Czy implant zębowy może się nie przyjąć?

Implant zębowy to najczęściej tytanowa (lub tytanowo‑cyrkonowa) śrubka, którą umieszcza się w kości szczęki lub żuchwy w miejscu po utraconym zębie. Zastępuje ona jego korzeń i służy jako baza dla korony imitującej naturalne uzębienie. Pacjenci decydują się na implantację, ponieważ pozwala ona odzyskać uśmiech i funkcję żucia, a same implanty cechują się wysoką trwałością.

Warto podkreślić, że w praktyce stomatologicznej rzadko dochodzi do immunologicznego „odrzutu” tak jak w przypadku przeszczepów narządów. Częściej mamy do czynienia z brakiem pełnej osteointegracji lub z zapaleniem tkanek okołowszczepowych.

Jak każda ingerencja, również ten zabieg wiąże się z pewnym odsetkiem niepowodzeń i powikłań.

Przyczyny odrzucenia implantu

Procedura założenia implantu zębowego jest bardzo skuteczna. Nowsze przeglądy badań wskazują, że przeżycie implantów po 5–10 latach utrzymuje się zwykle na poziomie około 95–98%. Wczesne niepowodzenia, związane z brakiem osteointegracji w pierwszych miesiącach, wahają się najczęściej między 1–3%, zależnie od warunków anatomicznych, protokołu leczenia i doświadczenia operatora.

Warto jednak mieć na uwadze, że dane z dużych ośrodków mogą nieco odbiegać od rzeczywistości w indywidualnych przypadkach, a definicje „sukcesu” i „przeżycia” nie zawsze są tożsame.

Nawyki i styl życia

W wielu przypadkach za odrzucenie implantu zębowego odpowiadają nieprawidłowe nawyki pacjenta, przede wszystkim palenie papierosów. Dym zawiera substancje zwężające naczynia krwionośne, co utrudnia gojenie się tkanek wokół implantu. Również pewne schorzenia, takie jak cukrzyca czy leczenie bisfosfonianami (stosowanymi m.in. w osteoporozie), przyczyniają się do wyższego ryzyka niepowodzenia procedury.

Choroby i leki

W przypadku cukrzycy dobra kontrola glikemii pozwala uzyskać rezultaty zbliżone do populacji ogólnej, choć gojenie może przebiegać wolniej. Niewyrównana cukrzyca zwiększa ryzyko zakażeń i zapaleń tkanek okołowszczepowych.

Choroby i leki wpływające na implanty:

• leki antyresorpcyjne (bisfosfoniany, denosumab): długotrwała terapia, zwłaszcza dożylna i/lub w wysokich dawkach, zwiększa ryzyko martwicy kości szczęk,
• radioterapia w obszarze twarzoczaszki, zaawansowana choroba przyzębia w wywiadzie oraz palenie tytoniu podnoszą ryzyko powikłań i utraty kości wokół implantu,
• przeciążenia okluzyjne, takie jak bruksizm, mogą zaburzać osteointegrację i sprzyjać mikro-ruchom implantu.

Objawy odrzucenia implantu

Pierwszym objawem odrzutu implantu zęba, który jest widoczny na zdjęciach RTG, jest utrata masy kostnej w jego okolicy. Z czasem pojawiają się także:

• ból,
• opuchlizna,
• krwawienie,
• ruchomość implantu zęba.

Kiedy zgłosić się do dentysty?

Za wystąpienie tych objawów może być odpowiedzialne zakażenie bakteryjne. W początkowej fazie dentysta zaleca na ogół przyjmowanie antybiotyku oraz stosowanie środków dezynfekcyjnych. Ważne jest, by na objawy odrzucenia reagować szybko, ponieważ każda zwłoka zmniejsza szanse na powodzenie nieinwazyjnego postępowania.

W przypadku gdy utrata masy kostnej wokół implantu jest już znaczna, nie może on „wtopić” się w otaczające tkanki. Najlepszym wyjściem jest wtedy poddanie się kolejnemu zabiegowi. Warto też pamiętać, że nie każdy dyskomfort po zabiegu oznacza niepowodzenie – ostateczną ocenę pozwala postawić badanie kliniczne i kontrolne zdjęcia.

Jak zapobiec odrzuceniu implantu

Aby zwiększyć szanse powodzenia zabiegu, należy stosować się do zaleceń stomatologa przed i po wstawieniu implantu. Obejmuje to m.in. dbałość o higienę jamy ustnej, regularne wizyty kontrolne oraz unikanie nawyków takich jak palenie tytoniu. Dla pacjentów z chorobami przewlekłymi, kluczowe jest, by takie schorzenia jak cukrzyca były pod stałą kontrolą lekarską, co znacznie redukuje ryzyko komplikacji.

Kontrole po implantacji

Regularne kontrole po implantacji są kluczowe dla wczesnego wykrywania i leczenia stanów zapalnych wokół implantu. Zaleca się częstsze wizyty kontrolne w pierwszym roku (np. co 3–6 miesięcy), a następnie co najmniej raz w roku.

Kontrole obejmują:

• ocenę higieny,
• sondowanie tkanek okołowszczepowych,
• kontrolę zgryzu (i ewentualną korektę przeciążeń),
• profesjonalne oczyszczanie,
• zdjęcia rentgenowskie.

 U pacjentów z bruksizmem pomocna bywa szyna ochronna na noc.

Leczenie odrzutu implantu

Metodą, która pozwala na uratowanie implantu zębowego, jest wykonanie przeszczepu tkanki kostnej w okolicę implantu, co zwiększa szanse na jego przyjęcie. Jeśli i ta strategia zawodzi, jedynym sposobem jest usunięcie dotychczasowego implantu i uzupełnienie ubytku kostnego przeszczepem tkankowym. Po całkowitym wygojeniu rany można dokonać ponownej implantacji.

Jak podaje Clinical Oral Implants Research, szansa na powodzenie ponownego zabiegu wynosi około 83,3%. Powodzenie reimplantacji zwiększa się po usunięciu przyczyny pierwotnego niepowodzenia (np. zakażenia lub przeciążeń) i właściwej odbudowie kości.

Nowoczesne technologie

Dzięki postępom w technologii medycznej i technikach implantologicznych, dzisiejsze podejścia do leczenia odrzutu implantu są znacznie bardziej efektywne i mniej inwazyjne niż kilka lat temu. Rozwój biomateriałów i narzędzi do precyzyjnej implantologii obiecuje dalsze poprawy w skuteczności zabiegów implantacyjnych w przyszłości.

Nowoczesne rozwiązania obejmują m.in.:

• cyfrowe planowanie w oparciu o CBCT,
• skany wewnątrzustne,
• chirurgię nawigowaną z użyciem szablonów 3D,
• implanty o modyfikowanych, bioaktywnych powierzchniach sprzyjających osteointegracji.

Coraz częściej używa się stopów Ti-Zr (większa wytrzymałość przy węższych implantach) oraz, w wybranych przypadkach, implantów ceramicznych z cyrkonii.

W rekonstrukcjach kości stosuje się różne biomateriały:

• autoprzeszczepy, allo- i ksenografty,
• materiały syntetyczne,
• membrany do sterowanej regeneracji kości (GBR).

Wspomagająco wykorzystuje się osocze bogatopłytkowe (PRF) w celu poprawy gojenia tkanek miękkich. Takie technologie, w połączeniu z odpowiednią kwalifikacją pacjenta i regularną kontrolą, pomagają ograniczyć ryzyko niepowodzeń.