Alloplastyka całkowita cementowa stawu biodrowego - kiedy stosuje się zabieg?

Kiedy leczenie zachowawcze stawu biodrowego przestaje być wystarczające, należy rozważyć przeprowadzenie zabiegu całkowitej alloplastyki stawu biodrowego, podczas którego zniszczony staw biodrowy jest zastępowany sztucznym, czyli endoprotezą. Endoprotezy cementowe są osadzane w kości za pomocą specjalnego, obojętnego dla tkanek cementu kostnego. Endoprotezy te stosuje się zazwyczaj u osób starszych, u których tkanka kostna jest słabsza, a jej gojenie przebiega dłużej.

Implanty mają na celu odtworzenie funkcji stawu, wyeliminowanie dyskomfortu oraz pomoc pacjentowi w powrocie do aktywnego trybu życia.

Wskazania do endoprotezy cementowej biodra

Najważniejszym wskazaniem do wykonania zabiegu alloplastyki stawu biodrowego jest zniesienie bólu i przywrócenie prawidłowej funkcji zmienionego zwyrodnieniowo stawu.

Udany zabieg wszczepienia endoprotezy jest szansą na powrót do sprawności i wykonywania bez bólu wszystkich codziennych czynności. Z tego powodu endoprotezoplastyka uważana jest za jedno z największych osiągnięć medycyny XX wieku. Jest szansą na powrót do pełnej sprawności.

Oprócz wspomnianych chorób, do wskazań należą także przypadki awaskularnej martwicy głowy kości udowej oraz powikłania pourazowe, które uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie stawu biodrowego.

Najważniejsze wskazania do zabiegu obejmują:

• zaawansowaną chorobę zwyrodnieniową z bólem spoczynkowym lub nocnym oraz znacznym ograniczeniem chodzenia,
• dislokowane złamanie szyjki kości udowej u osób starszych,
• reumatoidalne zapalenie stawów i inne zapalne artropatie,
• awaskularną martwicę głowy kości udowej w stadium zaawansowanym,
• powikłania pourazowe utrudniające prawidłowe obciążanie kończyny,
• operacje rewizyjne endoprotezy,
• istotną osteoporozę/niska gęstość mineralna kości i szeroki kanał kostny,
• konieczność wczesnego pełnego obciążania kończyny po operacji.

Przygotowanie i przebieg operacji biodra

Przed podjęciem decyzji o operacji wykonuje się ocenę stanu pacjenta.

Przygotowanie pacjenta do operacji biodra obejmuje:

• badanie kliniczne i ocenę nasilenia dolegliwości oraz ograniczeń w codziennym funkcjonowaniu,
• badania obrazowe (standardowo RTG miednicy i biodra w dwóch projekcjach, w niektórych przypadkach tomografia komputerowa),
• ocenę masy kostnej – przy podejrzeniu osteoporozy zlecana jest densytometria DXA,
• podstawowe badania laboratoryjne (morfologia, parametry stanu zapalnego, kreatynina, elektrolity, układ krzepnięcia),
• ocenę ewentualnych ognisk infekcji wymagających leczenia przed zabiegiem.

Ważna jest także kwalifikacja anestezjologiczna (np. EKG u osób dorosłych), ocena ryzyka zakrzepowo‑zatorowego i ewentualna modyfikacja leków przeciwkrzepliwych. Na podstawie jakości kości w badaniach obrazowych planuje się rodzaj i sposób mocowania implantów, w tym zastosowanie cementu kostnego.

Znieczulenie i profilaktyka okołooperacyjna

Operację implantacji endoprotezy stawu biodrowego, czyli całkowitą alloplastykę cementową, przeprowadza się w znieczuleniu zewnątrzoponowym, rzadziej ogólnym. Przed zabiegiem pacjent otrzymuje osłonę antybiotykową oraz heparynę drobnocząsteczkową, minimalizującą ryzyko zakrzepicy żylnej.

Po zabiegu czasami konieczne jest podanie koncentratu krwinek czerwonych ze względu na utratę krwi w czasie zabiegu i w okresie pooperacyjnym. Możliwe jest zastosowanie zabiegu autotransfuzji zwrotnej.

Elementy endoprotezy i cementowanie

Podczas zabiegu całkowitej alloplastyki stawu biodrowego zużytą głowę kości udowej zastępuje się metalową lub ceramiczną kulą, osadzoną na trzpieniu, podczas gdy panewka zostaje rozwiercona i zastąpiona plastikową lub metalową wkładką. Endoproteza cementowa mocowana jest do kości za pomocą cementu kostnego (stąd nazwa tego typu implantu).

Jest to metylometakrylan, który w egzotermicznym procesie polimeryzacji zastyga i zapewnia mocne połączenie elementów endoprotezy z kością.

Korzyści i rehabilitacja po endoprotezie biodra

Całkowita alloplastyka cementowa stawu biodrowego pozwala pacjentom przede wszystkim uwolnić się od bólu i konieczności przyjmowania środków przeciwbólowych. Przywrócenie sprawności fizycznej u osób po zabiegu jest zależne od wieku, stanu chorego i intensywności rehabilitacji.

Co najważniejsze, pacjenci po wstawieniu endoprotezy stawu biodrowego odzyskują ruchomość stawu biodrowego, a po odpowiedniej rehabilitacji możliwe jest uprawianie sportu.

Rehabilitacja po operacji biodra

Rehabilitacja stanowi integralną część składową leczenia, umożliwiając nie tylko odzyskanie pełnej funkcjonalności stawu, ale także poprawiając jakość życia pacjentów. Z tego powodu istotne jest, aby rozpoczęcie rehabilitacji miało miejsce jak najwcześniej ale zgodnie z zaleceniami specjalisty.

W wielu ośrodkach po cementowej alloplastyce dopuszcza się wczesne obciążanie operowanej kończyny w granicach bólu, co wspiera szybkie uruchomienie i skraca czas hospitalizacji.

Rehabilitacja po endoprotezie obejmuje:

• jak najszybsze rozpoczęcie rehabilitacji,
• wczesne obciążanie operowanej kończyny,
• indywidualnie dostosowane programy rehabilitacyjne,
• redukcję czasu hospitalizacji.

Nowoczesne technologie w endoprotezoplastyce biodra

Dzięki zaawansowanym technikom obrazowania, takim jak tomografia komputerowa czy MRI, możliwe jest jeszcze dokładniejsze dopasowanie implantu do indywidualnych potrzeb pacjenta, co zwiększa jego trwałość oraz komfort użytkowania.

Spersonalizowane implanty (custom-made)

Endoprotezoplastyka jest wciąż dynamicznie rozwijającą się dziedziną ortopedii. Produkowane są coraz nowsze, bardziej anatomiczne i wytrzymalsze elementy sztucznego stawu. Przyszłością ortopedii są najnowsze endoprotezy stawu biodrowego, tzw. spersonalizowane implanty (custom-made), wykonane specjalnie dla konkretnego pacjenta.

Są dopasowywane do kształtu zmienionego chorobowo stawu biodrowego określonego pacjenta.

Endoproteza cementowa biodra zazwyczaj jest stosowana u starszych pacjentów, chorych ze znacznie obniżoną masą kostną w przebiegu osteoporozy i cierpiących na reumatoidalne zapalenie stawów.