Jakie są wskazania do zabiegu alloplastyki stawu kolanowego?

Kolano jest największym stawem występującym w ludzkim organizmie. Obciążenie, jakiemu jest poddawane, może sięgać nawet 300 kilogramów. Z wiekiem dochodzi do zmian w obrębie tkanek łącznych, co osłabia struktury budujące staw.

Innymi czynnikami sprzyjającymi uszkodzeniom stawu kolanowego są nadmierna masa ciała, uprawianie niektórych sportów – zwłaszcza ekstremalnych – a także zaburzenia metaboliczne oraz przebyte urazy. Coraz częściej zwraca się również uwagę na wpływ siedzącego trybu życia i osłabienia mięśni stabilizujących kolano.

Zmiany chorobowe kolana a konieczność alloplastyki

Istnieją jednostki chorobowe, które szczególnie często prowadzą do zaburzeń funkcji stawu kolanowego i rozważenia leczenia operacyjnego. W reumatoidalnym zapaleniu stawów dochodzi do przewlekłego procesu zapalnego w jamie stawowej, prowadzącego do stopniowej destrukcji chrząstki i powierzchni stawowych.

Choroba zwyrodnieniowa stawów (osteoartroza) występuje najczęściej u osób po 50. roku życia, choć coraz częściej diagnozowana jest także u młodszych pacjentów. Postęp choroby skutkuje pogorszeniem jakości chrząstki, deformacją stawu, ograniczeniem ruchomości oraz nasilającym się bólem wpływającym na codzienne funkcjonowanie.

Aktualne wytyczne podkreślają znaczenie wczesnego rozpoznania i leczenia zachowawczego, jednak u części pacjentów proces chorobowy postępuje mimo prawidłowo prowadzonej terapii.

Leczenie zachowawcze kolana przed decyzją o operacji

Redukcję objawów bólowych i poprawę funkcji stawu kolanowego można uzyskać różnymi metodami zachowawczymi.

Metody zachowawcze:

• zmniejszenie masy ciała, co ogranicza obciążenie stawu,
• stosowanie zimnych okładów,
• farmakologiczne przyjmowanie leków przeciwbólowych,
• podawanie substancji przeciwzapalnych bezpośrednio do jamy stawowej.

Uzupełnieniem terapii jest fizjoterapia, ćwiczenia wzmacniające mięśnie uda oraz modyfikacja stylu życia. Odpowiednio prowadzona rehabilitacja może opóźnić konieczność zabiegu, jednak nie zawsze pozwala zatrzymać postęp choroby.

Wskazania do alloplastyki stawu kolanowego

Nasilenie dolegliwości może osiągnąć taki stopień, że jedyną skuteczną metodą leczenia pozostaje zabieg operacyjny. Decyzja o alloplastyce podejmowana jest indywidualnie, z uwzględnieniem wieku pacjenta, stopnia zaawansowania zmian oraz wpływu choroby na jakość życia.

Wskazaniami do zabiegu alloplastyki są:

• bóle niereagujące na leki przeciwbólowe, występujące także w spoczynku i w nocy,
• poważne ograniczenie ruchomości stawu,
• trudność w podejmowaniu aktywności fizycznej i wykonywaniu codziennych czynności,
• znaczne zniekształcenie kończyny, np. koślawość,
• nieskuteczność innych metod leczenia, takich jak artroskopia.

Proteza kolana a poprawa jakości życia

Celem protezowania kolana jest przede wszystkim poprawa jakości życia chorego. Zmniejszenie bólu oraz przywrócenie ruchomości umożliwia powrót do samodzielności i codziennej aktywności.

Badania kliniczne wskazują, że u większości pacjentów po alloplastyce dochodzi do wyraźnej poprawy sprawności oraz redukcji dolegliwości bólowych już w pierwszych miesiącach po operacji.

Przebieg zabiegu alloplastyki stawu kolanowego

Zabieg alloplastyki kolana polega na wymianie chorego stawu kolanowego na protezę, czyli implant zastępujący naturalne elementy stawu. Chirurg wykonuje precyzyjne cięcia w kościach, przygotowując miejsce pod implant, który następnie mocowany jest za pomocą cementu kostnego lub metod bezcementowych.

Podczas alloplastyki często wymieniane są trzy elementy stawu: kość udowa, kość piszczelowa oraz rzepka. Nowoczesne protezy projektowane są tak, aby jak najlepiej odwzorować biomechanikę kolana i ograniczyć ryzyko powikłań.

Alloplastyka stawu kolanowego należy obecnie do najczęściej wykonywanych zabiegów ortopedycznych. Skuteczność oceniana jest na około 90%, a kluczowym elementem powodzenia leczenia pozostaje odpowiednio prowadzona rehabilitacja.