Żylaki nóg w młodym wieku

Ostatnie badania pokazują, że już niewielkie zmiany w codziennej rutynie mogą znacząco wpływać na redukcję ryzyka żylaków. Na przykład częstsze korzystanie z roweru zamiast samochodu, zwłaszcza na krótkie dystanse, oraz wybieranie schodów zamiast windy, mogą mieć pozytywny wpływ na zdrowie nóg.

Przyczyny żylaków nóg u młodych

Liczba osób, u których żylaki nóg pojawiają się przed 40. rokiem życia, rośnie. Wpływa na to wiele czynników, w tym genetyka. Nawet jeśli tylko jeden z rodziców dziecka borykał się z tym problemem, ryzyko, że jego pociecha w przyszłości również będzie zmagać się z żylakami, zdecydowanie wzrasta.

Nie bez znaczenia jest także tryb życia, na który składają się brak ruchu, praca w pozycji stojącej, a także nadwaga oraz używki, takie jak papierosy i alkohol. Obecnie żylaki nóg w młodym wieku nie powinny nikogo dziwić, jednak nie można ich po prostu zignorować.

Niezwykle ważne jest podjęcie szybkich działań, które powinna zapoczątkować wizyta u flebologa.

Objawy i diagnostyka żylaków nóg

Jak objawiają się żylaki u młodej osoby? Niezależnie od wieku choroba zawsze przebiega tak samo. Pierwsze objawy to przede wszystkim pajączki, czyli sieć drobnych czerwonych żyłek znajdujących się tuż pod skórą.

Charakterystyczne są także wyraźnie prześwitujące, widoczne żyły na nogach. W młodym wieku uczucie ciężkości kończyn dolnych czy obrzęki w okolicy kostek pojawiają się raczej rzadko, dlatego w połączeniu z pajączkami będzie to wyraźny sygnał, że pojawiły się problemy z krążeniem w nogach.

To właśnie wtedy należy wybrać się do lekarza. Choroba zdiagnozowana we wczesnym stadium może zostać bowiem wyleczona przez zastosowanie małoinwazyjnych metod.

Podstawą rozpoznania przyczyn dolegliwości jest badanie ultrasonograficzne z oceną dopplerowską żył (USG Doppler). Pozwala ono ocenić przebieg i średnicę żył, wydolność zastawek, obecność refluksu oraz zaplanować optymalny sposób leczenia.

Powikłania żylaków i kiedy do lekarza

Nieleczone żylaki mogą prowadzić do poważnych powikłań.

Do najczęstszych powikłań należą:

• zakrzepowe zapalenie żył powierzchownych – bolesny, zaczerwieniony, twardy i ocieplony „sznur” w przebiegu żyły, czasem z towarzyszącym obrzękiem;
• przewlekła niewydolność żylna – nawracające obrzęki, przebarwienia skóry, stwardnienia podskórne (lipodermatoskleroza), wyprysk żylny oraz owrzodzenia żylne w okolicy kostek;
• krwawienie z pękniętego żylaka (np. po niewielkim urazie);
• rzadziej – szerzenie się zakrzepu na układ żył głębokich.

Pilnego kontaktu z lekarzem wymaga nagły, jednostronny obrzęk i ból łydki, pojawienie się bolesnego, zaczerwienionego i twardego zgrubienia wzdłuż żyły lub krwawienie z żylaka.

Objawy żylaków – najczęstsze

Objawy żylaków w młodym wieku mogą obejmować:

• widoczne, poszerzone żyły – przede wszystkim zauważalne są pod skórą powiększone, poskręcane żyły, często w kolorze niebieskim lub ciemnofioletowym.

• ból lub uczucie ciężkości w nogach – dyskomfort, zmęczenie lub ciężkość w nogach, zwłaszcza po długotrwałym staniu lub siedzeniu.

• obrzęk nóg i kostek – może występować opuchlizna w okolicach kostek i dolnych partii nóg.

• pieczenie lub pulsowanie – pieczenie, pulsowanie lub skurcze mięśni w nogach.

• swędzenie wokół żył – skóra w okolicy żylaków może swędzieć, być sucha lub podrażniona.

• zmiany skórne – pojawiają się przebarwienia, stwardnienia lub owrzodzenia skóry wokół dotkniętych żył.

• teleangiektazje (tzw. „pajączki”) – małe, cienkie naczynia krwionośne widoczne na powierzchni skóry, które mogą być wczesnym objawem problemów z krążeniem.

• nasilenie objawów po aktywności fizycznej – objawy mogą się pogarszać po wysiłku, a ustępować po odpoczynku lub uniesieniu nóg.

Leczenie żylaków nóg u młodych

W leczeniu coraz częściej stosuje się metody małoinwazyjne. Do standardów należą ablacja laserowa (EVLA) oraz ablacja falami radiowymi (RFA), które polegają na zamknięciu niewydolnej żyły od środka cienkim światłowodem lub sondą wprowadzoną przez nakłucie skóry.

Zabiegi te wykonuje się zwykle w znieczuleniu miejscowym, w trybie ambulatoryjnym, z szybkim powrotem do codziennych aktywności.

W zależności od wskazań lekarz może zaproponować także skleroterapię (w tym piankową), miniflebektomię lub leczenie zachowawcze z wykorzystaniem wyrobów uciskowych i modyfikacji stylu życia. Wybór metody poprzedza badanie USG Doppler oraz omówienie korzyści i możliwych działań niepożądanych.

Żylaki u dzieci i młodzieży

Żylaki u dzieci powstają stosunkowo rzadko, a przyczyną z reguły są uwarunkowania genetyczne. Zdarza się jednak, że z powodu żylaków kończyn dolnych cierpią także dzieci z nadwagą, nieaktywne fizycznie i spędzające większość czasu w pozycji siedzącej.

Choć zdarza się to sporadycznie, żylaki mogą powstać także u dzieci wyczynowo uprawiających sport – wówczas przyczyną jest wynikające z tego faktu przeciążenie żył.

Objawy żylaków nóg u najmłodszych są takie same jak u osób dojrzałych. Leczenie zależy z kolei od stopnia zaawansowania choroby oraz wielkości żylaków. W początkowych stadiach zwykle zaleca się stosowanie maści oraz zmianę trybu życia, jeżeli ten prowadzony aktualnie wywołuje zastrzeżenia.

W razie braku efektów lekarz może skierować dziecko na zabieg laserowy lub skleroterapię. To praktycznie bezbolesne procedury, po których malec może jeszcze tego samego dnia wrócić do domu.

W indywidualnie dobranych przypadkach u starszych dzieci i nastolatków, po potwierdzeniu niewydolności w USG, rozważa się również nowoczesne techniki endowaskularne, takie jak ablacja laserowa lub ablacja falami radiowymi. O kwalifikacji decyduje flebolog lub chirurg naczyniowy.

Profilaktyka żylaków nóg

Zdarza się, że żylakom nie da się zapobiec – dotyczy to osób, które mają określone predyspozycje genetyczne. Mimo to warto pamiętać o pewnych zdrowych nawykach, które mogą opóźnić rozwój żylaków, a u osób nieobarczonych genetycznie – całkowicie im zapobiec.

Po pierwsze, odpowiednie ułożenie ciała w czasie pracy. Osoby przebywające długo w pozycji siedzącej lub stojącej powinny robić sobie przerwy na krótkie ćwiczenia lub po prostu odejść od biurka i zrobić kilkadziesiąt kroków.

Jeśli chcemy zapobiec rozwojowi żylaków, postawmy także na odpowiednią dietę. Szczególnie warto ograniczyć sól; istotne jest również spożywanie produktów bogatych w błonnik. Kolejne ważne aspekty w profilaktyce żylaków to kontrola wagi oraz regularne podejmowanie aktywności fizycznej. Gorące kąpiele dobrze będzie zaś zastąpić letnimi prysznicami.

Aby zapobiec żylakom w młodym wieku, warto zastosować kilka prostych zasad:

• uprawiaj regularną aktywność fizyczną,
• unikaj długotrwałego siedzenia lub stania,
• utrzymuj zdrową wagę,
• podnoś nogi podczas odpoczynku,
• noś luźną odzież,
• stosuj zdrową dietę,
• rozważ noszenie pończoch uciskowych,
• unikaj wysokich obcasów.

Żylaki a aktywność fizyczna

Lekarze nie mają wątpliwości co do tego, że aktywność fizyczna jest ważna zarówno w profilaktyce żylaków, jak i w walce z tą przypadłością. Nie wszystkie dyscypliny sportowe będą jednak dobre dla osób z niewydolnością żylną.

W kwestii biegania trudno o jednoznaczną odpowiedź. Przed rozpoczęciem treningów, dla bezpieczeństwa, dobrze będzie zatem zapytać specjalistę, czy taka forma ruchu jest dla nas odpowiednia. Jeśli okaże się, że istnieją przeciwwskazania do joggingu, warto postawić na dynamiczne spacery lub nordic walking.

Istnieją dyscypliny sportowe, których uprawianie zdecydowanie nie jest przy żylakach wskazane.

Sporty, których należy unikać przy żylakach:

• tenis,
• jazda na nartach,
• jazda na snowboardzie,
• jazda konna,
• wspinaczka górska.

Aktywności te bardzo obciążają stopy, a to mogłoby pogorszyć stan chorego, zamiast go poprawić. Dobrym rozwiązaniem będzie natomiast spokojna jazda na rowerze, zwłaszcza jeśli w pracy przez długie godziny siedzimy, a naszym środkiem transportu jest samochód. Zamiana go na rower, przynajmniej w sezonie letnim, zdecydowanie wyjdzie na zdrowie nie tylko osobom z problemem żylaków. Kolejną polecaną przez flebologów dyscypliną sportu jest pływanie.

Żylaki a ćwiczenia siłowe

Lekka gimnastyka to doskonały sposób na wprowadzenie większej ilości ruchu u osób z żylakami. Jeśli do tej pory nie ćwiczyliśmy, zacznijmy od 10 minut dziennie. Z czasem długość treningu będzie można zwiększać.

Ważne jest, aby unikać ćwiczeń typowo siłowych, a zwłaszcza tych z obciążeniami na nogi. Żylaki u sportowców pojawiają się przede wszystkim właśnie w sytuacji, gdy najbardziej forsowane są kończyny dolne.

Sztangiści czy kolarze są zatem znacznie bardziej narażeni na powstawanie żylaków niż chociażby pływacy.