II stopnia) bądź LHP (polegający na usunięciu guzków w III i IV stopniu stadium rozwoju).

Metoda HeLP

Pierwsza technika należy do minimalnie inwazyjnych zabiegów i jest jedną z prostszych metod leczenia żylaków odbytu. Procedurę z zastosowaniem lasera przeprowadza się zwykle w warunkach ambulatoryjnych – trwa najczęściej kilkanaście do kilkudziesięciu minut i dla większości pacjentów wiąże się z niewielkim dyskomfortem. Pacjent otrzymuje znieczulenie miejscowe (czasem krótkie dożylne) i po krótkiej obserwacji może opuścić klinikę tego samego dnia.

Przy HeLP nie usuwa się tkanek, a jedynie zamyka tętniczki hemoroidalne bez konieczności stosowania klipsów lub nici. Zabieg polega na laserowej koagulacji odgałęzień tętnicy odbytniczej oraz częściowym obkurczeniu tkanek otaczających i śluzówki. Przepływ tętniczo-żylny zostaje zmieniony, dzięki czemu w ciągu kilku tygodni dochodzi do zmniejszenia guzków i ustąpienia krwawień.

U chorych z większym wypadaniem guzków sama HeLP może nie wystarczyć i konieczne bywa zastosowanie innej techniki lub powtórzenie zabiegu. Zaletą zabiegu przeprowadzonego tą metodą jest jego prostota i bezpieczeństwo, precyzja, niewielkie ryzyko wystąpienia silnego dyskomfortu po operacji oraz szybki powrót do normalnej aktywności.

Trzeba jednak brać pod uwagę możliwość nawrotu objawów w przyszłości, co czasami wiąże się z potrzebą dodatkowych interwencji. Zastosowanie znieczulenia miejscowego w przypadku HeLP minimalizuje ryzyko powikłań oraz umożliwia szybki powrót do codziennych funkcji.

Po zabiegu zwykle zaleca się: utrzymanie miękkiego stolca (dieta bogata w błonnik, odpowiednie nawodnienie, zmiękczacze stolca), unikanie parcia i dźwigania przez kilka–kilkanaście dni, ciepłe nasiadówki, delikatną higienę okolicy odbytu oraz przyjmowanie przepisanych leków przeciwbólowych.

Metoda LHP w usuwaniu hemoroidów

Technika LHP polega na obliteracji (zamknięciu) guzków krwawniczych od wewnątrz, bez uszkadzania zwieracza i śluzówki. W przypadku konieczności redukcji wypadających poduszek hemoroidalnych zabieg może być lepszym rozwiązaniem niż klasyczna operacja chirurgiczna w wybranych sytuacjach.

Dolegliwości bólowe po laseroterapii są zwykle mniejsze, a czas rekonwalescencji krótszy. Procedura LHP wymaga tylko małego nakłucia guzka krwawniczego. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, w krótkim znieczuleniu ogólnym lub zewnątrzoponowym, przy użyciu światłowodu LHP, który emituje światło obwodowo.

Podśluzówkowa emisja światła wywołuje kurczenie się masy hemoroidu, tkanka łączna odnawia się, „przyklejając” śluzówkę do leżących pod spodem tkanek, przez co zmniejsza się ryzyko ponownego wypadania guzka. Zabieg przywraca możliwie naturalną strukturę anatomiczną hemoroidu.

Podczas przeprowadzania procedury LHP nie stosuje się szerokich cięć i zwykle nie ma potrzeby zszywania ran, więc proces zdrowienia jest szybki. Pacjenci często wracają do normalnej aktywności w ciągu kilku dni. Z perspektywy długoterminowej po LHP u części chorych mogą pojawiać się nawroty objawów, co bywa związane z koniecznością leczenia uzupełniającego (np. zabieg gabinetowy lub powtórna laseroterapia).

Prawidłowo wykonany zabieg nie powinien upośledzać trzymania stolca, jednak – jak w przypadku każdej procedury – całkowite wyeliminowanie ryzyka powikłań nie jest możliwe.

Powikłania i bezpieczeństwo leczenia hemoroidów laserem

Pomimo niewielkiej inwazyjności, zarówno HeLP jak i LHP, mogą wystąpić powikłania, takie jak krwawienie, zakrzep w żyle przyodbytowej, infekcja, przejściowy obrzęk lub ból. Dlatego ważne jest, aby pacjent był pod opieką specjalisty i przestrzegał zaleceń pooperacyjnych.

Co jest typowe po zabiegu, a kiedy szukać pomocy?

• Typowe: niewielkie krwawienia lub plamienia przez kilka dni, uczucie parcia, łagodny ból kontrolowany przepisanymi lekami, przejściowy obrzęk.
• Pilny kontakt z lekarzem lub SOR: obfite krwawienie (np. przesiąkanie opatrunków, skrzepy), nasilający się lub niekontrolowany ból, gorączka, dreszcze, trudności w oddawaniu moczu, objawy zakażenia (narastające zaczerwienienie, wydzielina ropna), objawy nietrzymania stolca.
• Postępowanie domowe przy łagodnych dolegliwościach: odpoczynek, ciepłe nasiadówki, regularne wypróżnienia bez parcia (ze zmiękczaniem stolca), przyjmowanie zaleconych leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych zgodnie z zaleceniami.

Podsumowanie wyboru metody

Laseroterapia jest jedną z opcji skutecznego i małoinwazyjnego leczenia, szczególnie atrakcyjną ze względu na mniejszy ból i szybszy powrót do aktywności. W porównaniu z klasyczną operacją może jednak częściej wymagać ponownych interwencji w przypadku nawrotu. Alternatywy obejmują leczenie zachowawcze oraz inne metody gabinetowe.

Ostateczny wybór powinien być poprzedzony konsultacją proktologiczną, uwzględniającą stopień choroby, oczekiwany efekt, akceptowalny czas rekonwalescencji oraz ryzyko nawrotu.