Endoprotezoplastyka całkowita cementowa stawu biodrowego

Na czym polega cementowa endoprotezoplastyka stawu biodrowego?

Cementowa endoprotezoplastyka stawu biodrowego polega na chirurgicznej wymianie zniszczonego stawu biodrowego na jego sztuczny odpowiednik, którego poszczególne elementy mocowane są do kości za pomocą specjalistycznego cementu kostnego. Zabieg przeprowadza się przede wszystkim u pacjentów z przewlekłymi dolegliwościami bólowymi i zaawansowanymi zmianami zwyrodnieniowymi, a także w przypadku poważnych urazów np. złamania szyjki kości udowej.

W skład endoprotezy wchodzą trzy główne komponenty:

• panewka – osadzana w kości miednicy,
• wkładka panewki - osadzana w panewce endoprotezy lub tworząca głowę dwumobilną
• trzpień – wszczepiany w kość udową,
• głowa – montowana na trzpieniu.

Zarówno panewka jak i trzpień wytwarzana jest ze stopów metali takich jak chrom, kobalt i nikiel. Wkładka panewki może być w całości wykonana z polietylenu lub łączona z metalowa em albo ceramiczna.

Głowa endoprotezy – metalowa lub ceramiczna – odgrywa kluczową rolę w ruchomości i amortyzacjistawu. Ścieralność tych komponentów uzależniona jest m.in. od materiału, z którego została wykonana, wagi pacjenta oraz trybu życia.

W przypadku protez cementowanych ryzyko złamania okołoprotezowego jest mniejsze w porównaniu do protez wbijanych (mocowanych na press-fit)}}}

Częściowa a całkowita endoproteza cementowa biodra

Całkowita endoproteza cementowana biodra oznacza wymianę zarówno panewki stawu, jak i głowy kości udowej. W przypadku częściowej (połowiczej) endoprotezoplastyki dochodzi tylko do wymiany jednego z tych elementów – zazwyczaj głowy. Wybór konkretnego rozwiązania zależy od stopnia uszkodzenia struktur stawowych i decyzji ortopedy.

Kiedy zalecana jest całkowita endoproteza cementowa biodra?

Zabieg całkowitej cementowanej endoprotezoplastyki biodra jest wskazany u pacjentów, u których doszło do znacznego zniszczenia stawu i uciążliwego bólu, który nie ustępuje pomimo leczenia farmakologicznego i rehabilitacji. Najczęściej przyczyną są choroby zwyrodnieniowe, martwica głowy kości udowej, powikłania pourazowe oraz schorzenia reumatyczne.

Degradacja chrząstki stawowej powoduje tarcie kości o kość, co prowadzi do bólu i sztywności. W zaawansowanym stadium schorzenia staw przestaje pełnić swoją funkcję, a ruchomość zostaje znacznie ograniczona.

Zabieg wymiany stawu biodrowego – przebieg

Zabieg cementowanej endoprotezoplastyki biodra polega na chirurgicznej wymianie zniszczonych struktur stawu – panewki oraz głowy kości udowej – na ich sztuczne odpowiedniki, które mocowane są w kości przy użyciu specjalnego cementukostnego. Cement stosowany w ortopedii to materiał biomedyczny, który nie tylko wypełnia przestrzeń między protezą a tkanką kostną, ale również pełni funkcję stabilizującą i przenosi obciążenia mechaniczne z protezy na kość.

Cechą charakterystyczną tej metody jest użycie cementu kostnego jako elementu mocującego wszystkie główne komponenty endoprotezy do kości. Cement aplikowany jest do kanału udowego oraz panewki pod odpowiednim ciśnieniem. Pozwala to na jego lepsze przyleganie i wnikanie w mikrostrukturę beleczek kostnych. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie mocnego i trwałego połączenia mechanicznego, nawet w przypadku osłabionej lub zmienionej chorobowo kości – co jest szczególnie istotne u pacjentów z osteoporozą, u których metoda bezcementowa byłaby niewskazana.

Współcześnie używane cementy to najczęściej połączenie sproszkowanego polimeru z płynnym monomerem, które po wymieszaniu tworzą substancję lepkosprężystą. W miarę upływu czasu materiał ten twardnieje i osiąga swoje właściwości mechaniczne – co umożliwia prawidłowe osadzenie implantu i jego stabilne zespolenie z kością.

Zabieg rozpoczyna się od nacięcia skóry i odsłonięcia stawu biodrowego. Chirurg wykonuje dostęp do stawu najczęściej drogą tylno-boczną, boczną lub przednią. Po przecięciu i odchyleniu tkanek miękkich następuje usunięcie głowy kości udowej oraz oczyszczenie panewki – jest ona frezowana, a wszelkie ubytki uzupełniane są specjalnymi materiałami, w tym również preparatami hydroksyapatytowymi, jeśli zachodzi taka potrzeba. Następnie chirurg aplikuje cement kostny do panewki i rozprowadza. Ostatnim krokiem jest wprowadzenie i ustawienie pod odpowiednim kątem panewki. 

Kolejnym etapem jest przygotowanie kanału udowego – zostaje on wytworzony za pomocą kolejnych raszpli, które ubijają beleczki kostne kości udowej, tak, by możliwe było osadzenie trzpienia protezy. Następnie chirurg aplikuje cement kostny i osadza trzpień endoprotezy. Po założeniu głowy protezy na trzpieniu jest endoproteza jest nastawiana do panewki.

U osób, u których istnieje duże ryzyko utraty równowagi, przewrócenia się często stosowany obecnie rozwiązaniem jest tzw. głowa dwumobilna. To rozwiązanie, w którym na małą wewnętrzną głowę (np. ceramiczną) nakłada się większą (zbliżoną wielkości do naturalnej głowy). Mniejsza głowa porusza się swobodnie w większej, zewnętrznej głowie polietylenowej, która z kolei obraca się w panewce, dzięki czemu  znacznie zmniejsza się ryzyko zwichnięcia stawu.

Po upewnieniu się, że wszystkie elementy zostały zamocowane prawidłowo, operator zaszywa poszczególne warstwy tkanek. Całość zabiegu trwa zwykle 1–1,5 godziny, choć w przypadku metody cementowej może się on nieznacznie wydłużyć.

Powrót do sprawności po operacji biodra

Rehabilitacja po zabiegu rozpoczyna się niemal natychmiast po operacji. Pionizacja i nauka chodzenia przy pomocy kul są kluczowe już w pierwszych dobach po zabiegu. Regularna współpraca z fizjoterapeutą pozwala uniknąć powikłań, usprawnić regenerację oraz nauczyć pacjenta bezpiecznego funkcjonowania w nowej sytuacji.

Czy można uprawiać sport po wszczepieniu endoprotezy cementowej biodra?

Powrót do aktywności fizycznej po wszczepieniu endoprotezy biodra jest możliwy, jednak wymaga indywidualnej oceny lekarza prowadzącego. Rodzaj aktywności, intensywność oraz stan układu kostno-mięśniowego pacjenta mają kluczowe znaczenie dla decyzji, czy dana dyscyplina sportowa jest bezpieczna.

Zalecane aktywności to m.in.:

• spacerowanie, Nordic Walking,
• jazda na rowerze,
• pływanie (kraul),
• golf, taniec, gimnastyka,
• narciarstwo biegowe, siatkówka.

Niewskazane są m.in.:

• piłka nożna i ręczna,
• sporty walki,
• koszykówka, hokej,
• narciarstwo wodne.

Jakie są możliwe powikłania po cementowej endoprotezie biodra?

Jak każda interwencja chirurgiczna, także cementowa endoprotezoplastyka biodra niesie ryzyko powikłań. Możemy je podzielić na miejscowe (ortopedyczne) i ogólnoustrojowe.

Do najczęstszych powikłań należą:

• infekcje rany i tkanek głębokich,
• aseptyczne obluzowanie komponentów,
• zwichnięcia protezy,
• złamania okołoprotezowe,
• uszkodzenia naczyń i nerwów,
• zakrzepica i zatorowość płucna.

Niektóre z tych powikłań mogą wymagać operacji rewizyjnej. Statystyki wskazują, że około 10% implantów wymaga ponownego leczenia w ciągu 10 lat od pierwotnego zabiegu.

Jak długo wytrzymuje cementowa proteza stawu biodrowego?

Trwałość cementowej endoprotezy stawu biodrowego uzależniona jest od wielu czynników:

• stanu kości
• wagi pacjenta
• obecności chorób współistniejących
• aktywności pacjenta,
• jakości cementu,
• materiału implantu,

Średni okres użytkowania protezy w Europie wynosi około 25 lat. W sprzyjających warunkach implant może spełniać swoją funkcję nawet ponad 35 lat.

Ile kosztuje cementowa endoproteza stawu biodrowego i czy jest refundowana?

Na podstawie zgromadzonych przez nas danych koszt całkowitej endoprotezoplastyki cementowej stawu biodrowego w Polsce waha się od 13 000 zł do 27 460 zł, a średnia cena to około 19 655 zł. Zabieg ten można także wykonać w ramach refundacji NFZ. Czas oczekiwania na operację jest zróżnicowany w zależności od oddziału i wynosi od kilku miesięcy do 2-3 lat.