Aparat ortodontyczny a leczenie stomatologiczne

Implanty stomatologiczne, różnego rodzaju licówki, zabiegi wybielania zębów – wymienione stanowią zaledwie kilka sposobów, pozwalających na uzyskanie pięknego uśmiechu.

Na jego wygląd wpływa jednak nie tylko kolor i kształt zębów, ale i ich ułożenie w obrębie jamy ustnej – ewentualne defekty zgryzu zaburzające estetykę uśmiechu, mogą być w takich przypadkach korygowane poprzez zastosowanie aparatów ortodontycznych.

Pacjenci miewają zwykle bardzo dużo pytań, dotyczących leczenia ortodontycznego. Obejmują one zarówno to, czy zakładanie aparatu boli i jak długo leczenie będzie trwać, wielu pacjentów martwi się również o stan swoich zębów już w trakcie noszenia aparatu ortodontycznego.

Leczenie ortodontyczne a zdrowie zębów

Zęby w trakcie noszenia aparatu ortodontycznego – przy nieprzestrzeganiu odpowiedniej higieny przez pacjenta – są bardziej podatne na schorzenia ich dotyczące. Aby takowe ryzyko zminimalizować, przed rozpoczęciem leczenia ortodontycznego stan jamy ustnej pacjenta powinien w zasadzie być idealny.

O leczeniu stomatologicznym można pomyśleć jeszcze przed odwiedzeniem ortodonty, jednakże nie zawsze jest to tak do końca korzystne. Czasami bowiem – aby możliwe było uzyskanie prawidłowego ustawienia zębów – pojedyncze z nich są usuwane.

W sytuacji, gdy ząb objęty np. próchnicą i tak miałby podlegać resekcji jeszcze przed założeniem aparatu ortodontycznego, jego leczenie raczej mijałoby się z celem (a dodatkowo narażałoby pacjenta na poniesienie niepotrzebnych kosztów).

Najważniejsze przygotowania przed leczeniem ortodontycznym:

• wyleczenie ognisk próchnicy,
• usunięcie kamienia nazębnego,
• ocena jamy ustnej przez ortodontę,
• wykonanie diagnostyki radiologicznej,
• zaplanowanie ewentualnych ekstrakcji zębów.

Stan jamy ustnej przed założeniem aparatu

Przed założeniem aparatu powinny zostać wyleczone ogniska próchnicy w zębach, oprócz tego korzystne jest usunięcie kamienia nazębnego. Właściwe przygotowanie do leczenia ortodontycznego sprawi, że ryzyko pojawienia się problemów już w trakcie noszenia aparatu zostanie zmniejszone.

W ostatnich latach coraz częściej podkreśla się również znaczenie diagnostyki radiologicznej – tomografia CBCT pozwala lepiej ocenić struktury kostne i planować leczenie, szczególnie u pacjentów z trudniejszymi wadami zgryzu lub dużą liczbą wcześniejszych uzupełnień protetycznych. Dzięki temu leczenie ortodontyczne może być prowadzone bezpieczniej i z większą przewidywalnością efektów.

Higiena jamy ustnej przy aparacie ortodontycznym

Pacjenci noszący aparat ortodontyczny otrzymują szereg zaleceń, których powinni przestrzegać. Obejmują one szczególnie częste czyszczenie zębów – związane jest to z tym, że pomiędzy nimi a elementami aparatu stosunkowo łatwo gromadzą się resztki jedzenia.

Osoby będące w trakcie leczenia ortodontycznego zęby powinny myć w zasadzie po każdym posiłku, dodatkowo zaleca się korzystanie z nici dentystycznej oraz specjalnych szczoteczek dla użytkowników aparatów – regularność higieny ma kluczowe znaczenie.

Warto również stosować płukanki z fluorem oraz pasty o zwiększonej zawartości tego pierwiastka – jest to rekomendowane w aktualnych wytycznych wielu towarzystw stomatologicznych, ponieważ skutecznie zmniejsza ryzyko tzw. białych plam demineralizacyjnych. Są one jednym z najczęstszych powikłań leczenia stałym aparatem.

Czasami jednak, nawet mimo przestrzegania tej całej gamy zaleceń, u pacjenta i tak pojawia się konieczność odwiedzenia stomatologa – co wtedy zrobić?

Najważniejsze zasady higieny przy aparacie ortodontycznym:

• szczotkowanie zębów po każdym posiłku,
• używanie nici dentystycznych oraz szczoteczek międzyzębowych,
• stosowanie płukanek z fluorem,
• regularne wizyty kontrolne i higienizacyjne,
• unikanie twardych i lepkich pokarmów.

Leczenie stomatologiczne podczas noszenia aparatu

Leczenie stomatologiczne podczas noszenia aparatu ortodontycznego jest jak najbardziej możliwe. W razie konieczności uzyskania dostępu do części zębów znajdujących się za umocowaną na zębach strukturą możliwe jest po prostu tymczasowe jej ściągnięcie.

Jeżeli tylko stomatolog posiada odpowiednie umiejętności, może dokonać tego sam. W innych przypadkach może dochodzić do współpracy tego specjalisty z ortodontą, który na czas konieczny do przeprowadzenia leczenia stomatologicznego zdejmie wymagane do tego elementy aparatu, a później umieści je z powrotem na swoim miejscu.

Bezpieczeństwo i planowanie leczenia

W najnowszych rekomendacjach zwraca się uwagę, że planowanie leczenia powinno uwzględniać współistniejące choroby przyzębia. U pacjentów z aktywną paradontozą leczenie ortodontyczne nie może być rozpoczęte do czasu ustabilizowania stanu zapalnego – zbyt duże siły ortodontyczne mogą prowadzić do utraty kości, a nawet zębów.

Podejrzenie występowania u siebie jakichkolwiek nieprawidłowości w zakresie zdrowia zębów powinno skłonić pacjenta noszącego aparat ortodontyczny do jak najszybszego odwiedzenia stomatologa. Związane jest to choćby z tym, że np. ewentualne ogniska próchnicy – o ile wcześnie wykryte – mogą być na tyle małe, że do ich leczenia nie będzie konieczne zdejmowanie elementów aparatu.

Dodatkowo im szybciej zostanie podjęta interwencja, tym lepiej – w przypadku bowiem istnienia u chorego próchnicy na jednym zębie zwiększone jest ryzyko, że choroba zaatakuje również pozostałe zęby.

Coraz większe znaczenie przywiązuje się także do profilaktyki u pacjentów ortodontycznych – profesjonalna higienizacja co 3–6 miesięcy, fluoryzacja gabinetowa oraz regularne kontrole stomatologiczne pomagają utrzymać zdrowe zęby przez cały okres leczenia, który przy bardziej złożonych wadach może trwać nawet 2–3 lata.