Czy zabieg obrzezania można przeprowadzić u pacjentów w każdym wieku?

Jeżeli u pacjenta istnieją medyczne wskazania do obrzezania (np. nawracające zapalenia żołędzi, stulejka patologiczna, zaciśnięcie napletka), w praktycznie każdym wieku zabieg można przeprowadzić.

Inaczej jest natomiast w sytuacji, kiedy obrzezanie miałoby zostać wykonane wyłącznie z powodów pozamedycznych (np. religijnych lub obyczajowych). W takich przypadkach najczęściej rozważa się okres noworodkowo‑niemowlęcy albo wiek, w którym dziecko wchodzi w dojrzewanie i rozumie cel oraz przebieg procedury.

W praktyce wiele ośrodków wykonuje obrzezanie u noworodków, niemowląt i małych dzieci, o ile nie ma przeciwwskazań, spełnione są wymogi etyczno‑prawne, a rodzice/opiekunowie wyrażą świadomą zgodę.

Obrzezanie a wiek pacjenta – kiedy można wykonać zabieg?

Przeprowadzenie obrzezania u małego dziecka (mającego mniej niż 10–12 lat) bez wyraźnych wskazań medycznych może wiązać się z dyskomfortem psychicznym i trudnościami we współpracy podczas zabiegu oraz rekonwalescencji. Dlatego planowanie zabiegu w tym wieku wymaga indywidualnej oceny dojrzałości dziecka, sytuacji rodzinnej i warunków organizacyjnych.

Nie oznacza to jednak, że we wczesnodziecięcym okresie zwykle się go nie wykonuje – w wielu ośrodkach, przy braku przeciwwskazań i po rzetelnej rozmowie z rodzicami, zabieg przeprowadza się właśnie w okresie noworodkowo‑niemowlęcym lub we wczesnym dzieciństwie.

Obrzezanie noworodków i niemowląt

U noworodków i niemowląt obrzezanie bywa technicznie prostsze, gojenie szybsze, a ryzyko drobnych powikłań jest zwykle najniższe. Z kolei u nastolatków i dorosłych możliwa jest świadoma zgoda pacjenta oraz aktywny udział w opiece pooperacyjnej. Ostateczną decyzję o terminie podejmuje się indywidualnie, biorąc pod uwagę przyczynę zabiegu, dojrzałość dziecka, komfort rodziny, uwarunkowania etyczno‑prawne i zalecenia lekarza.

U pozostałych pacjentów obrzezanie (o ile nie istnieją przeciwwskazania) można wykonać w dowolnym wieku. U dzieci i dorosłych z ostrym stanem zapalnym okolicy intymnej zabieg często planuje się po opanowaniu infekcji, co zmniejsza ryzyko powikłań i poprawia gojenie. Warto wiedzieć, że odsetek drobnych powikłań nieznacznie rośnie u starszych dzieci i dorosłych w porównaniu z noworodkami.

Kiedy odroczyć zabieg u noworodka/niemowlęcia?

Nie w każdym przypadku obrzezanie jest możliwe.

Do przeciwskazań w obrzezaniu niemowląt możemy zaliczyć:

• wcześniactwo, mała masa urodzeniowa lub niestabilny stan ogólny,
• żółtaczka wymagająca leczenia (np. fototerapią),
• podejrzenie/anomalie prącia (np. buried penis, mikropenis, spodziectwo, podejrzenie zaburzeń różnicowania płci) – napletek może być potrzebny do ewentualnej rekonstrukcji,
• dodatni wywiad rodzinny w kierunku skaz krwotocznych lub niewyjaśnione krwawienia u dziecka – do czasu diagnostyki,
• aktywna, nasilona infekcja lub owrzodzenia w okolicy zabiegu.

Wskazania i przeciwwskazania do obrzezania

U chłopców przed okresem dojrzewania nierozciągalność napletka i brak pełnej odprowadzalności są często zjawiskiem fizjologicznym (stulejka fizjologiczna) i zwykle stopniowo ustępują z wiekiem. Sama w sobie nie stanowi wskazania do obrzezania. W wielu przypadkach wystarczają obserwacja, delikatna higiena bez forsownego odciągania napletka, a w razie dolegliwości – krótkotrwałe leczenie miejscowe zalecone przez lekarza.

Najczęstsze wskazania medyczne obejmują:

• stulejkę patologiczną i trudności z odprowadzaniem napletka, zwłaszcza gdy powodują ból, pęknięcia skóry lub problemy higieniczne,
• nawracające zapalenia żołędzi/napletka lub nawracające zakażenia układu moczowego związane z patologią napletka,
• zaciśnięcie napletka (parafimoza),
• liszaj twardzinowy zajmujący napletek,
• urazy lub blizny napletka, które utrudniają funkcję lub higienę.

Przeciwwskazania (względne lub bezwzględne) to m.in.:

• wady rozwojowe prącia (np. spodziectwo, buried penis, mikropenis) lub podejrzenie zaburzeń różnicowania płci – napletek może być potrzebny do rekonstrukcji,
• aktywna, nasilona infekcja lub owrzodzenia w okolicy zabiegu – najpierw konieczne jest leczenie zachowawcze,
• zaburzenia krzepnięcia krwi lub przyjmowanie leków przeciwkrzepliwych bez odpowiedniego przygotowania; dodatni wywiad rodzinny w kierunku skaz wymaga oceny,
• ogólny zły stan zdrowia, niewyrównana cukrzyca lub inne schorzenia zwiększające ryzyko zakażeń – wymagają optymalizacji przed zabiegiem.

Ocena wskazań i przeciwwskazań odbywa się podczas konsultacji urologicznej lub chirurgicznej. Lekarz omówi też ewentualne alternatywy (np. leczenie miejscowe stulejki u dzieci) i realne korzyści z zabiegu.