Toksyna botulinowa to oczyszczone białko wytwarzane naturalnie przez bakterie Clostridium botulinum. Jej działanie polega na czasowym zablokowaniu przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, co oznacza, że mięsień po iniekcji toksyny ulega relaksacji. Innymi słowy, przestaje się kurczyć. Korzyści z blokowania nerwów już dawno zostały zauważone przez naukowców.
Współcześnie wykorzystuje się właściwości toksyny botulinowej w kilku dziedzinach medycyny – w tym w neurologii, okulistyce i medycynie estetycznej.
Podczas zabiegów przeprowadzanych u ludzi stosuje się preparaty na bazie toksyny typu A i B.Preparaty toksyny botulinowej różnią się serotypem, składem, zarejestrowanymi wskazaniami i sposobem oznaczania aktywności. Jednostki dawkowania poszczególnych produktów nie są zamienne, dlatego nie można ich bezpośrednio porównywać ani przeliczać.
Zastosowanie medyczne toksyny botulinowej
Toksyna botulinowa jest pierwszą biologiczną trucizną dopuszczoną przez FDA do stosowania w terapii zaburzeń neurologicznych. Neurotoksyna jest obecnie wykorzystywana w leczeniu schorzeń, w których poprawę stanu chorego uzyskuje się przez blokadę połączeń nerwowych.
Przykłady zastosowań medycznych toksyny botulinowej:
-
profilaktyka migreny przewlekłej u dorosłych,
-
dystonia krtaniowa i kurcze powiek,
-
dystonia karku i kończyn,
-
nadmierna potliwość i ślinienie się,
-
zez i kurcze prostnicy.
Zastosowanie estetyczne toksyny botulinowej
Z kolei toksyny botulinowe typu A (m.in. Botox, Dysport i Azzalure) to preparaty zarejestrowane jako środki do spłycania zmarszczek mimicznych twarzy. Rezultaty licznych badań naukowych wykazały, że w dawkach stosowanych w medycynie estetycznej są bezpiecznym sposobem odmłodzenia wyglądu.
Warto zauważyć, że toksyna botulinowa typu A znalazła zastosowanie także w leczeniu blizn i poprawie jakości skóry. Nowoczesne podejścia do terapii z jej użyciem skupiają się na holistycznym podejściu do odmładzania, które uwzględnia poprawę struktury i funkcji skóry, a nie tylko redukcję zmarszczek.
Różnice między toksyną botulinową typu A i B
Choć toksyny typu A i B są używane w podobnych celach, różnią się one przede wszystkim w kontekście ich specyficzności do różnych białek docelowych w organizmie. Toksyna typu A działa głównie na białko SNAP-25, podczas gdy toksyna typu B atakuje białko synaptobrewinę. To różnicuje ich działanie na poziomie molekularnym, co może wpływać na skuteczność i czas działania w różnych zastosowaniach medycznych.
Czy brak efektu po typie A oznacza oporność?
Słabszy efekt leczenia toksyną typu A nie oznacza automatycznie oporności. Ocena odpowiedzi wymaga uwzględnienia między innymi rozpoznania, zastosowanego preparatu, dawki i miejsca podania. W niektórych sytuacjach klinicznych rozważano zastosowanie typu B u pacjentów, którzy przestali odpowiadać na typ A, ale nie jest to uniwersalny zamiennik.
Podsumowując, wybór między toksyną typu A a B zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta oraz specyfiki schorzenia. Ważne jest, aby konsultować się z lekarzem specjalistą, który pomoże ustalić najbardziej odpowiednią formę terapii.
Toksyna botulinowa typu A i B – najważniejsze różnice:
| Cecha | Toksyna botulinowa typu A | Toksyna botulinowa typu B |
|---|---|---|
| Mechanizm | Rozcina białko SNAP-25, hamując uwalnianie acetylocholiny. | Rozcina synaptobrewinę (VAMP), również hamując uwalnianie acetylocholiny. |
| Przykłady zarejestrowanych zastosowań | Zależnie od preparatu: m.in. dystonia szyjna, migrena przewlekła, nadpotliwość pach lub zmarszczki mimiczne. | NeuroBloc był zarejestrowany w UE do leczenia dystonii szyjnej u dorosłych. |
| Przykładowe preparaty | Botox, Dysport, Azzalure. | NeuroBloc — lek, którego pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w UE wycofano w 2022 r. |
| Dawkowanie | Dawkę ustala się dla konkretnego preparatu i wskazania; jednostki różnych produktów typu A nie są zamienne. | Jednostek preparatu typu B nie można bezpośrednio przeliczać na jednostki preparatów typu A. |
Czy toksyna typu B jest stosowana w medycynie estetycznej?
W medycynie estetycznej stosuje się przede wszystkim preparaty toksyny botulinowej typu A, zgodnie ze wskazaniami określonymi dla danego produktu. Typ B wykorzystywano głównie w leczeniu dystonii szyjnej. NeuroBloc, przykład preparatu typu B, utracił pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w UE w 2022 roku z przyczyn handlowych.
Dlaczego kwalifikacja do zabiegu ma znaczenie?
Przed podaniem toksyny ocenia się stan zdrowia pacjenta, miejsce planowanej iniekcji i przyjmowane leki. Znaczenie mają między innymi zakażenie w miejscu podania oraz leki wpływające na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, które mogą nasilać działanie toksyny. Rzadko jej działanie może rozprzestrzenić się poza miejsce iniekcji i spowodować trudności w połykaniu lub oddychaniu.
Skutki uboczne i przeciwwskazania
Stosowanie toksyny botulinowej może prowadzić do pewnych skutków ubocznych, takich jak ból w miejscu iniekcji, bóle głowy, objawy grypopodobne czy opadanie powiek. Przeciwwskazania obejmują m.in. ciążę, karmienie piersią, alergię na składniki preparatu czy schorzenia mięśniowe. Zawsze należy informować lekarza o wszelkich dolegliwościach i przyjmowanych lekach, aby uniknąć potencjalnych interakcji.
Podstawowe przeciwwskazania do stosowania toksyny botulinowej:
-
ciąża,
-
karmienie piersią,
-
alergia na składniki preparatu,
-
schorzenia mięśniowe.
Różnice w dawkowaniu botoksu
Dawki toksyny botulinowej typu A i B mogą się różnić w zależności od zastosowania klinicznego, dlatego ważne jest, aby terapia była dostosowana indywidualnie przez specjalistę.
Bezpieczeństwo toksyny botulinowej
Toksyna botulinowa jest uznawana za bezpieczną w zastosowaniach zarówno estetycznych, jak i terapeutycznych, o ile jest stosowana przez wykwalifikowanych specjalistów i zgodnie z zaleceniami.
Posłuchaj artykułu:
- Artykuł "Toksyna botulinowa Typu A i Typu B - różnice w zastosowaniu" jest dostępny w formie audio z lektorem - posłuchaj teraz (08:10 minuty)
Źródła:
- https://cosmetic.decorexpro.com/pl/, "Toksyna botulinowa typu A i jej zastosowanie w kosmetologii" (cosmetic.decorexpro.com), https://cosmetic.decorexpro.com/pl/
- Aleksandra Żerdzińska, "Zastosowanie toksyny botulinowej w praktyce dermatologicznej" (www.wiadomoscidermatologiczne.pl), https://www.wiadomoscidermatologiczne.pl, 2024
- Chilicka-Jasionowska K., Wróblewska M., "Toksyna botulinowa typu A – zastosowanie w medycynie estetycznej" (cejsh.icm.edu.pl), Central European Journal of Social Sciences and Humanities
- Pacific BioLabs, "Botulinum Toxin A versus B. What is the Difference?" (pacificbiolabs.com), https://pacificbiolabs.com/
-
4.2/5 (opinie 33)