Gdy krew w żyłach nie krąży prawidłowo (np. wskutek jej zagęszczenia, nadmiernej krzepliwości lub długotrwałego unieruchomienia), w naczyniach mogą pojawić się miejscowe stany zapalne. Skutkują one uszkodzeniem śródbłonka wyściełającego ściany naczyń. W obszarach tych płytki krwi przyklejają się do śródbłonka i tworzą zakrzep. Taka sytuacja jest niebezpieczna z dwóch powodów. Po pierwsze, zakrzepy blokują drożność żył, po drugie, gdy oderwą się od ściany naczynia, mogą doprowadzić do zagrażającego życiu zatoru.
Zakrzepica a lot samolotem
Długi lot samolotem, zwłaszcza na trasach międzykontynentalnych, wiąże się z ryzykiem powstawania zakrzepów, szczególnie gdy pasażer nie zmienia pozycji przez długi czas. U zdrowych osób ryzyko ich wystąpienia jest na szczęście bardzo małe.
Podróżowanie na długie dystanse a zdrowie
Szczególnie narażeni na zakrzepicę są:
- pasażerowie po 60. roku życia,
- osoby, u których występowały już zakrzepy żylne,
- pacjenci po urazach i/lub dłuższym unieruchomieniu,
- osoby z nadwagą,
- nałogowi palacze,
- kobiety zażywające przewlekle środki hormonalne,
- osoby z żylakami lub w krótkim czasie po zabiegach żylnych.
W kontekście żylaków i ich terapii pomocne są:
- właściwe nawodnienie,
- regularne wstawanie i ćwiczenia stóp,
- noszenie podczas lotu pończoch o stopniowanym ucisku, jeśli zostały zalecone.
To proste działania, które ograniczają zastój żylny i wspierają efekt zabiegów.
Obrzęki nóg po locie
Wielogodzinna podróż samolotem, bez przerw na ćwiczenia czy krótki „spacer”, może spowodować zastój krwi i chłonki, a co za tym idzie, obrzęki w okolicach kostek. Choć sama opuchlizna nie musi oznaczać od razu zakrzepicy, warto bacznie przyglądać się sygnałom wysyłanym przez nasz organizm. Jeśli do obrzęków dojdą objawy, takie jak uczucie drętwienia, ostry ból oraz zaczerwienienie lub zwiększona ciepłota kończyn, to znak, że powinniśmy jak najszybciej udać się do lekarza.
Prawidłowe nawodnienie, a także unikanie alkoholu i nadmiaru kofeiny mogą pomóc zminimalizować te objawy. Zaleganie wody w organizmie może powodować dodatkowe nieprzyjemne dolegliwości, dlatego picie czystej wody jest kluczowe. Po niedawnym leczeniu żylaków obrzęk i tkliwość mogą być nieco większe; w takiej sytuacji warto rozważyć lot w pończochach uciskowych i zaplanować częste krótkie spacery po pokładzie.
Lot samolotem po leczeniu żylaków
Warto pamiętać, że leczenie żylaków (np. skleroterapia, ablacja laserowa, miniflebektomia) chwilowo zmienia warunki w układzie żylnym. Tuż po zabiegu może występować stan zapalny żył powierzchownych i mniejsza aktywność ruchowa, co w połączeniu z długotrwałym siedzeniem w samolocie zwiększa ryzyko zastoju krwi. Dlatego planując podróż samolotem po zabiegu, należy szczególnie zadbać o profilaktykę i uzgodnić termin lotu z lekarzem.
W praktyce klinicznej często zaleca się, aby długodystansowy lot po klasycznej operacji żylaków odroczyć mniej więcej o 2 tygodnie. Po zabiegach małoinwazyjnych decyzja zależy od metody, rozległości zabiegu, obecności powikłań oraz indywidualnych czynników ryzyka. Krótsze loty bywają możliwe wcześniej, jeśli rekonwalescencja przebiega prawidłowo, a pacjent stosuje kompresjoterapię i dba o ruch.
Podróż samolotem po usunięciu żylaków
- Skleroterapia a lot: po skleroterapii (płynem lub pianką) kluczowe są codzienne spacery i – jeśli zalecono – pończochy uciskowe. Krótsze podróże są zwykle dobrze tolerowane, natomiast długie loty lepiej odroczyć do czasu oceny gojenia. W razie planu lotu wkrótce po zabiegu omów z lekarzem potrzebę kontroli USG i profilaktyki zakrzepowej.
- Laserowe leczenie żylaków a latanie: po ablacji endowaskularnej (laserowej lub prądem o częstotliwości radiowej) przez pierwsze dni promuje się chodzenie i unikanie długiego siedzenia. Wiele zaleceń dopuszcza krótsze loty po kilku dniach, jeśli nie ma dolegliwości ani powikłań; przed długodystansową podróżą często zaleca się dłuższe odczekanie oraz lot w kompresji.
- Klej cyjanoakrylowy i inne metody małoinwazyjne: choć w niektórych protokołach nie wymaga się rutynowej kompresji, w kontekście lotu argumentem za odroczeniem jest ryzyko unieruchomienia. Zalecenia dot. latania są zbliżone: ruch, nawodnienie i, jeśli lekarz uzna to za zasadne, kompresjoterapia w trakcie podróży.
- Miniflebektomia/operacja klasyczna: po bardziej rozległych zabiegach zaleca się ostrożność, stopniowe zwiększanie aktywności i odłożenie dalekich podróży do czasu stabilnego gojenia ran i oceny chirurga (często około 2 tygodni przed długim lotem).
Konsultacja z lekarzem jest kluczowa, zwłaszcza gdy planujesz lot w krótkim czasie po zabiegu lub masz dodatkowe czynniki ryzyka. Specjalista, znając zastosowaną metodę i wynik badania USG Doppler, określi bezpieczny termin lotu oraz to, czy potrzebne są pończochy, dodatkowe leki lub kontrola przed podróżą.
Warto również zwrócić uwagę na zalecenia związane z noszeniem specjalnych pończoch uciskowych po zabiegu. Mogą one skutecznie zapobiegać powstawaniu obrzęków i poprawiać krążenie krwi. W samolocie, nawet jeśli standardowo nie nosisz kompresji, rozważ jej użycie na czas lotu – to prosta i dobrze tolerowana forma profilaktyki.
Profilaktyka zakrzepicy w samolocie
Jeśli lot trwa dłużej niż 3 godziny, pamiętajmy o regularnym wstawaniu ze swojego miejsca, rozprostowaniu się i np. przejściu korytarzem. Dobrze jest także na czas podróży założyć luźne, wygodne ubrania. Unikaj zakładania nogi na nogę i zadbaj o miejsce na swobodne ruchy stóp.
Ćwiczenia i nawyki minimalizujące ryzyko zakrzepicy
Aby usprawnić krążenie krwi w kończynach dolnych podczas lotu, warto wykonać kilka ćwiczeń. Podczas 2-3 godzin spędzonych w samolocie wystarczy jedna seria składająca się z pięciu ćwiczeń. Długie, trwające 10 czy 12 godzin loty będą wymagać już pięciu czy nawet sześciu powtórzeń całej serii. Te wskazówki są szczególnie ważne u osób po niedawnym leczeniu żylaków.
Przykładowe ćwiczenia usprawniające krążenie i mobilność kończyn dolnych:
- Siedząc w fotelu, unosimy do góry pięty, jednocześnie dociskając palce w podłoże przez 3 sekundy. Następnie rozluźniamy nogi. Całą sekwencję powtarzamy 10 razy.
- To samo ćwiczenie wykonujemy, unosząc palce i wciskając pięty.
- Unosimy jedną nogę i wykonujemy krążenia stopy do wewnątrz i na zewnątrz, od 10 do 15 razy na każdą stronę. To samo robimy z drugą nogą.
- Unosimy delikatnie jedną nogę na 3 sekundy, po czym odkładamy ją na podłoże. Powtarzamy 10 razy na każdą stronę.
- Ręce splatamy ze sobą pod kolanem, po czym przyciągamy ugiętą nogę powoli do brzucha i przytrzymujemy przez 3 sekundy. Powtarzamy 10 razy na każdą stronę.
Regularne wykonywanie tych ćwiczeń, utrzymanie zdrowych nawyków podczas lotu oraz stosowanie kompresji, jeśli została zalecona, znacząco zmniejsza ryzyko zdrowotne związane z długim przebywaniem w jednej pozycji po leczeniu żylaków.
Posłuchaj artykułu:
- Artykuł "Leczenie żylaków a lot samolotem" jest dostępny w formie audio z lektorem - posłuchaj teraz (09:25 minuty)
Źródła:
- Center for Vein Restoration, "Prepare for Takeoff: Can Flying Make Your Varicose Veins Worse?" (www.centerforvein.com)
- Wings Journal, "How to Protect Yourself Against Varicose Veins While Flying" (www.wingsjournal.com)
- Marcin Kucharzewski, Tomasz Urbanek, "Długi lot samolotem a zakrzepica żył głębokich", mp.pl, 2019
- D. Chandra, E. Parisini, D. Mozaffarian, "Meta-analysis: travel and risk for venous thromboembolism", Annals of Internal Medicine, 151(3), 180–190, 2009
-
4.4/5 (opinie 49)