Echoskleroterapia żylaków - co to za zabieg?

Skleroterapia, zwana również obliteracją, to jedna z szerokiego wachlarza małoinwazyjnych technik usuwania żylaków w obrębie kończyn dolnych. Jej istotą jest zamknięcie światła naczynia poprzez podanie (wstrzyknięcie) środka obliterującego – substancji chemicznej prowadzącej do stopniowego zwłóknienia żyły i jej powolnego zaniku. Do leczenia tym sposobem kwalifikują się zarówno pacjenci z niewielkimi, widocznymi podskórnie żylakami (tzw. żyłami siatkowatymi), jak i z dużymi, zaawansowanymi zmianami. Jest to, obok laserowego leczenia żylaków, jedna z popularniejszych metod.

W zależności od konkretnych wskazań klinicznych skleroterapia może być zarówno samodzielną metodą leczenia, jak również stanowić uzupełnienie innych technik. Często bywa dopełnieniem zabiegu laserowego – za jego pomocą zamykana jest wtedy główna żyła odpowiedzialna za powstawanie żylaków, natomiast skleroterapia służy do "poprawy" osiągniętego efektu oraz usunięcia zasilających żyłę tzw. bocznic.

Aby dobrać metodę bezpiecznie i skutecznie, lekarz poprzedza kwalifikację oceną w badaniu ultrasonograficznym (USG Doppler), w tym oceną refluksu żylnego oraz średnicy i przebiegu żył.

Echoskleroterapia żylaków – co to jest?

Wyróżniamy dwie podstawowe odmiany skleroterapii – farmakologiczną i piankową. Są one pod względem przeprowadzenia zabiegu takie same, różnica polega natomiast na konsystencji wstrzykiwanego preparatu. W przypadku klasycznej skleroterapii farmakologicznej ma on postać płynu, jednak w ostatnich latach coraz popularniejsza staje się skleroterapia piankowa, czyli wstrzyknięcie preparatu w postaci specjalnie spreparowanej piany (mieszanki leku z powietrzem lub CO2), która działa silniej, nie rozpływa się w żyle i zamyka jedynie wybrane żylaki.

Nowoczesną odmianą obliteracji jest tzw. echoskleroterapia, czyli zabieg skleroterapii piankowej pod kontrolą ultrasonografu (USG), dający lekarzowi możliwość wzrokowego kontrolowania przepływu leku wewnątrz żył.

Dlaczego USG zwiększa skuteczność

Jednym z istotnych atutów echoskleroterapii jest precyzyjna kontrola całego procesu. Dzięki użyciu aparatu ultrasonograficznego lekarz ma możliwość bezpośredniego śledzenia miejsca podania substancji w czasie rzeczywistym. To zwiększa skuteczność zabiegu szczególnie w przypadku pacjentów z bardziej skomplikowaną siecią żylaków, gdzie ważna jest maksymalna precyzja.

Ponadto, dzięki ultrasonografii, można zminimalizować ryzyko powikłań związanych z błędnym podaniem środka obliterującego. Taka kontrola USG sprzyja skutecznemu zamknięciu także mniej oczywistych naczyń, jak drobne dopływy czy żyły siatkowate, bez uszkadzania tkanek sąsiednich.

Przebieg zabiegu echoskleroterapii

Procedurę rozpoczyna się zazwyczaj od badania ultrasonograficznego z dopplerem w pozycji stojącej. Pozwala to na dokładne określenie lokalizacji i przebiegu żył, ich średnicy i miejsca refluksu. Po badaniu chory przyjmuje pozycję leżącą, a lekarz, trzymając w jednej ręce głowicę aparatu USG, w drugiej strzykawkę z przygotowanym lekiem, odszukuje zmienione chorobowo naczynie, przebija skórę i kieruje igłę w kierunku żylaka.

Głowicę sondy aparatu USG przemieszcza się wzdłuż żyły, aby zaobserwować, do jakiej wysokości uzyskano efekt wypełnienia pianą.

Podczas jednego zabiegu echoskleroterapii wykonuje się kilkanaście wkłuć bardzo cienką igłą, co jest praktycznie bezbolesne. Przeważnie nastrzykiwaniem obejmuje się wybraną część nogi, np. udo czy podudzie. Czas trwania zabiegu przeprowadzanego w warunkach ambulatoryjnych nie przekracza 30 minut.

Do usunięcia niewielkich żylaków zwykle wystarczy jeden zabieg, w przypadku większych zmian konieczne jest przeprowadzenie serii ostrzykiwań – z reguły nie więcej niż 3–4 zabiegi, przeprowadzane w co najmniej tygodniowych odstępach.

Zalecenia po echoskleroterapii

Po zakończeniu ostrzykiwania zazwyczaj zakłada się opatrunek uciskowy lub pończochę – to element kompresjoterapii, który pomaga „skleić” ściany żyły i zmniejsza ryzyko zasinień. Pacjent zwykle od razu wstaje i idzie na krótki spacer.

Dla Twojej wygody poniżej najważniejsze, praktyczne wskazówki na czas po zabiegu:

• Ruszaj się łagodnie – krótki spacer bezpośrednio po zabiegu jest wskazany; unikaj długiego siedzenia i stania bez ruchu.
• Kompresjoterapia – noś pończochę/rajstopy uciskowe zgodnie z zaleceniem lekarza (najczęściej przez kilka–kilkanaście dni, także w dzień). Nie zdejmuj ich wcześniej bez konsultacji.
• Wysiłek fizyczny – przez pierwsze dni unikaj intensywnych treningów (np. bieganie, siłownia, sporty kontaktowe). Delikatna aktywność, jak spacery, jest mile widziana.
• Ciepło i słońce – przez ok. 1–2 tygodnie nie korzystaj z sauny, gorących kąpieli i solarium; chroń miejsca po wkłuciach przed intensywnym słońcem, by ograniczyć przebarwienia.
• Podróże – dłuższe loty i wyjazdy bezpośrednio po zabiegu skonsultuj z lekarzem. W podróży pamiętaj o rozruszaniu nóg.
• Kontrola – przyjdź na wyznaczoną wizytę kontrolną; bywa, że potrzebne są kolejne ostrzykiwania, planowane etapowo.

Zalety i powikłania echoskleroterapii

Dużą zaletą metody jest znikoma inwazyjność, a co za tym idzie, brak konieczności znieczulenia przez anestezjologa, brak blizn pozabiegowych oraz brak konieczności hospitalizacji pacjenta. Ponadto pacjenci mogą szybko wracać do codziennych aktywności, co jest istotnym aspektem rehabilitacji po zabiegu.

Najczęstsze działania niepożądane

Do zdarzających się najczęściej powikłań skleroterapii należą:

• przemijające siniaki,
• zaczerwienienie,
• bolesność i pokrzywka w miejscu wstrzyknięcia leku,
• zgrubienia.

Rzadkie, poważniejsze powikłania

Wystąpić mogą także przebarwienia w przebiegu nastrzykniętych żylaków. Ważne jest, aby pacjenci byli tego świadomi i monitorowali stan zdrowia po zabiegu, informując lekarza o wszelkich niepokojących objawach.

Rzadziej obserwuje się bardziej poważne powikłania, takie jak zakrzepica żylna, miejscowe owrzodzenia skóry po wynaczynieniu leku czy przemijające zaburzenia widzenia po skleroterapii piankowej – w razie nowych, silnych dolegliwości skontaktuj się pilnie z lekarzem.

Przeciwwskazania i kwalifikacja do zabiegu

Przeciwwskazania do echoskleroterapii warto omówić przed decyzją o leczeniu.

Zwykle do przeciwskazań do zabiegu należą:

• aktywna zakrzepica żył głębokich lub świeżo przebyta zatorowość płucna,
• alergia na stosowany środek obliterujący,
• zakażenie skóry lub tkanek miękkich w miejscu planowanego wkłucia,
• zaawansowana choroba tętnic obwodowych (istotne niedokrwienie kończyn),
• ciąża (szczególnie I trymestr) oraz okres bezpośrednio po porodzie; karmienie piersią – do indywidualnej decyzji z lekarzem,
• znaczna skłonność do zakrzepicy (np. trombofilia) lub długotrwałe unieruchomienie – wymaga ostrożności i dokładnej oceny,
• w skleroterapii piankowej: szczególna ostrożność u osób z migreną z aurą lub drożnym otworem owalnym.

Badanie USG Doppler i decyzja o leczeniu

Ostateczną kwalifikację do zabiegu zawsze poprzedza konsultacja oraz ultrasonografia dopplerowska układu żylnego, która pozwala ocenić refluks żylny, drożność głębokiego układu żylnego i dobrać bezpieczną strategię leczenia.