Obrzezanie jako metoda leczenia stulejki

Pod pojęciem stulejki (łac. phimosis) należy rozumieć stan, w którym nie można odprowadzić napletka i odsłonić żołądź prącia z powodu występowania pierścienia włóknistego na jego szczycie. Najczęściej jest ona wrodzona i może dotyczyć nawet 20% chłopców. Należy ją jednak odróżnić od sklejenia się napletka, które występuje fizjologicznie u niemowląt i małych dzieci. Stulejka może występować również u starszych mężczyzn. Wtedy pod jej pojęciem rozumiemy również sytuację, w której napletek pozwala się odprowadzić do rowka zażołędnego, ale powstałe podczas erekcji zwężenie powoduje ból i ucisk. Najczęstszymi przyczynami takiego stanu rzeczy są zaniedbania higieniczne, nawracające zmiany zapalne oraz cukrzyca.

Stulejka – objawy, rozpoznanie i leczenie zachowawcze

Rozpoznanie stulejki jest zwykle kliniczne i poprzedza każdą decyzję o leczeniu. Lekarz zbiera szczegółowy wywiad (m.in. wiek, czas trwania dolegliwości, pęknięcia skóry napletka, trudności w oddawaniu moczu, ból przy wzwodzie lub współżyciu, epizody zapaleń, choroby towarzyszące – zwłaszcza cukrzycę – oraz dotychczasowe próby leczenia) i wykonuje badanie przedmiotowe narządów płciowych.

Diagnostyka i kwalifikacja do leczenia

W badaniu ocenia się stopień odprowadzalności napletka, obecność pierścienia bliznowatego, pęknięć, cech stanu zapalnego, wygląd wędzidełka oraz zmiany skórne mogące sugerować liszaj twardzinowy.

Różnicowanie obejmuje odróżnienie stulejki patologicznej od fizjologicznej nieodprowadzalności napletka u dzieci, która często ustępuje samoistnie, oraz wykluczenie załupka – stanu wymagającego pilnej interwencji.

Badania pomocnicze są zlecane w razie wskazań:

• przy podejrzeniu zakażenia dróg moczowych – badanie ogólne i/lub posiew moczu;
• przy nawracających zakażeniach lub innych objawach sugerujących zaburzenia metaboliczne – ocena gospodarki węglowodanowej;
• w przypadku nasilonego zapalenia – rozważenie wymazu z napletka/żołędzi.

Gdy obraz kliniczny jest niejednoznaczny lub podejrzewa się chorobę dermatologiczną, możliwa jest konsultacja urologiczna lub dermatologiczna.

Postępowanie zachowawcze przed zabiegiem jest zalecane zwłaszcza u dzieci i obejmuje miejscowe glikokortykosteroidy przez kilka tygodni, zwykle z delikatnymi ćwiczeniami odprowadzania napletka oraz leczenie ewentualnych zakażeń. U części dorosłych bez cech bliznowacenia można rozważyć podobne postępowanie, choć skuteczność bywa mniejsza.

Kwalifikacja do zabiegu jest najczęściej uzasadniona w przypadku stulejki bliznowatej, nieskuteczności leczenia zachowawczego, nawracających zapaleń, pęknięć i bliznowacenia, podejrzenia liszaja twardzinowego, znacznych trudności w oddawaniu moczu lub istotnych dolegliwości bólowych przy współżyciu.

Przed zaplanowaniem zabiegu lekarz omawia możliwe metody, oczekiwany efekt estetyczny i funkcjonalny, rodzaj znieczulenia oraz potencjalne ryzyka. Zwykle zaleca się wyleczenie aktywnego stanu zapalnego przed operacją i omówienie przyjmowanych leków (w tym przeciwzakrzepowych). U pacjentów z cukrzycą ważna jest dobra kontrola glikemii.

Powikłania nieleczonej stulejki

Nieleczona stulejka jest przyczyną dolegliwości bólowych związanych z oddawaniem moczu, a w skrajnych przypadkach może spowodować utrudnienie odpływu moczu, zakażenia układu moczowego, niewydolność nerek i urosepsę. Ponadto może całkowicie uniemożliwić współżycie seksualne, powodując tym samym frustrację, a nawet depresję.

Odrębnym problemem są komplikacje psychologiczne, które mogą wynikać z chronicznego bólu i dyskomfortu. Pacjenci mogą unikać kontaktów intymnych, co prowadzi do obniżenia samooceny oraz problemów w relacjach interpersonalnych. Dlatego ważne jest, aby nie lekceważyć objawów stulejki i jak najszybciej skonsultować się z lekarzem.

Obrzezanie – leczenie stulejki

W przypadku stulejki bliznowatej leczeniem z wyboru jest zabieg operacyjny. U chłopców i młodszych pacjentów rozważa się wcześniej leczenie zachowawcze maściami sterydowymi, które bywa skuteczne i może zapobiec operacji.

W zależności od stopnia zaawansowania choroby stosuje się różne metody chirurgiczne, a wśród nich obrzezanie (łac. circumcisio) – jeden z najstarszych zabiegów chirurgicznych na świecie. Zabieg obrzezania stosowany był już w starożytnym Egipcie, a w wielu religiach nadal jest kultywowany jako jeden z rytuałów. Procedura ta stosowana jest również w medycynie i stanowi najskuteczniejszą metodę leczenia stulejki, gwarantując jej bezpowrotność.

Metody obrzezania i przebieg zabiegu

Zabieg cyrkumcyzji polega na częściowym lub całkowitym usunięciu napletka prącia. Stosowany jest on tylko w ciężkich lub nawracających przypadkach stulejki. Operacja przeprowadzana jest przez lekarza urologa w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym.

Ze względu na położenie blizny pooperacyjnej wyróżniamy dwie metody wykonywania zabiegu – „low”, czyli nisko, kiedy znajduje się ona blisko żołędzi, oraz „high” – wysoko, gdy blizna zlokalizowana jest w większej odległości od żołędzi. W pierwszym przypadku wewnętrzna część napletka usuwana jest w całości, w drugim zaś wcale lub jedynie jej niewielki fragment.

Kolejny podział związany jest z ilością pozostawianej skóry, która pokrywa żołądź. Metoda „tight” (ciasno) charakteryzuje się trwałym jej odsłonięciem zarówno podczas spoczynku, jak i wzwodu. Z kolei „loose” (luźny) umożliwia ruch skóry podczas erekcji, a w spoczynku częściowo zakrywa ona żołądź penisa. Oba rodzaje łączone są ze sobą, dając cztery style przeprowadzenia zabiegu – „high and tight”, najczęściej wykonywaną, oraz „high and loose”, „low and tight” i „low and loose”. Sama procedura trwa około 45–75 minut.

Rekonwalescencja i zalecenia po obrzezaniu

W zależności od rodzaju znieczulenia i miejsca, w którym przeprowadza się zabieg, pacjent może opuścić klinikę tego samego lub następnego dnia. Zazwyczaj rana goi się około 15–20 dni i w tym czasie konieczna jest kontrola lekarska oraz wymiana opatrunków. Wskazane jest również, aby przez miesiąc od zabiegu nie podejmować aktywności seksualnej.

Po zabiegu pacjenci mogą odczuwać dyskomfort oraz opuchliznę, które stopniowo zmniejszają się w trakcie gojenia rany. Ważne jest, aby stosować się do zaleceń lekarskich w kwestii higieny i unikania wysiłku fizycznego. Regularne wizyty kontrolne są ważne, aby upewnić się, że gojenie przebiega prawidłowo i nie występują komplikacje, takie jak infekcje.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Niezwłoczny kontakt z lekarzem jest wskazany w razie nasilającego się bólu, krwawienia, ropnej wydzieliny, gorączki, silnego zaczerwienienia lub trudności w oddawaniu moczu.

Koszt obrzezania i dostępność zabiegu

Zabieg obrzezania w szczególnych wypadkach może być przeprowadzany w ramach świadczeń Narodowego Funduszu Zdrowia. Komercyjnie jest on wykonywany w wielu klinikach w Polsce, a cena obrzezania waha się w okolicach 1 800–3 500 zł.

Publicznie czy komercyjnie?

Warto przed podjęciem decyzji o zabiegu skonsultować się z lekarzem, który przeprowadzi dokładną ocenę medyczną i doradzi najlepsze rozwiązanie. Informacje na temat dostępnych opcji, zarówno w sektorze publicznym, jak i prywatnym, pomogą pacjentowi podjąć świadomą decyzję.

Każdy przypadek stulejki jest inny, dlatego ważne jest, aby leczenie było indywidualnie dostosowane do pacjenta, uwzględniając jego stan zdrowia oraz specyficzne potrzeby.